Ölkəmiz regionda və dünyada enerji təhlükəsizliyinin mühüm təminatçısıdır - ŞƏRH

Müasir dünyada enerji təhlükəsizliyi hər bir dövlətin iqtisadi inkişafında, sosial rifahının təmin edilməsində və milli təhlükəsizliyinin qorunmasında mühüm rol oynayan strateji məsələlərdən biridir. Enerji resurslarına etibarlı çıxışın təmin olunması, enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi, enerji infrastrukturunun qorunması və əhalinin fasiləsiz enerji ilə təmin edilməsi dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən hesab olunur. Qloballaşan dünyada enerji təkcə iqtisadi resurs deyil, həm də ölkələrin siyasi və geosiyasi mövqeyinə təsir göstərən mühüm amildir.

Enerji təhlükəsizliyi dedikdə ölkənin enerji ehtiyaclarının etibarlı, dayanıqlı, əlçatan və sərfəli şəkildə təmin edilməsi başa düşülür. Bu anlayış yalnız enerji istehsalı ilə məhdudlaşmır, həmçinin onun nəqli, saxlanılması, paylanması və səmərəli istifadəsini də əhatə edir. Enerji təminatında yaranan hər hansı problem iqtisadi fəaliyyətə, sənaye istehsalına, nəqliyyat sisteminə və əhalinin gündəlik həyatına mənfi təsir göstərə bilər. Buna görə də enerji təhlükəsizliyi müasir dövlətlərin inkişaf strategiyalarında xüsusi yer tutur.

Dünyada enerji tələbatının ildən-ilə artması enerji təhlükəsizliyinin əhəmiyyətini daha da yüksəldir. Sənayeləşmə, urbanizasiya, texnoloji inkişaf və əhalinin sayının artması enerji resurslarına olan tələbi artırır. Eyni zamanda bəzi enerji mənbələrinin tükənməsi, geosiyasi gərginliklər, iqlim dəyişiklikləri və enerji bazarlarındakı qiymət dalğalanmaları ölkələrin enerji siyasətinə ciddi təsir göstərir. Bu səbəbdən dövlətlər enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi, alternativ və bərpa olunan enerji növlərinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atırlar.

Enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində enerji mənbələrinin müxtəlifliyi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hər hansı bir enerji mənbəyindən və ya təchizat marşrutundan asılılıq müəyyən risklər yarada bilər. Buna görə də ölkələr enerji siyasətlərini daha çevik və dayanıqlı şəkildə qurmağa çalışırlar. Enerji ehtiyatlarının səmərəli idarə olunması, ehtiyat enerji mənbələrinin yaradılması və yeni texnologiyaların tətbiqi enerji təhlükəsizliyinin gücləndirilməsinə xidmət edir.

Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi sahəsində mühüm uğurlar əldə etmiş ölkələrdən biridir. Zəngin neft və təbii qaz ehtiyatlarına malik olan ölkəmiz həm daxili enerji tələbatını tam ödəyir, həm də beynəlxalq enerji bazarlarında etibarlı tərəfdaş kimi tanınır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi iri enerji layihələri ölkənin iqtisadi inkişafına töhfə verməklə yanaşı, regional və qlobal enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində də mühüm rol oynayır. Xəzər dənizinin enerji ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılması məqsədilə reallaşdırılan layihələr ölkəmizin strateji əhəmiyyətini daha da artırmışdır.

Enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi də mühüm rol oynayır. Müxtəlif istiqamətlər üzrə ixrac imkanlarının yaradılması həm enerji təchizatçısı, həm də enerji istehlakçısı olan ölkələr üçün etibarlı mühit formalaşdırır. Azərbaycanın iştirak etdiyi beynəlxalq enerji layihələri regionda əməkdaşlığın genişlənməsinə, enerji bazarlarının sabitliyinə və qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

Müasir dövrdə bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı enerji təhlükəsizliyinin vacib istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Günəş, külək və su enerjisi kimi alternativ enerji mənbələri ənənəvi enerji resurslarından asılılığın azalmasına imkan yaradır. Eyni zamanda bu mənbələr ətraf mühitin qorunmasına və ekoloji tarazlığın saxlanılmasına müsbət təsir göstərir. Azərbaycanda da yaşıl enerji sahəsinin inkişafı dövlət siyasətinin əsas prioritetlərindən biridir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında həyata keçirilən layihələr ölkənin yaşıl enerji potensialının daha səmərəli istifadəsinə şərait yaradır.

Enerji təhlükəsizliyinin vacib komponentlərindən biri də enerji səmərəliliyidir. Enerji resurslarından qənaətlə istifadə olunması, istehsal və istehlak proseslərində müasir texnologiyaların tətbiqi enerji itkilərinin azalmasına səbəb olur. Bu isə həm iqtisadi baxımdan faydalıdır, həm də mövcud resursların daha uzun müddət istifadə edilməsinə imkan yaradır. Enerji səmərəliliyi sahəsində maarifləndirmə işlərinin aparılması və enerjiyə qənaət mədəniyyətinin formalaşdırılması da böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Enerji təhlükəsizliyi müasir dövrdə hər bir ölkənin inkişafının və sabitliyinin əsas şərtlərindən biri hesab olunur. Enerji resurslarından səmərəli istifadə, yeni enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsi, beynəlxalq əməkdaşlığın genişləndirilməsi və enerji infrastrukturunun davamlı olaraq təkmilləşdirilməsi bu sahədə mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan zəngin enerji potensialından düzgün istifadə etməklə həm daxili tələbatın etibarlı şəkildə ödənilməsini təmin edir, həm də beynəlxalq enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini gücləndirir. Həyata keçirilən layihələr və gələcəyə yönəlmiş strateji addımlar ölkənin iqtisadi inkişafına, enerji dayanıqlığının möhkəmlənməsinə və gələcək nəsillər üçün etibarlı enerji təminatının formalaşmasına xidmət edir.

Cəmilə Hüseynova

Naxçıvan Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin direktor müavini, YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının ƏPT sədri, Partiya fəalı