Şuşa Bəyannaməsi regional əməkdaşlıq və təhlükəsizliyin təminatçısıdır - ŞƏRH

2021-ci il iyunun 15-də Şuşa şəhərində imzalanmış Şuşa Bəyannaməsi təkcə Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlərin inkişafına xidmət edən sənəd deyil, həm də Cənubi Qafqaz regionunda yeni təhlükəsizlik və əməkdaşlıq modelinin formalaşmasına mühüm töhfə verən tarixi sənəddir. Bu bəyannamə regionda uzunmüddətli sülhün və sabitliyin təmin olunmasına yönəlmiş strateji hədəfləri özündə əks etdirir. Azərbaycanın Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfərdən sonra bölgədə yaranmış yeni reallıqlar fonunda imzalanan bu sənəd regionun gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyən edən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilir. Şuşa Bəyannaməsi iki qardaş ölkənin ortaq maraqlarının qorunması, təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi və qarşılıqlı fəaliyyətin genişləndirilməsi üçün möhkəm hüquqi baza yaratmışdır.

Bəyannamədə müdafiə və təhlükəsizlik məsələlərinə xüsusi diqqət ayrılmışdır. Sənədə əsasən tərəflərdən hər hansı birinin müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və ya beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına qarşı təhlükə yarandıqda qarşılıqlı məsləhətləşmələr aparılacaq və zəruri tədbirlər görüləcəkdir. Bu müddəa iki dövlət arasında müttəfiqlik münasibətlərinin nə qədər yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Eyni zamanda hərbi əməkdaşlığın inkişafı, birgə təlimlərin keçirilməsi, müdafiə sənayesi sahəsində əlaqələrin genişləndirilməsi və silahlı qüvvələrin peşəkarlığının artırılması kimi məsələlər də sənəddə öz əksini tapmışdır.

Şuşa Bəyannaməsi enerji təhlükəsizliyi baxımından da mühüm əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycan və Türkiyə uzun illərdir ki, beynəlxalq enerji layihələrinin həyata keçirilməsində etibarlı tərəfdaş kimi çıxış edirlər. Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri və TANAP layihəsi iki ölkənin uğurlu əməkdaşlığının parlaq nümunələridir. Şuşa Bəyannaməsi bu istiqamətdə əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsinə, yeni layihələrin həyata keçirilməsinə və enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə şərait yaradır.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlığın inkişafı da bəyannamənin əsas istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Türkiyə Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşaqları kimi çıxış edir. Şərq-Qərb və Orta Dəhliz layihələrinin inkişaf etdirilməsi, yükdaşımaların artırılması və yeni nəqliyyat imkanlarının yaradılması iqtisadi əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Bu baxımdan Şuşa Bəyannaməsi regionun tranzit imkanlarının genişləndirilməsinə və beynəlxalq ticarətin inkişafına mühüm töhfə verir.

Sənəddə iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi də xüsusi yer tutur. İki ölkə arasında qarşılıqlı investisiyaların artırılması, sahibkarlığın inkişaf etdirilməsi, sənaye sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi və yeni iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu istiqamətdə atılan addımlar həm Azərbaycan, həm də Türkiyə iqtisadiyyatının inkişafına müsbət təsir göstərir və xalqların rifahının yüksəldilməsinə xidmət edir.

Bəyannamədə humanitar əməkdaşlıq məsələləri də əhatə olunmuşdur. Təhsil, elm, mədəniyyət, gənclər və idman sahələrində əlaqələrin genişləndirilməsi iki xalq arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır. Ortaq tarixə, dilə və mədəniyyətə malik olan Azərbaycan və Türkiyə xalqları bu əməkdaşlıq sayəsində bir-birinə daha da yaxınlaşır və ortaq dəyərlərin qorunmasına töhfə verir.

Şuşa Bəyannaməsi informasiya siyasəti və media sahəsində də qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Müasir dövrdə informasiya təhlükəsizliyi dövlətlərin milli təhlükəsizliyinin mühüm tərkib hissəsidir. Bu baxımdan iki ölkənin media qurumları arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi, dezinformasiyaya qarşı birgə mübarizə aparılması və həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Bu sənəd Türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından da böyük əhəmiyyətə malikdir. Azərbaycan və Türkiyə Türk dünyasının aparıcı dövlətləri kimi ortaq maraqlar naminə əməkdaşlığın genişləndirilməsinə xüsusi önəm verirlər. Şuşa Bəyannaməsi türk dövlətləri arasında əlaqələrin inkişafına əlavə stimul verir və ortaq layihələrin həyata keçirilməsinə yeni imkanlar yaradır.

Nəticə etibarilə, Şuşa Bəyannaməsi yalnız iki dövlət arasında imzalanmış sənəd deyil, həm də regionun gələcəyinə istiqamət verən mühüm strateji sənəddir. Bu bəyannamə Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığının, dostluğunun və müttəfiqliyinin möhkəm təməl üzərində qurulduğunu bir daha təsdiqləyir və gələcək nəsillər üçün dəyərli siyasi miras kimi qalacaqdır.

Rövşən Qasımov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi