Xəzər Neft və Qaz Sərgisi Azərbaycanın enerji inkişafının təməl daşıdır - ŞƏRH

Müasir dünyanın iqtisadi və siyasi həyatında enerji amili xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Enerji resurslarına malik olan dövlətlər beynəlxalq münasibətlər sistemində mühüm mövqeyə sahib olur, iqtisadi inkişaflarını sürətləndirir və regional əməkdaşlığın əsas iştirakçılarına çevrilirlər. Azərbaycan Respublikası da zəngin neft və qaz ehtiyatları sayəsində dünyanın enerji xəritəsində özünəməxsus yer tutan ölkələrdən biridir. Lakin bu potensialın dünya bazarına çıxarılması, xarici investisiyaların cəlb edilməsi və enerji sektorunun müasir tələblərə uyğun inkişaf etdirilməsi üçün məqsədyönlü siyasət və geniş beynəlxalq əməkdaşlıq tələb olunurdu.

Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan mürəkkəb siyasi və iqtisadi vəziyyətlə üzləşmişdi. Belə bir dövrdə ölkənin təbii sərvətlərindən səmərəli istifadə etmək və onları dövlətin inkişafına yönəltmək həyati əhəmiyyət kəsb edirdi. Bu baxımdan Xəzər Neft və Qaz Sərgisinin təşkili Azərbaycanın enerji tarixində mühüm hadisəyə çevrildi. İlk dəfə 1994-cü ildə keçirilən bu sərgi təkcə iqtisadi tədbir deyil, həm də ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirən strateji platforma rolunu oynadı. Sonrakı illərdə Azərbaycanın enerji sektorunda əldə etdiyi uğurların təməlində məhz bu sərgidə qurulan əlaqələrin, əldə olunan razılaşmaların və formalaşan əməkdaşlıq mühitinin dayandığını söyləmək mümkündür.

Azərbaycanın neft sənayesinin tarixi qədim dövrlərə gedib çıxır. Hələ əsrlər əvvəl Abşeron yarımadasında təbii şəkildə yer səthinə çıxan neft insanlar tərəfindən müxtəlif məqsədlərlə istifadə olunurdu. XIX əsrin ikinci yarısında isə Bakı dünyanın ən böyük sənaye mərkəzlərindən birinə çevrildi. Dünyada hasil olunan neftin böyük hissəsi məhz Bakı neft mədənlərindən əldə edilirdi. Bu dövrdə Azərbaycan neft sənayesinin inkişafı dünya iqtisadiyyatına ciddi təsir göstərmişdir.

Lakin Sovet İttifaqının dağılmasından sonra yaranmış iqtisadi çətinliklər enerji sektorunun inkişafına da mənfi təsir göstərmişdi. Yeni müstəqillik qazanmış Azərbaycan üçün əsas məqsəd neft və qaz ehtiyatlarından səmərəli istifadə etməklə ölkənin iqtisadi dirçəlişini təmin etmək idi. Bu məqsədə nail olmaq üçün beynəlxalq şirkətlərlə əməkdaşlıq vacib hesab edilirdi.

Məhz belə bir şəraitdə keçirilən Xəzər Neft və Qaz Sərgisi Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarına çıxışında mühüm rol oynadı. Dünyanın müxtəlif ölkələrindən gələn şirkətlər, investorlar və mütəxəssislər ölkəmizin enerji potensialı ilə yaxından tanış oldular. Bu sərgi Azərbaycanın etibarlı tərəfdaş kimi tanınmasına və beynəlxalq enerji layihələrinə qoşulmasına şərait yaratdı.

1994-cü ildə keçirilən ilk Xəzər Neft və Qaz Sərgisi Azərbaycanın müstəqillik tarixində mühüm hadisələrdən biri hesab olunur. Sərgi qısa müddət ərzində dünyanın nüfuzlu enerji tədbirlərindən birinə çevrildi. Burada müxtəlif ölkələri təmsil edən yüzlərlə şirkət iştirak edir, yeni layihələr müzakirə olunur və əməkdaşlıq əlaqələri qurulurdu. Bu sərginin əsas üstünlüklərindən biri Azərbaycanın enerji imkanlarını beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim etməsi idi. Xarici investorlar ölkəmizin zəngin enerji ehtiyatlarına, əlverişli coğrafi mövqeyinə və perspektivli layihələrinə böyük maraq göstərirdilər. Nəticədə Azərbaycan qlobal enerji bazarında mühüm iştirakçılardan birinə çevrilməyə başladı. Sərgi yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi əhəmiyyət daşıyırdı. Burada əldə olunan razılaşmalar Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişlənməsinə, xarici dövlətlərlə əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə və ölkənin nüfuzunun artmasına xidmət edirdi. Bu baxımdan Xəzər Neft və Qaz Sərgisi Azərbaycanın dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiyasının mühüm vasitələrindən biri olmuşdur.

Azərbaycanın enerji sahəsində qazandığı uğurların əsasını Ümummilli Lider Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti təşkil edir. O, ölkənin malik olduğu enerji potensialının yalnız iqtisadi deyil, həm də siyasi və strateji imkanlar yaratdığını düzgün qiymətləndirirdi. Məhz onun rəhbərliyi ilə hazırlanan enerji strategiyası Azərbaycanın gələcək inkişaf yolunu müəyyənləşdirdi. Ulu Öndər Heydər Əliyev xarici investorların Azərbaycana cəlb edilməsini, beynəlxalq enerji şirkətləri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsini və neft gəlirlərinin xalqın rifahına yönəldilməsini əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyənləşdirmişdi. Xəzər Neft və Qaz Sərgisi də bu siyasətin həyata keçirilməsində mühüm vasitə rolunu oynayırdı.

