Azərbaycanda keçirilən Xəzər Neft və Qaz Sərgisi Azərbaycanın müasir enerji tarixində xüsusi yerə malikdir

Bu mötəbər beynəlxalq tədbir ilk dəfə 1994-cü ildə, ölkəmizin müstəqilliyini yenicə bərpa etdiyi və ciddi sosial-iqtisadi çətinliklərlə üzləşdiyi bir dövrdə keçirilmişdir. Həmin dövrdə Azərbaycan həm siyasi, həm də iqtisadi baxımdan mürəkkəb vəziyyətdə idi. Məhz belə bir şəraitdə keçirilən Xəzər Neft və Qaz Sərgisi ölkənin zəngin enerji potensialını dünyaya tanıtmaqla yanaşı, Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirdi.
Bu sərgi sadəcə iqtisadi tədbir deyildi. O, Azərbaycanın beynəlxalq enerji ailəsinə inteqrasiyasının başlanğıcı, xarici investorlarla etibarlı əməkdaşlığın qurulması və ölkənin enerji siyasətinin formalaşdırılması baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyırdı. Təsadüfi deyil ki, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev qeyd etmişdir ki, “Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoydu”. Bu fikir sərginin ölkənin gələcək taleyində oynadığı mühüm rolu tam şəkildə ifadə edir.
1994-cü ildə keçirilən ilk sərgi həmin ilin sentyabr ayında imzalanan tarixi Əsrin müqaviləsi ərəfəsində baş tutmuşdur. İlk sərgidə dünyanın müxtəlif ölkələrindən yüzlərlə şirkət iştirak etmiş, Azərbaycanın neft və qaz ehtiyatlarına böyük maraq göstərilmişdir. Bu tədbir xarici şirkətlərin ölkəmizə inamını artırmış, sonradan həyata keçirilən iri enerji layihələrinin təməlini qoymuşdur.
Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycanın enerji potensialının beynəlxalq aləmdə tanıdılması üçün bu sərginin keçirilməsinə xüsusi önəm verirdi. Onun uzaqgörən siyasəti nəticəsində enerji sahəsində beynəlxalq əməkdaşlıq genişləndi, ölkəyə milyardlarla dollar həcmində xarici investisiya cəlb olundu və Azərbaycanın neft strategiyası uğurla həyata keçirilməyə başladı.
Sonrakı illərdə Xəzər Neft və Qaz Sərgisi regionun ən nüfuzlu enerji tədbirlərindən birinə çevrildi. Hər il dünyanın müxtəlif ölkələrindən dövlət rəsmiləri, enerji nazirləri, beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri, investorlar və aparıcı enerji şirkətləri Bakıda bir araya gələrək enerji təhlükəsizliyi, yeni texnologiyalar və əməkdaşlıq perspektivlərini müzakirə edirlər. Bu da Azərbaycanın beynəlxalq enerji dialoqunun mərkəzlərindən birinə çevrildiyini göstərir.
Sərginin uğurları nəticəsində Azərbaycanın enerji sektorunda mühüm layihələr həyata keçirilmişdir. Xəzər dənizinin zəngin karbohidrogen ehtiyatlarının işlənməsi, neft və qazın dünya bazarlarına çıxarılması, yeni ixrac marşrutlarının yaradılması və enerji infrastrukturunun modernləşdirilməsi ölkənin iqtisadi qüdrətini əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır. Azərbaycanın təşəbbüsü ilə reallaşdırılan beynəlxalq enerji layihələri ölkəmizi Avropanın enerji təhlükəsizliyində mühüm tərəfdaşa çevirmişdir.
Xəzər Neft və Qaz Sərgisinin əhəmiyyəti yalnız enerji sektoru ilə məhdudlaşmır. Bu tədbir ölkənin beynəlxalq nüfuzunun yüksəlməsinə, iqtisadi diplomatiyanın güclənməsinə, yeni texnologiyaların tətbiqinə və insan kapitalının inkişafına da mühüm töhfə verir. Sərgi çərçivəsində keçirilən forumlar və konfranslar enerji sahəsində qabaqcıl təcrübələrin paylaşılmasına, innovativ həllərin müzakirəsinə və yeni tərəfdaşlıqların qurulmasına imkan yaradır.
Bu gün Azərbaycan artıq təkcə neft və qaz ixrac edən ölkə deyil, eyni zamanda yaşıl enerji sahəsində də mühüm təşəbbüslər irəli sürən dövlətdir. Xəzər Neft və Qaz Sərgisi də öz fəaliyyət istiqamətlərini genişləndirərək bərpa olunan enerji, enerji keçidi, dekarbonizasiya və innovativ texnologiyalar kimi aktual mövzuları əhatə edir. Bu isə sərginin zamanın tələblərinə uyğun inkişaf etdiyini və Azərbaycanın gələcək enerji strategiyasına xidmət etdiyini göstərir.
Nəticə etibarilə, Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın iqtisadi yüksəlişinin, enerji müstəqilliyinin və beynəlxalq nüfuzunun formalaşmasında mühüm rol oynamışdır. Məhz bu sərgi vasitəsilə Azərbaycanın zəngin enerji potensialı dünya ictimaiyyətinə təqdim edilmiş, ölkəmizə böyük investisiyalar cəlb olunmuş və sonrakı uğurların əsası qoyulmuşdur.

Sevinc Həsənova

Naxçıvan MR Ali Məclisinin deputatı