Beynəlxalq əməkdaşlıq dialoqu - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin 1 iyun 2026-cı il tarixində Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimindəki geniş proqramlı çıxışı, Azərbaycanın çoxşaxəli enerji strategiyasının, iqtisadi suverenliyinin və qlobal ekoloji keçid dövründəki praqmatik dövlət fəlsəfəsinin ən mühüm tezislərini bəyan etdi. Bakı Ekspo Mərkəzində regionun ən mötəbər toplantısı çərçivəsində təşkil olunan 31-ci Beynəlxalq Xəzər Neft və Qaz Sərgisi, 14-cü Xəzər Beynəlxalq Təmiz Enerji Sərgisi və 31-ci Bakı Enerji Forumu dövlət başçısının konseptual yanaşmaları ilə beynəlxalq birliyin diqqət mərkəzinə çevrildi. Ölkə rəhbərinin çıxışı sadəcə enerji sahəsindəki statistik nailiyyətlərin hesabatı deyil, həm də Azərbaycanın dünya miqyasında müstəqil güc mərkəzinə çevrilməsinin geoiqtisadi təhlili xarakterini daşıyırdı.

Dövlət başçısı öz geniş nitqində ilk növbədə tarixi ardıcıllığa və ölkəmizin beynəlxalq nüfuzuna toxundu. Müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoyan Xəzər Neft və Qaz Sərgisinin illər ərzində necə böyük vüsət alaraq geniş tədbirlər toplusuna — Bakı Enerji Həftəsinə çevrildiyini xatırladan Prezident, builki toplantının rəmzi bir tarixə təsadüf etdiyini bildirdi. Dünyanın ən iri qaz yataqlarından biri olan “Şahdəniz” müqaviləsinin imzalanmasından dəqiqliklə 30 il keçdiyini vurğulayan dövlət başçısı, bu layihənin Azərbaycanı qlobal qaz bazarına daxil edən əsas amil olduğunu ifadə etdi. Prezident qeyd etdi ki, rəsmi Bakı bu 30 il ərzində imza atdığı heç bir beynəlxalq müqavilənin şərtlərini pozmamış və tərəfdaşları qarşısında daim etibarlı müqavilə rejimini qorumuşdur. Bu yanaşma, xarici sərmayədarlar üçün ölkəmizi ən təhlükəsiz və proqnozlaşdırıla bilən hüquqi məkana çevirən əsas amildir.

Azərbaycanın dənizə birbaşa çıxışı olmayan, dünya okeanlarından təcrid olunmuş bir geostrateji məkanda yerləşməsi xüsusi bir çətinlik yaratsa da, ölkəmizin bu problemi yüksək səviyyəli diplomatik fəaliyyətlə dəf etdiyi bəyan olundu. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, təbii sərvətləri qitələr arası ixrac etmək üçün təkcə qonşu dövlətlərlə deyil, qonşularımızın qonşuları ilə də qarşılıqlı etimada söykənən səmimi münasibətlər qurulmuşdur. Cənub Qaz Dəhlizi və onun əhatə dairəsini genişləndirən digər boru xətləri sayəsində bu gün Azərbaycan qazı 16 ölkəyə uğurla nəql olunur. Dövlət başçısı bu çoxşaxəli və əhatəli əməkdaşlıq zəncirinin yaranmasında, danışıqların aparılmasında, fikir ayrılıqlarının aradan qaldırılmasında və əsas kapitallaşmada aparıcı qüvvənin məhz Azərbaycan, onun milli resursları və milli investisiyaları olduğunu fəxrlə diqqətə çatdırdı. Sərgidə bp tərəfindən “Azəri-Çıraq-Günəşli” yataqlar blokunda dərin qaz layihəsindən ilk qeyri-səmt qazının hasilatına başlanması barədə məlumatlar da bu ixrac potensialının davamlı olaraq genişləndiyini əyani surətdə təsdiqlədi.