Bu tədbir sayəsində dünyanın aparıcı şirkətləri ilə birbaşa əlaqələr qurulur, Azərbaycanın enerji imkanları təqdim edilir və yeni layihələrin təməli qoyulurdu. Sonralar əldə olunan böyük uğurlar göstərdi ki, bu strategiya ölkənin uzunmüddətli inkişafı üçün düzgün seçilmiş yol idi.

1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan “Əsrin müqaviləsi” Azərbaycanın enerji tarixində dönüş nöqtəsi hesab olunur. Bu müqavilə Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı zəngin neft yataqlarının işlənməsini nəzərdə tuturdu və dünyanın aparıcı enerji şirkətlərini bir araya gətirirdi.

“Əsrin müqaviləsi” nəticəsində ölkəyə milyardlarla dollar həcmində investisiya cəlb edildi. Yeni texnologiyalar tətbiq olundu, minlərlə iş yeri yaradıldı və iqtisadi inkişaf üçün geniş imkanlar açıldı. Azərbaycanın enerji sektorunda baş verən bu dəyişikliklər sonrakı illərdə ölkənin ümumi inkişafına mühüm təsir göstərdi.nn

Xəzər Neft və Qaz Sərgisi bu layihələrin təqdimat məkanı olmaqla yanaşı, yeni enerji marşrutlarının və əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsində də mühüm rol oynamışdır. Hər il sərgidə iştirak edən beynəlxalq nümayəndələr Azərbaycanın enerji sahəsində qazandığı nailiyyətlərlə yaxından tanış olur və yeni investisiya imkanlarını qiymətləndirirlər. Neft və qaz sektorundan əldə olunan gəlirlər Azərbaycanın sosial-iqtisadi inkişafında mühüm rol oynayıb. Bu vəsaitlər hesabına ölkədə genişmiqyaslı infrastruktur layihələri həyata keçirilmiş, yollar, körpülər, məktəblər, xəstəxanalar və digər sosial obyektlər tikilmişdir.

Bundan əlavə, regionların sosial-iqtisadi inkişaf proqramlarının icrası nəticəsində ölkənin bütün bölgələrində müasir infrastruktur yaradılmış, yeni iş yerləri açılmış və əhalinin rifah səviyyəsi yüksəlmişdir. Azərbaycanın iqtisadi sabitliyinin və inkişaf tempinin qorunub saxlanılmasında enerji sektorunun xüsusi rolu vardır. Bu gün ölkəmiz yalnız enerji istehsalçısı deyil, həm də əldə etdiyi gəlirləri insan kapitalına, təhsilə, elmə və innovasiyalara yönəldən müasir dövlət kimi tanınır.

Müasir dövrdə dünya enerji bazarında yeni tendensiyalar formalaşır. Ənənəvi enerji mənbələri ilə yanaşı, bərpa olunan enerji resurslarına maraq sürətlə artır. Azərbaycan da bu prosesdən kənarda qalmır. Ölkəmiz günəş, külək və digər alternativ enerji mənbələrinin inkişafına böyük diqqət yetirir.

Xəzər Neft və Qaz Sərgisi artıq təkcə neft və qaz layihələrinin deyil, həm də yaşıl enerji təşəbbüslərinin müzakirə olunduğu beynəlxalq platformaya çevrilmişdir. Bu, Azərbaycanın gələcəyə yönəlmiş enerji siyasətinin göstəricisidir. Enerji sektorunda əldə olunan təcrübə və beynəlxalq əməkdaşlıq ölkəmizin yaşıl enerji sahəsində də mühüm uğurlar qazanmasına şərait yaradır. Bu isə Azərbaycanın enerji mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirir.

Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın iqtisadi inkişaf tarixində xüsusi yer tutan beynəlxalq tədbirdir. Bu sərgi ölkəmizin enerji potensialının dünyaya tanıdılmasına, xarici investisiyaların cəlb edilməsinə və mühüm enerji layihələrinin həyata keçirilməsinə əvəzsiz töhfə vermişdir. Azərbaycanın beynəlxalq enerji bazarında etibarlı tərəfdaş kimi tanınması, iqtisadi qüdrətinin artması və dünya miqyasında nüfuz qazanması bu sərginin yaratdığı imkanlarla sıx bağlıdır.

Bu gün Azərbaycanın əldə etdiyi enerji uğurlarına nəzər saldıqda aydın görünür ki, onların əsasında uzaqgörən enerji strategiyası və həmin strategiyanın dünyaya təqdim olunduğu Xəzər Neft və Qaz Sərgisi dayanır. Məhz buna görə də Xəzər Neft və Qaz Sərgisini müasir Azərbaycanın enerji inkişafının təməl daşı adlandırmaq tamamilə doğru və əsaslıdır. Bu sərgi keçmiş uğurların simvolu olmaqla yanaşı, gələcək inkişafın da mühüm təminatçılarından biri kimi öz əhəmiyyətini qorumaqda davam edir.

Çinarə Məmmədova

Naxçıvan şəhər 13 saylı tam orta məktəbin direktor müavini, YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının ƏPT sədri, Partiya fəalı