Müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin qurtuluş tarixi

1993-cü ilin iyun ayı Azərbaycan Respublikasının müasir tarixinə ən kritik və taleyüklü dövrlərdən biri kimi daxil olmuşdur. Həmin dövrdə ölkə daxili siyasi böhran, xaos, anarxiya və iqtisadi tənəzzül şəraitində yaşayırdı. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın işğalı davam edir, ölkə daxilində isə vətəndaş müharibəsi təhlükəsi pik həddə çatırdı. Dövlət müstəqilliyinin itirilməsi və Azərbaycanın bir dövlət kimi xəritədən silinməsi riski real idi. Belə bir ağır və mürəkkəb şəraitdə xalq çıxış yolunu ulu öndər Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıtmasında gördü.

1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyev Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçildi. Bu tarix ölkəmizin xilasının başlanğıcı və müasir dövlətçiliyimizin əsasının qoyulduğu gün oldu. Məhz buna görə də 15 iyun tarixi Azərbaycan xalqının yaddaşına Milli Qurtuluş Günü kimi həkk olundu və 1997-ci ildən etibarən rəsmi dövlət bayramı kimi qeyd edilməyə başlandı.

Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə ilk növbədə ölkədəki daxili xaos və vətəndaş qarşıdurması aradan qaldırıldı. Qanunsuz silahlı qruplaşmalar zərərsizləşdirildi, dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısı qətiyyətlə alındı. Ümummilli lider xalqı vahid ideologiya – azərbaycançılıq məfkurəsi ətrafında birləşdirdi. Siyasi sabitliyin təmin olunması dövlət institutlarının yenidən qurulmasına və qanunun aliliyinin bərpa edilməsinə şərait yaratdı.

Milli Qurtuluş Günündən başlayan yol Azərbaycanın beynəlxalq arenada da mövqeyini gücləndirdi. 1994-cü ilin mayında cəbhədə atəşkəs rejiminin elan edilməsi ölkəyə nəfəs dərdirdi və daxili islahatlara başlamaq üçün zaman qazandırdı. Elə həmin ilin sentyabrında imzalanan "Əsrin müqaviləsi" ilə Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin və gələcək inkişafının möhkəm təməli qoyuldu. Bu neft strategiyası ölkəni qısa müddətdə regional liderə və qlobal enerji layihələrinin mərkəzinə çevirdi. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsi isə hüquqi dövlət quruculuğu prosesini tamamladı.

Milli Qurtuluş Günü sadəcə bir təqvim günü deyil, həm də müasir Azərbaycanın böyük zəfərlərinin ideoloji xəttidir. Heydər Əliyev tərəfindən qurulan güclü dövlət təməli, onun siyasi kursunun layiqli davamçısı Prezident İlham Əliyev tərəfindən daha da inkişaf etdirildi. İqtisadi layihələr, güclü ordu quruculuğu və sarsılmaz xalq-iqtidar birliyi Azərbaycanı tarixi hədəfinə doğru apardı.

2020-ci ildə baş verən 44 günlük Vətən Müharibəsi və 2023-cü ilin antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam bərpa etdi. İşğal altındakı torpaqların azad olunması və Xankəndidə, Şuşada Azərbaycan bayrağının ucaldılması 1993-cü il 15 iyunda əsası qoyulan müstəqillik strategiyasının ən parlaq məntiqi nəticəsidir. Bu gün Azərbaycan regionda söz sahibi olan, böyük yenidənqurma işləri aparan güclü və qalib bir dövlətdir.

Cahangir Məmmədli

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının əməkdaşı