Seçki göstərdi ki, ermənilər keçmişə qayıtmaq istəmir, sağlam, münaqişəsiz bir gələcək istəyir

Politoloq Mixail Belyayev Ermənistandakı son parlament seçkiləri fonunda Rusiya-Ermənistan münasibətlərini "Moskva-Baku" portalına müsahibəsində şərh edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Mixail Kimoviç, biz İrəvandan həm seçkilərdən əvvəl, həm də seçkilər zamanı Rusiyaya qarşı o qədər tənqidi fikirlər və bəyanatlar eşidirik ki, Moskva Ermənistandakı son parlament seçkilərinə təsir göstərməyə çalışıb. İrəvan bir tərəfdən Rusiya ilə hər şeyin yaxşı olduğunu və maksimum dərəcədə hər şeyi həll edib düzəldəcəyini iddia edir, digər tərəfdən isə sərt tənqidlər səsləndirir...

- Rusiyanın siyasəti Cənubi Qafqazda sülhə və regionun bütün ölkələri ilə konstruktiv, şəffaf münasibətlərə yönəlib. Xüsusilə də Moskva Ermənistanla, xüsusən də Ermənistanla aydın gələcəyə yönəlmiş şəffaf, aydın münasibətlər və qarşılıqlı əlaqələr üçün çalışır.

Moskvanın İrəvanla qarşıdurmaya qətiyyən həvəsi yoxdur, buna görə də Rusiya hakimiyyəti Ermənistan hakimiyyətinə ardıcıl olaraq izah edir və xəbərdarlıq edir ki, Qərbə doğru hərəkət təkcə Rusiya ilə münasibətlərə deyil (çünki Aİ iqtisadi blokdan hərbi-siyasi bloka, o cümlədən Rusiya əleyhinə yola yönəlmiş bloka çevrilib ki, bu da Rusiya üçün ciddi təhlükəsizlik problemidir), həm də Ermənistanın öz iqtisadi vəziyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Coğrafiya müəyyən edir ki, Rusiya ilə əməkdaşlıq həmişə Ermənistana ən böyük faydanı təmin edib və təmin etməyə davam edəcək, indiyə qədər olduğu kimi. Avropa İttifaqı isə respublikanın çiçəklənməsini Ermənistanın Rusiya ilə qarşılıqlı əlaqəsi ilə müqayisə edilə biləcək qədər təmin edə bilməyəcək.

Həqiqətən də, Ermənistan rəsmilərinin Rusiyaya yönəlmiş tənqidi bəyanatları var. Ermənistan hakimiyyətinin KTMT ilə bağlı verdiyi bütün açıqlamalar, eləcə də seçkilərə Rusiyanın təsiri iddia edilən hallar siyasi taktikadır və qərəzlidir. Eyni zamanda, bu fonda Paşinyandan Ermənistanın heç vaxt Aİ-yə müraciət etmədiyini və Qərbə doğru sözdə Avropapərəst yolunun nəticəsinin qeyri-müəyyən olduğu iddia edilən "təminedici" açıqlamalar eşidirik. Lakin bir tərəfdən bunun doğru olduğu, digər tərəfdən isə hazırkı və praktik olaraq yeni seçilmiş Ermənistan hakimiyyətinin həqiqətən də Avropapərəst yol seçdiyi aydındır. Yenə də Paşinyanın əvvəllər Moskvaya səfər etmək niyyətini və Rusiya ilə bütün həll olunmamış məsələləri həll etmək istəyini açıqlamasına baxmayaraq, o, həmçinin Ermənistanın KTMT-dən çıxarılacağı təqdirdə Yerevanın sadəcə buna diqqət yetirəcəyini və başqa bir şey etməyəcəyini bildirib.

Bir iqtisadçı kimi qeyd etmək istərdim ki, seçkilərdən dərhal sonra Ermənistanın BVF-dən 25 milyon dollar "mükafat" aldığı elan edildi. Kredit ölkənin sabitliyini gücləndirmək üçün ayrılır. Bu, böyük məbləğ deyil, amma yenə də kreditdir. Və bu pul Ermənistan hökumətinə müəyyən maliyyə təsirləri təmin edir. Üstəlik, bu, şübhəsiz ki, bir çox Ermənistan vətəndaşına nümayiş effekti verəcək. Bu, artıq Paşinyan üçün bir üstünlükdür. Bu pulun bir hissəsinin sosial proqramlar üçün istifadə olunması mümkündür. Təcrübənin göstərdiyi kimi, adi insanlar həmişə bu cür maliyyələşdirməyə çox yaxşı reaksiya verirlər.

Lakin, Ermənistandakı seçkilərdən sonra belə, Ermənistan hakimiyyəti eyni vaxtda iki stulda- Rusiya və Qərbdə- oturmağa çalışacaq.

