Yeni iqtisadi reallıqlar yaranır - ŞƏRH

Müasir dünyada ölkələrin iqtisadi qüdrəti yalnız sənaye və texnologiyaların inkişaf səviyyəsi ilə deyil, həm də ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması, kənd təsərrüfatının səmərəli təşkili və təbii resurslardan düzgün istifadə olunması ilə müəyyən edilir. Əhalinin sürətlə artması, iqlim dəyişikliklərinin təsiri, qlobal bazarlarda baş verən iqtisadi dalğalanmalar və ərzaq məhsullarına tələbatın yüksəlməsi kənd təsərrüfatının strateji əhəmiyyətini daha da artırmışdır.

Azərbaycan Respublikasında aqrar sahənin inkişafı daim dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri olmuşdur. Ölkə rəhbərliyi tərəfindən həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət nəticəsində kənd təsərrüfatında məhsuldarlığın artırılması, fermerlərin dövlət dəstəyi ilə təmin olunması, müasir texnologiyaların tətbiqi və regionların inkişafı istiqamətində mühüm nailiyyətlər əldə edilmişdir. Bu siyasətin davamı olaraq Azərbaycan Respublikası Prezidentinin imzaladığı “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” aqrar sektorun inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı hesab oluna bilər.

Bu proqram kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura sahələrinin kompleks şəkildə inkişafını təmin etməklə yanaşı, ölkənin iqtisadi potensialının gücləndirilməsinə, ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə və regionların sosial-iqtisadi inkişafına xidmət edən mühüm strateji sənəddir.

Araşdırmalar göstərir ki, son illərdə dünyada ərzaq təhlükəsizliyi məsələsi dövlətlərin milli təhlükəsizliyinin əsas elementlərindən birinə çevrilmişdir. Pandemiya dövründə, eləcə də müxtəlif regional münaqişələr zamanı bir çox ölkələr ərzaq təminatı ilə bağlı ciddi problemlərlə üzləşmişdir. Bu hadisələr bir daha sübut etdi ki, hər bir dövlət öz daxili istehsal imkanlarını gücləndirməli və strateji məhsullar üzrə özünü təminetmə səviyyəsini yüksəltməlidir.

Azərbaycan da bu qlobal çağırışlardan kənarda qalmamışdır. Son illər kənd təsərrüfatının inkişafı üçün mühüm layihələr həyata keçirilsə də, yeni iqtisadi reallıqlar daha genişmiqyaslı tədbirlərin görülməsini zəruri etmişdir. Xüsusilə su ehtiyatlarından səmərəli istifadə, torpaqların münbitliyinin qorunması, rəqəmsal texnologiyaların tətbiqi, məhsulların emal səviyyəsinin artırılması və ixrac potensialının genişləndirilməsi əsas məsələlər kimi qarşıya çıxmışdır.

Məhz bu səbəbdən 2026–2030-cu illəri əhatə edən Dövlət Proqramı hazırlanmış və aqrar sahənin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən etmişdir.

Kənd təsərrüfatı ölkə iqtisadiyyatının ən mühüm sahələrindən biridir. Bu sahə yalnız əhalinin ərzaq təminatında deyil, həm də məşğulluğun artırılmasında, regionların inkişafında və qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsində mühüm rol oynayır.

Dövlət Proqramında kənd təsərrüfatının inkişafı üçün bir sıra vacib tədbirlərin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. İlk növbədə müasir aqrotexniki üsulların tətbiqi, innovativ texnologiyaların istifadəsi və yüksək məhsuldar təsərrüfatların yaradılması diqqət mərkəzində saxlanılır. Məhsuldarlığın artırılması üçün yeni toxum sortlarının tətbiqi, müasir suvarma sistemlərinin qurulması və kənd təsərrüfatı texnikasının yenilənməsi planlaşdırılır.

Bundan əlavə, fermerlərin bilik və bacarıqlarının artırılması məqsədilə təlim proqramlarının təşkili nəzərdə tutulur. Müasir dövrdə aqrar sahədə uğur qazanmaq üçün yalnız torpaq və texnika kifayət etmir. Eyni zamanda innovativ düşüncə, elmi biliklər və yeni texnologiyaların mənimsənilməsi vacibdir. Bu baxımdan Dövlət Proqramı insan kapitalının inkişafına da xüsusi diqqət ayırır.

