Azərbaycan və Türkiyə arasında qarşılıqlı qardaşlıq münasibətləri - ŞƏRH

Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər tarixi köklərə, ortaq milli kimliyə, dil və mədəniyyət birliyinə əsaslanır. Bu əlaqələr təkcə dövlətlərarası münasibətlər deyil, eyni zamanda xalqlar arasında dərin qardaşlıq bağlarının təzahürüdür. “Bir millət, iki dövlət” prinsipi ilə ifadə olunan bu münasibət modeli ilk dəfə Heydər Əliyev tərəfindən səsləndirilmiş və bu gün də iki ölkə arasında əlaqələrin əsas ideoloji dayağı kimi qalmaqdadır.

Azərbaycan 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra onu ilk tanıyan dövlətlərdən biri Türkiyə olmuşdur. Bu addım iki ölkə arasında siyasi etimadın və qarşılıqlı dəstəyin başlanğıcı kimi tarixə düşmüşdür. Sonrakı illərdə yüksək səviyyəli rəsmi səfərlər, imzalanan müqavilələr və qurulan strateji tərəfdaşlıq mexanizmləri münasibətlərin inkişafına güclü təkan vermişdir. Xüsusilə 2021-ci ildə imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrini müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldərək yeni mərhələnin əsasını qoymuşdur.

İqtisadi sahədə əməkdaşlıq iki ölkə münasibətlərinin ən mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan zəngin enerji resurslarına malik olduğu halda, Türkiyə bu resursların dünya bazarına çıxarılmasında əsas tranzit ölkə rolunu oynayır. Bu baxımdan Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri və TANAP kimi böyük enerji layihələri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu layihələr yalnız iqtisadi gəlir gətirməklə kifayətlənmir, həm də regionda enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına mühüm töhfə verir. Bununla yanaşı, qarşılıqlı investisiyalar, ticarət dövriyyəsinin artması və birgə sənaye layihələri iqtisadi əlaqələrin daha da genişlənməsinə səbəb olur.

Hərbi və təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq da Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərinin əsas sütunlarından biridir. Müntəzəm keçirilən birgə hərbi təlimlər, müdafiə sənayesi üzrə əməkdaşlıq və təhlükəsizlik məsələlərində koordinasiya bu sahədə əlaqələrin yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Xüsusilə İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Türkiyənin Azərbaycana verdiyi siyasi və mənəvi dəstək bu qardaşlığın praktik təzahürü kimi yadda qalmışdır.

Humanitar və mədəni sahədə əlaqələr isə bu münasibətlərin ən möhkəm təməlini təşkil edir. Ortaq tarix, dil və mədəni dəyərlər xalqları bir-birinə daha da yaxınlaşdırır. Təhsil sahəsində əməkdaşlıq, tələbə mübadilə proqramları, ortaq mədəni tədbirlər və media layihələri bu bağlılığı daha da gücləndirir. Azərbaycan və Türkiyə xalqları arasında formalaşmış qarşılıqlı sevgi və hörmət dövlətlərarası münasibətlərin davamlı inkişafını təmin edən əsas amillərdəndir.

Azərbaycan və Türkiyə arasında ikitərəfli münasibətlər çoxşaxəli və strateji xarakter daşıyır. Siyasi, iqtisadi, hərbi və humanitar sahələrdə qurulan bu əməkdaşlıq modeli region üçün nümunəvi tərəfdaşlıq hesab olunur. Bu münasibətlər yalnız iki ölkənin deyil, bütövlükdə regionun sabitliyi və inkişafı baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.

Gələcək perspektivlərə baxdıqda isə aydın görünür ki, ortaq maraqlara və güclü qardaşlıq bağlarına əsaslanan bu münasibətlər daha da möhkəmlənəcək və yeni sahələri əhatə edərək inkişaf edəcəkdir.

Sona Əsədova

Naxçıvan Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin əməkdaşı, Partiya fəalı