Prezident cənab İlham Əliyev bildirdi ki, 30 il əvvəl ölkəmiz tamamilə xarici sərmayələrdən və donorlardan asılı halda investor axtarırdısa, bu gün düzgün aparılmış enerji-iqtisadi strategiya sayəsində Azərbaycan özü qlobal sərmayədara çevrilmişdir. Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti (SOCAR) hazırda öz investisiya qüdrətini və coğrafiyasını sürətlə genişləndirərək Yaxın Şərq, Afrika və Mərkəzi Asiya regionlarında irimiqyaslı layihələrin birbaşa sərmayədarı kimi çıxış edir.

Bununla bərabər, daxili iqtisadiyyatın kənar maliyyə təzyiqlərindən qorunması məqsədilə xarici borcun idarə edilməsi sahəsində misilsiz nəticələr əldə edildiyi bildirildi. Dövlət başçısı Azərbaycanın xarici borcunun ümumi daxili məhsula (ÜDM) olan nisbətinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldılaraq təqribən 6 faizdən bir qədər çox səviyyəyə endirildiyini diqqətə çatdırdı. Ölkə rəhbərliyi beynəlxalq təşkilatlardan asılı qalmamaq üçün bu borc reytinqini 10 faiz və daha aşağı həddə saxlamaq hədəfini hökumətin qarşısında qəti vəzifə olaraq qoyduğunu bəyan etdi.

Ölkəmizin bərpaolunan enerji sahəsində qətiyyətli addımlar atdığını, işğaldan azad edilmiş Qarabağ, Şərqi Zəngəzur və Naxçıvanın “yaşıl enerji zonası” elan edildiyini deyən Prezident, ölkənin yaxın hədəflərində günəş, külək və su elektrik stansiyaları vasitəsilə regional yaşıl mərkəzə çevriləcəyini vurğuladı. Xüsusilə Qara dəniz sualtı elektrik kabeli, Azərbaycan–Gürcüstan–Türkiyə–Bolqarıstan enerji dəhlizi və Mərkəzi Asiya respublikaları ilə təmiz enerji əməkdaşlığı layihələri bu vizyonun bariz nümunələridir.

Bununla belə, Prezident İlham Əliyev qlobal arenada hökm sürən süni ritorikalara və əsassız ittihamlara qarşı çıxaraq böyük həqiqəti səsləndirdi: "Dünya qazıntı yanacağı olmadan yaşaya bilməz". Dövlət başçısı vurğuladı ki, hamımız daha təmiz ətraf mühitdə yaşamaq, planetimizi qorumaq və iqlim təhdidlərinə qarşı mübarizə aparmaq istəyirik, lakin qlobal iqtisadi reallıqlar və real tələblər kənara qoyulmamalı, keçid prosesi balanslı, ədalətli və təkamül yolu ilə həyata keçirilməlidir.

Açılış mərasimində səslənən digər mühüm mesajlar Azərbaycanın beynəlxalq güclər tərəfindən yüksək səviyyədə dəstəkləndiyini göstərdi. ABŞ Prezidenti Donald Trampın Bakı Enerji Həftəsinin iştirakçılarına ünvanladığı məktubun rəsmi şəkildə oxunması, Vaşinqtonun Azərbaycanın enerji diplomatiyasına verdiyi strateji önəmi və Ermənistan ilə Azərbaycan arasında əldə olunan tarixi sülh prosesinin regional təhlükəsizliyə olan böyük töhfəsini nümayiş etdirdi. Həmçinin forum çərçivəsində ilk dəfə olaraq keçirilən Azərbaycan–ABŞ İqtisadi Dialoqu ölkəmizin balanslaşdırılmış xarici siyasətinin və geoiqtisadi nüfuzunun artmasının göstəricisi kimi qiymətləndirildi.

Əli Paşayev

YAP Tərtər rayon təşkilatının məsləhətçisi