Dövlət Proqramının ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri balıqçılıq və akvakultura sahələrinin ayrıca inkişaf istiqaməti kimi müəyyən edilməsidir. Son illər dünyada akvakultura sürətlə inkişaf edən sahələrdən birinə çevrilmişdir. Bir çox ölkələrdə istehlak olunan balıq məhsullarının əhəmiyyətli hissəsi məhz süni yetişdirmə təsərrüfatlarından əldə edilir.

Azərbaycanın zəngin su ehtiyatları və əlverişli coğrafi mövqeyi bu sahənin inkişafı üçün geniş imkanlar yaradır. Xəzər dənizi, çaylar, göllər və süni su hövzələri balıqçılıq təsərrüfatlarının genişləndirilməsi üçün əlverişli şərait formalaşdırır.

Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə yanaşı, onların emal olunması da böyük əhəmiyyət kəsb edir. Dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, aqrar sahədə əsas gəlir xammalın deyil, emal olunmuş məhsulların satışından əldə edilir.

Azərbaycanın bir çox bölgələrində istehsal olunan meyvə-tərəvəz, taxıl, süd və ət məhsullarının emalı istiqamətində son illər mühüm addımlar atılmışdır. Lakin mövcud potensialın tam reallaşdırılması üçün yeni müəssisələrin yaradılması və texnoloji modernləşmə vacibdir.

Proqramın uğurla həyata keçirilməsi üçün maliyyə mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət tərəfindən fermerlərə subsidiyaların verilməsi, güzəştli kreditlərin ayrılması və investisiya layihələrinin dəstəklənməsi aqrar sahənin inkişafına ciddi təkan verir.

Araşdırmalar göstərir ki, dövlət dəstəyi olmadan kənd təsərrüfatında genişmiqyaslı inkişafı təmin etmək çətindir. Bu baxımdan proqram çərçivəsində yeni maliyyə alətlərinin tətbiqi və sahibkarlar üçün əlverişli investisiya mühitinin formalaşdırılması nəzərdə tutulur.

Dövlət Proqramının həyata keçirilməsi təkcə kənd təsərrüfatının deyil, bütövlükdə ölkə iqtisadiyyatının inkişafına müsbət təsir göstərəcəkdir. Regionlarda yeni iş yerlərinin açılması əhalinin sosial rifahının yüksəlməsinə səbəb olacaqdır. Xüsusilə gənclərin kənd təsərrüfatına marağının artırılması kənd yerlərində məşğulluğun təmin edilməsində mühüm rol oynayacaqdır.Aparılmış araşdırmalar əsasında belə qənaətə gəlmək olar ki, “Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı, balıqçılıq və akvakultura məhsullarının istehsalı və emalı sahələrinin inkişafına dair 2026–2030-cu illər üçün Dövlət Proqramı” ölkənin aqrar sektorunun gələcək inkişafını müəyyən edən mühüm strateji sənəddir. Proqram kənd təsərrüfatının modernləşdirilməsi, balıqçılıq və akvakultura sahələrinin genişləndirilməsi, emal sənayesinin inkişaf etdirilməsi və ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində mühüm vəzifələr müəyyənləşdirir.

Hesab edirəm ki, proqramın uğurla icrası Azərbaycanın iqtisadi qüdrətinin artmasına, regionların sosial-iqtisadi inkişafına, kənd əhalisinin rifahının yüksəlməsinə və qeyri-neft sektorunun daha da güclənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir. Dövlətin aqrar sahəyə göstərdiyi diqqət və qayğı ölkəmizin davamlı inkişaf strategiyasının mühüm tərkib hissəsi olmaqla yanaşı, gələcək nəsillərin ərzaq təminatının etibarlı şəkildə qorunmasına da xidmət edir.

Çinarə Məmmədova

Naxçıvan şəhər 13 saylı tam orta məktəbin direktor müavini, YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının ƏPT sədri, Partiya fəalı