Şuşa Bəyannaməsinin strateji əhəmiyyəti və regional təsirləri

2021-ci il 15 iyun tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyə Respublikasının Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında müttəfiqlik münasibətləri haqqında Şuşa Bəyannaməsi” müasir tariximizin ən mühüm siyasi hadisələrindən biri hesab olunur. Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı olan Şuşa şəhərində imzalanan bu sənəd iki qardaş ölkə arasında mövcud olan strateji tərəfdaşlığı daha yüksək səviyyəyə qaldıraraq onu rəsmi müttəfiqlik münasibətləri ilə möhkəmləndirmişdir.
Şuşa Bəyannaməsinin ən mühüm strateji mesajı Azərbaycan və Türkiyənin regionda sülhün, təhlükəsizliyin və sabitliyin qorunması naminə birgə fəaliyyət göstərmək əzmində olmasıdır. Bəyannamə açıq şəkildə nümayiş etdirdi ki, iki dövlət təkcə tarixi, mədəni və mənəvi bağlarla deyil, həm də ortaq siyasi və təhlükəsizlik maraqları ilə bir-birinə bağlıdır. Bu sənəd Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin “Bir millət, iki dövlət” prinsipinə əsaslandığını bir daha bütün dünyaya göstərdi.
Şuşa Bəyannaməsi hərbi əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Sənəddə tərəflərdən birinin təhlükəsizliyinə və ya ərazi bütövlüyünə təhdid yarandığı halda qarşılıqlı məsləhətləşmələrin aparılması və birgə addımların atılması məsələləri öz əksini tapmışdır. Bu isə regionda yeni təhlükəsizlik mühitinin formalaşmasına mühüm təsir göstərən amillərdən biridir. Bəyannamə həm də Azərbaycanın müstəqilliyinin və suverenliyinin etibarlı şəkildə qorunmasına əlavə təminat yaradır.
Sənədin verdiyi digər strateji mesaj iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi ilə bağlıdır. Azərbaycan və Türkiyə enerji, nəqliyyat, logistika və ticarət sahələrində əməkdaşlığı daha da inkişaf etdirmək niyyətlərini təsdiqləmişlər. Bu baxımdan regionda həyata keçirilən iri layihələr təkcə iki ölkənin deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqazın iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verir. Xüsusilə nəqliyyat dəhlizlərinin genişləndirilməsi Avropa ilə Asiya arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Şuşa Bəyannaməsi həm də beynəlxalq ictimaiyyətə mühüm siyasi mesaj verdi. Bu sənəd göstərdi ki, Azərbaycan və Türkiyə regional məsələlərin həllində fəal rol oynayan, qarşılıqlı etimada əsaslanan güclü tərəfdaşlardır. İki ölkə arasında əməkdaşlığın bu səviyyəyə çatması regionda sülhün möhkəmlənməsinə və uzunmüddətli inkişafın təmin olunmasına xidmət edir.
Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin tarixində yeni mərhələnin başlanğıcını qoymuşdur. Bu sənəd yalnız müttəfiqlik münasibətlərini rəsmiləşdirən hüquqi sənəd deyil, həm də iki qardaş dövlətin gələcəyə dair ortaq baxışını əks etdirən strateji yol xəritəsidir. Şuşa Bəyannaməsinin verdiyi mesajlar gələcək illərdə də Azərbaycan və Türkiyənin birgə inkişafına, regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verəcəkdir.

Hüseyn Süleymanov
YAP Kəngərli rayon təşkilatının sədr müavini