Ermənistan AB və Qərbin Cənubi Qafqazdakı əsas anti-Rusiya qalası olduğundan, onlar vaxtaşırı ona maliyyə və digər dəstək verəcəklər. Və bu axını saxlamaq üçün tələb olunan pul o qədər də böyük deyil. Müqayisə edin: ABŞ İranla müharibəyə 29 milyard dollar xərcləyib (bu, may ayının ən mühafizəkar təxminidir). Və budur bir ziddiyyət: Ermənistana xərclənən xərcləri nəzərdən keçirin. Həmçinin xatırlamaq vacibdir ki, Ermənistanın əhalisi təxminən 3 milyondur. Və belə bir əhali ilə avropalılar vaxtaşırı, lazım olduqda, bu strateji əhəmiyyətli respublikaya maliyyə də daxil olmaqla, bir növ dəstək verəcəklər.

- Ermənistandakı seçkilər olduqca qalmaqallı keçdi və araşdırmalar hələ də davam edir...

- Seçkilərlə bağlı hər şey... müxalifətin müxalif olması normaldır: etiraz etmək və hökumətin gündəliyi ilə razılaşmamaq. Seçkilərdə iştirak edən müxalifət bloklarının və Paşinyanın partiyasının kəskin fərqli mövqelərini nəzərə alsaq, mövcud vəziyyət tamamilə proqnozlaşdırıla bilən idi. Yenidən hesablamalar aparılacaq, amma ümumilikdə burada xüsusilə yeni bir şey yoxdur.

Eyni zamanda, Ermənistandakı seçkilərin nəticələri ölkə xalqının çətin vəziyyətdə olduğunu göstərir. Obyektiv olaraq, revanşist gündəliyi olan respublikadakı müxalifət birləşməyə müvəffəq olmayıb. Parlamentə daxil olan müxalifət bloklarının topladığı səslərin (9 və 23 faiz) də əhalinin, yumşaq desək, müxalifətin birmənalı şəkildə tərəfdarı olduğunu göstərmir. İnsanlar keçmişə qayıtmaq istəmirlər; onlar sağlam bir gələcək- münaqişəsiz bir gələcək istəyirlər. Əgər Paşinyan artıq 8 ildir hakimiyyətdədirsə, bu o deməkdir ki, xalq bundan az-çox razıdır. Müxalifət nə təklif edə bilər? Revanşizm? Niyə buna ehtiyac var?

Paşinyanın 8 illik hakimiyyəti son illərdə heç bir qlobal böhranla yadda qalmayıb. Həyat sakitləşib və 30 ildə ilk dəfə olaraq münaqişə nəticəsində insanlar öldürülməyib. Bu pisdirmi? Amma qalmaqalla hakimiyyət ələ keçirməyə çalışan mənfi, revanşist düşüncəli, siyasi cəhətdən fəal qruplar buna ehtiyac duyur. Xalqın buna ehtiyacı yoxdur. Onlar dinc həyat istəyirlər. Bəli, Qərb trendi pisdir, amma bəzi yaxşı trendlər də var... Sülh Ermənistan üçün vacib bir gündəmdir.

- Ermənistan hakimiyyəti indi Rusiyada satışa çıxarılmayan demək olar ki, bütün Ermənistan məhsullarını digər ölkələrə ixrac etmək üçün payladıqlarını iddia edir...

- Ermənistanda mal satışı üçün bəzi hallar, bəlkə də mikroskopik olaraq aşkar edilib. Bəzi paylama mümkün ola bilər, amma biz Ermənistanın Rusiyaya ixracının miqyasından danışmırıq. Avropada bəlkə də bəzi yerli əhali erməni "ekzotikası" ilə maraqlana bilər və ya ənənəvi erməni malları diasporada nostalji yarada bilər. Amma başqa heç nə. Buna görə də, Ermənistan məhsulları tamamilə Aİ-yə satıla bilməz. Bəzi kiçik miqdarda məhsula alıcı tapıla bilər. Və buna uyğun olaraq, bu məhsulların əhəmiyyəti şişirdilə bilər, necə deyərlər, blef üçün istifadə edilə bilər.

Görürsünüz, Ermənistan ətrafında vəziyyət gərgin olaraq qalır. Fakt budur ki, Aİ və Aİİ həm suverenlik, həm də müdafiə və hərbi komponentləri baxımından fərqli platformalardır. Bütövlükdə bir ölkə siyasi səbəblərə görə iki blokda ola bilməz. Aİ və NATO müxtəlif dərəcələrdə eynidir. Bir dövlət fundamental olaraq ziddiyyətli ittifaqlarda ola bilməz.

Paşinyan həm Rusiyanın, həm də Qərbin dostu olduğunu iddia edərək vaxt itirməyə davam edəcək. Düzdür, Aİİ-nin nizamnaməsinə görə, digər üzv dövlətlər Ermənistanı Aİİ-dən çıxara bilməzlər. Amma cəhd etsələr, boşluq tapa bilərlər. Aydındır ki, hətta seçkilərdən sonra belə Paşinyan Rusiya ilə münasibətləri qorumaq üçün faydalı boşluqlar axtarmağa davam etmək istəyəcək.

Tərcümə - Elçin Bayramlı