Yaxşı yol hansıdır?

"Kommersant"ın müxbiri İrəvan küçələrində seçicilərin mübasibətini öyrənib

7 iyun bazar günü Ermənistanda parlament seçkiləri keçirildi və nəticələri ölkənin gələcək illər üçün inkişafını müəyyən edəcək. Əsas sual Ermənistanın Rusiya ilə müttəfiq münasibətlərini qoruyub saxlayıb-saxlamayacağı, yoxsa ondan uzaqlaşıb-uzaqlaşmayacağı və nəhayət, Avropa Birliyi və ABŞ ilə yaxınlaşma kursu müəyyənləşdirib-qoymayacağıdır. İlkin nəticələrə görə, Nikol Paşinyan hakimiyyətdə qalacaq, lakin müxalifət qüvvələrinin də mövqelərini gücləndirmək şansı var ki, bu da baş nazir üçün yaxşı heç nə vəd etmir.

Seçki məntəqələri bazar günü yerli vaxtla səhər saat 8:00-da açılıb. İrəvanın Çexov küçəsindəki uşaq bağçası binasında yerləşən seçki məntəqəsi əvvəlcə faktiki olaraq boş idi, girişdə Baş nazir Nikol Paşinyanı gözləyən erməni və xarici jurnalistlər istisna olmaqla. Əlbəttə ki, "Vətəndaş Müqaviləsi" partiyasının liderinə səs verməyə icazə verildi, lakin sonradan ona, sözün əsl mənasında, suallar yağıb. Və gözlənilən şəkildə, onların bir çoxu Rusiyaya toxunub.

"Rusiya ilə münasibətlərin institusional təməli var və qarşılıqlı hörmətə əsaslanır. Lakin Ermənistanda fəaliyyət göstərən müəyyən qüvvələr Ermənistan-Rusiya münasibətlərində gərginlik yaratmağa çalışırlar", - deyə Paşinyan bildirib. O, Rusiya Prezidenti Vladimir Putinlə "çox yaxın münasibətlərinin" olduğunu, buna görə də əslində heç bir problem olmadığını aydınlaşdırıb.

Ölkənin xarici siyasət seçimi, xüsusən də dəyişən geosiyasi reallıqlar nəzərə alınmaqla, mövcud parlament seçkilərinin əsas aspektidir.

2018-ci ildən bəri baş nazir vəzifəsində çalışan Nikol Paşinyanın rəhbərliyi altında Ermənistan Qarabağı itirib, Azərbaycanla sülh müqaviləsi bağlamağa razılaşıb, Türkiyə ilə münasibətləri normallaşdırmaq üçün danışıqlara başlayıb və Avrasiya İqtisadi Birliyində üzvlüyünü qoruyub saxlayaraq Avropaya inteqrasiya istiqamətində bir kurs müəyyənləşdirib. Belə bir birləşmə ehtimalı əvvəllər Moskvanı narahat edirdi, seçkilər ərəfəsində Rusiya hakimiyyətinin Ermənistan hökumətinin yeni kursuna reaksiyası daha həssas olub.

Ermənistan Rusiya və Qərb arasında seçim etməyə necə məcbur edilir?

Ermənistanın son seçimini, məsələn, referendum yolu ilə etməsi çağırışlarından əlavə - Vladimir Putinin də qeyd etdiyi bir addım - Rusiya son bir ay ərzində meyvədən balıqlara qədər Ermənistan mallarının idxalını məhdudlaşdırıb. Bu arada Ermənistan hakimiyyəti əhaliyə ixrac itkisinin qismən Aİ ölkələrinə ixracla kompensasiya ediləcəyinə və Rusiya ilə bağlı əksər məsələlərin seçkilərdən sonra həll olunacağına zəmanət verib.

Bir çox erməni seçici hökumətlərinin hərəkətlərinə narazılıqla yanaşır. "Biz dost olmalıyıq", - seçki məntəqəsində növbədə dayanan yaşlı İrəvan sakini deyir. Bu fikir burada tez-tez eşidilir. Lakin bəziləri Rusiyanın mövqeyini tam başa düşmədiklərini də etiraf edirlər, "axı heç kim onları incitmək istəmirdi".

"Biz həqiqətən təkbaşına yaşamağı öyrənməliyik." "Yalnız Rusiya ilə və ya yalnız Avropa ilə olmaq - bundan yaxşı heç nə gəlmir. Hər kəsin öz maraqları var", - gənc ssenarist Asya deyir. O, Ermənistanın əsas siyasi qüvvələrindən məyus olub: nə hökumətə, nə də müxalifətə etibar edir.

"Hər şeyin yaxşı olmasını istəyirəm" — bu ifadəni burada dəfələrlə eşitmişəm. Bəziləri üçün bu, həyatın yaxşılığa doğru dəyişməli olduğu anlamına gəlir; digərləri üçün isə heç nəyin dəyişməməli olduğu anlamına gəlir. Yaşlı bir qadın seçkilərdən sonra hansı dəyişikliklər gözlədiyi soruşulduqda cavab verir: "İşlər onsuz da yaxşıdır".

İrəvanda müxalifətin seçki nəticələrinin saxta olduğunu hesab etsə, küçələrə çıxıb-çıxmayacağı ilə bağlı çoxlu fərziyyələr var. "Bir çox insan nəticələrdən məmnun olmasa belə, heç kim bu barədə heç nə etməyəcək", - deyə ilk dəfə səs verən 21 yaşlı bir kişi iddia edir.

Gözlənilən nəticə Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasının parlament çoxluğudur. Bu partiya keçmiş prezident Robert Köçəryanın Ermənistan bloku, Qarik Tsarukyanın Çiçəklənən Ermənistan partiyası və ən populyar müxalifət qüvvəsi olan, İrəvanda ev dustaqlığında olan Taşir Şəhər Şurasının sədri Samvel Karapetyanın rəhbərlik etdiyi bu yaxınlarda yaradılmış Güclü Ermənistan bloku ilə qarşılaşır.

Seçki kampaniyası müxalifətə qarşı cinayət işləri və çoxsaylı həbslərlə yadda qaldı. Seçki günü də istisna deyildi: 7 iyunda polis əməkdaşları Güclü Ermənistan blokunun Gümrüdəki ofisində axtarış apardılar. Seçkilərlə bağlı müəyyən hərəkətlərə görə rüşvət vermək və ya almaq ittihamı ilə beş nəfər saxlanılıb. Samvel Karapetyan bazar günü son iki gündə 100-dən çox tərəfdarının saxlanıldığını açıqladı. Qarik Tsarukyanın sözlərinə görə, onun partiyasını dəstəkləyən 50 nəfər saxlanılıb. Müxalifət üzvləri seçkilər zamanı hakim partiya üzvləri tərəfindən çoxsaylı qanun pozuntuları qeydə alındığını iddia edirlər.

Eyni zamanda, seçki məntəqəsində tərəfdarları onu alqışlarla qarşılayan Samvel Karapetyan, siyasi partiyanın məğlubiyyət halında planları ilə bağlı suala belə bir planın olmadığını və olmayacağını iddia edərək cavab verib. "Nəticə Ermənistan xalqından asılıdır. Başqa bir planım necə ola bilər? Xalq nə qərar verirsə, onu da özü qərar verir", - deyə iş adamından siyasətçiyə çevrilən şəxs izah edib.

İlkin hesablamalara görə, müxalifət parlamentdə gücünü bir qədər artıra bilər ki, bu da Vətəndaş Müqaviləsi Partiyasını siyasətini formalaşdırarkən rəqiblərinin mövqelərini nəzərə almağa məcbur edəcək. Lakin gələcək parlamentdə son güc balansı səslərin sayılması başa çatdıqdan sonra bəlli olacaq.

Diqqətəlayiqdir ki, son məlumatlara görə, seçici fəallığı 58,97% (1.476.597 nəfər) təşkil edib ki, bu da 2021 və 2018-ci illərdəki göstəricidən (o zaman iştirak müvafiq olaraq 49,3% və 48,6%) xeyli yüksəkdir.

Bazar günü günortadan sonra İrəvandakı seçki məntəqələrində növbələr uzanırdı. "Bu, əvvəllər heç vaxt baş verməmişdi!" Şəhər mərkəzindəki seçki məntəqələrindən birinə yaxınlaşan yaşlı bir qadının təəccüblü səsini eşitdim.

Növbədə duranlar izah edirlər: "Səs vermək bizim vətəndaşlıq borcumuzdur". Onlardan biri mümkün seçki nəticələrindən danışarkən deyir: "Həqiqətən də, hər kəs eyni şeyi istəyir. Hər kəs yaxşı həyat istəyir. Yaxşı yemək, yaxşı içmək, dinc yaşamaq. Yeganə sual ora necə çatmaqdır".

Tərcümə etdi V.VƏLİLİ