Rusiyanın büdcəsinin yarısı müharibəyə gedir - Analitik

Aylıq müharibə xərcləri artıq bütün Rusiya ali təhsil sisteminin illik büdcəsini keçib və artmaqda davam edir.
Rusiyanın hərbi xərcləri hər il eksponensial olaraq artır. Hazırda müharibənin bir günü təcavüzkar ölkəyə 65 milyard rubla başa gəlir ki, bu da Novqorod vilayətinin illik büdcəsi ilə müqayisə edilə bilər. Bu nəticəyə Almaniya Beynəlxalq Təhlükəsizlik Tədqiqatları İnstitutunun tədqiqatçısı Yanis Kluge, Maliyyə Nazirliyinin məlumatlarına əsasən, The Moscow Times qəzetinə istinadən gəlib.

Qeyd olunur ki, Rusiyanın 2026-cı ilin birinci rübündə hərbi xərcləri 5,908 trilyon rubl olmaqla yeni rekord həddə çatıb. Keçən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə hərbi və silah istehsalı xərcləri 29,9%, 2024-cü ilin yanvar-mart ayları ilə müqayisədə 68,7%, 2023-cü illə müqayisədə 129% və 2022-ci ilin birinci rübü ilə müqayisədə 4,6 dəfə artıb.

Nəticədə, tammiqyaslı müharibənin başlanğıcından bəri ilk dəfə olaraq büdcədə hərbi xərclərin payı 46%-ə çatıb. Başqa sözlə, Kluge vurğulayır ki, hər ikinci rubl orduya gedir.

Onun hesablamalarına görə, orta hesabla Rusiya hərbi maşını saatda təxminən 2,7 milyard rubl və gündə 65 milyard rubl "udub" - bu məbləğ Novqorod və Oryol vilayətlərinin illik büdcələri ilə müqayisə edilə bilər (müvafiq olaraq 69 və 61 milyard rubl). Aylıq müharibə xərcləri - təxminən 2 trilyon rubl - bütün Rusiya ali təhsil sisteminin (1,7 trilyon) və Moskva istisna olmaqla bütün Rusiya bölgələrinin illik büdcəsini üstələyib.

Hərbi xərclərin əsas artımı təsnif edilmiş maddələrlə əlaqələndirilib: onların həcmi rübün sonuna qədər 3,4 trilyon rubldan 4,9 trilyon rubla qədər artıb. Nəticədə, bütün büdcə xərclərinin 38,2%-i (rübdə 12,8 trilyon rubl) təsnif edilib.

Kluge vurğulayır ki, büdcədə azalmaya baxmayaraq - ÜDM-in 7,8%-dən 6,2%-ə qədər - müharibə xərclərinin artması diqqətəlayiqdir. Əslində, birinci rübdə hərbi büdcə ÜDM-in 12%-nə qədər artıb.

Kluge qeyd edir ki, görünür, 2026-cı ildə hərbi xərclər ötən ilə nisbətən xeyli yüksək olacaq - ilin sonuna qədər ÜDM-in 9-10%-nə qədər. Bu, birinci rübdə 4,6 trilyon rubl olan və may ayının sonuna qədər 6 trilyona çatan büdcə kəsirini şişirdir.

Əvvəllər Rusiyanın 10 ildə rekord səviyyədə defolt dalğası yaşadığı bildirilirdi. Bu, artıq son on ildə ən böyük hal alıb.

Rusiya iqtisadiyyatının bu ilin sonuna qədər tənəzzülə girəcəyi gözlənilir. Ən azından, Kremlə bağlı Makroiqtisadi Təhlil və Qısamüddətli Proqnozlaşdırma Mərkəzinin (CMASF) hesabatında belə deyilir.