Qlobal enerji arxitekturasında Azərbaycanın strateji liderliyi - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2026-cı il 1 iyun tarixində Bakı Enerji Həftəsinin rəsmi açılış mərasimindəki geniş proqramlı çıxışı həm regionun, həm də beynəlxalq birliyin enerji xəritəsini yenidən formalaşdıran konseptual tezislərlə yadda qalmışdır. Bu möhtəşəm tədbir, iştirakçı dövlətlərin və qlobal korporasiyaların miqyasına görə sübut edir ki, Bakı Enerji Həftəsi qlobal enerji səhnəsində həqiqətən aparıcı tədbirlərdən biridir. Dünyanın ən mühüm qərarlarının müzakirə edildiyi bu platformada Azərbaycan, sadəcə resurs ixrac edən ölkə kimi deyil, qlobal çağırışlara cavab verən strateji tərəfdaş kimi çıxış edir. Son illər ərzində həyata keçirilən köklü islahatların və düşünülmüş daxili siyasətin məntiqi nəticəsi olaraq, bu gün Azərbaycanın iqtisadi fəaliyyəti çox müsbətdir və ölkəmizin dayanıqlı inkişafı üçün bütün zəruri maliyyə-iqtisadi əsaslar təmin edilmişdir. İqtisadi müstəqilliyin ən bariz göstəricilərindən biri də odur ki, ölkəmizin mövcud maliyyə ehtiyatları xarici borcu 18 dəfədən çox üstələyir. Belə bir unikal maliyyə göstəricisi respublikamıza tam müstəqil xarici siyasət yürütmək və irimiqyaslı transmilli layihələri birbaşa idarə etmək imkanı tanıyır.

Respublikamızın beynəlxalq aləmdə qazandığı bu mövqeyin tarixi bünövrəsi məhz ötən əsrin sonlarına təsadüf edir. Çünki Azərbaycanın enerji inkişafı 1994-cü ildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəllifi olduğu "Əsrin müqaviləsi"nin imzalanması ilə başladı. Həmin gərgin tarixi-siyasi şəraitdə təşkil edilən Xəzər Neft və Qaz Sərgisi müasir Azərbaycanın enerji inkişafının bünövrəsini qoydu və ölkəmizi xarici investorlar üçün cəlbedici məkana çevirdi. Artıq bir sıra mühüm layihələrimiz istismar mərhələsindədir və bu layihələr uzun illərdir ki, tərəfdaşlarımızın rifahına xidmət edir. Şaxələndirilmiş boru kəmərləri şəbəkəsi sayəsində Cənub Qaz Dəhlizi və onun genişləndirilmiş marşrutları vasitəsilə Azərbaycanın qazı 16 ölkəyə çatdırılır. Şaxələndirilmənin coğrafiyası getdikcə genişlənir və hazırda Azərbaycan qazını alan 16 ölkənin içərisində Avropa məkanı mühüm yer tutur; belə ki, bu ölkələrdən 10-u Avropa İttifaqına üzv olan ölkələrdir. Dövlətimizin malik olduğu nəhəng resurs bazası həm bugünkü, həm də gələcək nəsillərin təhlükəsizliyini zəmanət altına alır. Aparılan geoloji kəşfiyyatlar və mövcud hasilat göstəriciləri təsdiq edir ki, mövcud qaz ehtiyatlarımız ən azı növbəti yüz il ərzində həm ölkəmizin, həm də tərəfdaşlarımızın tələbatını ödəməyə kifayət edəcəkdir.
Qlobal miqyasda cərəyan edən geosiyasi proseslər fonunda enerji təhlükəsizliyi məsələsi artıq milli təhlükəsizliyin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Azərbaycan bu istiqamətdə tam reallığa əsaslanan balanslaşdırılmış siyasət yürüdür. Beynəlxalq aləmdə bəzi radikal və reallıqdan uzaq ekoloji yanaşmalara toxunan dövlət başçısı bəyan etmişdir ki, dünya faydalı qazıntı olmadan yaşaya bilməz və keçid dövrü praqmatik addımlarla tənzimlənməlidir. Hazırda dünyada enerji tarazlığının qorunması məsələsində ABŞ-ın rolu və bu dövlətlə qurulan ikitərəfli əlaqələr mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Hesab edirəm ki, hazırda qlobal enerji səhnəsində baş verən hallar ABŞ Prezidentinin çox müdrik və praqmatik siyasəti sayəsində ərsəyə gəlmişdir və bu qarşılıqlı etimad mühiti qlobal bazarlarda sabitliyin qorunmasına mühüm töhfə verir.
Azərbaycan yalnız öz resurslarını ixrac etməklə məhdudlaşmır, həm də geniş Avrasiya məkanında böyük bir nəqliyyat-logistika qovşağı rolunu uğurla icra edir. Regional əməkdaşlıq çərçivəsində biz Xəzər dənizinin şərq sahillərində yerləşən dost və tərəfdaşlarımız üçün mühüm tranzit imkanları təqdim edirik. Mərkəzi Asiya ölkələrinin karbohidrogen ehtiyatlarının Azərbaycan ərazisindən keçməklə dünya bazarlarına çıxarılması ölkəmizin tranzit çəkisini qat-qat artırır. Bununla paralel olaraq, regionda şaxələndirilmiş kommunikasiyaların inkişafı istiqamətində Şərq-Qərb dəhlizi uğurla fəaliyyət göstərir və bu xətt qitələrarası yükdaşımaların əsas arteriyasına çevrilmişdir. Müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq, karbohidrogen layihələri ilə yanaşı, bərpaolunan və təmiz enerji layihələri də sürətlə inkişaf etdirilir. Bu gün biz tərəfdaşlarımızla enerji kabeli layihələri üzrə sıx əməkdaşlıq edirik; Xəzər dənizindən Avropaya qədər uzanacaq "yaşıl enerji" dəhlizləri bu tərəfdaşlığın ən parlaq nümunəsidir. Həmçinin daxili sənayeləşmə strategiyamız uğurla davam edir; xammal asılılığını minimuma endirmək məqsədilə biz emal sənayesində yüksək dərəcədə şaxələndirilmiş imkanlar yaratmışıq.
Ölkəmizin həm iqtisadi, həm də geosiyasi sahədə qazandığı bütün bu möhtəşəm uğurların arxasında güclü dövlət və sarsılmaz xalq-iqtidar birliyi dayanır. İqtisadi müstəqilliyimiz ssenarilərimizi azad şəkildə həyata keçirməyə imkan verdiyi kimi, hərbi qüdrətimiz də suverenliyimizin tam təminatçısıdır. Biz xarici təzyiqlərə və ikili standartlara baxmayaraq, 30 il ərzində işğal altında qalmış torpaqlarımızı azad edən güclü ordu qurduq və tarixi ədaləti öz gücümüzə bərpa etdik. Bu hərbi, iqtisadi və siyasi zəfərlər zənciri müasir Azərbaycanı qlobal arenada söz sahibi, regional layihələrin isə əvəzolunmaz hərəkətverici qüvvəsinə çevirmişdir. Prezident İlham Əliyevin Bakı Enerji Həftəsindəki çıxışı bir daha nümayiş etdirdi ki, Azərbaycan həm ənənəvi, həm də yaşıl enerji sahəsində gələcəyə doğru inamlı addımlarla irəliləməyə davam edəcəkdir.

İlqar İlyasov
Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədri