Strateji tərəfdaşlığa və ortaq dəyərlərə əsaslanan ikitərəfli münasibətlər - ŞƏRH

Azərbaycan və Türkmənistan arasında münasibətlər ortaq tarix, dil, mədəniyyət və milli-mənəvi dəyərlər üzərində formalaşmışdır. Hər iki ölkə türk dünyasının mühüm üzvləri olmaqla yanaşı, Xəzər dənizi hövzəsində yerləşən strateji tərəfdaşlardır. Müstəqillik əldə etdikdən sonra Bakı və Aşqabad arasında siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat və humanitar sahələrdə əməkdaşlıq davamlı şəkildə inkişaf etmiş, son illərdə isə münasibətlər yeni mərhələyə qədəm qoymuşdur. Azərbaycan və Türkmənistan arasında diplomatik münasibətlər 1992-ci ildə qurulmuşdur. İki ölkə arasında qarşılıqlı hörmət, suverenlik və ərazi bütövlüyünə dəstək prinsipləri münasibətlərin əsasını təşkil edir. Son illərdə dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri və yüksək səviyyəli görüşlər siyasi dialoqun daha da güclənməsinə şərait yaratmışdır. İqtisadi əməkdaşlıq Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biridir. Hər iki ölkə Xəzər regionunda mühüm iqtisadi potensiala malikdir. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, qarşılıqlı investisiyaların təşviqi və biznes əlaqələrinin genişləndirilməsi məqsədilə müxtəlif iqtisadi forumlar və hökumətlərarası komissiya iclasları keçirilir. İqtisadi münasibətlərin inkişafı regionda sabitliyin və rifahın möhkəmlənməsinə də mühüm töhfə verir. Enerji sahəsi Azərbaycan və Türkmənistan arasında əməkdaşlığın strateji istiqaməti hesab olunur. Xəzər dənizində yerləşən enerji resurslarının səmərəli istifadəsi, enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması və beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarının genişləndirilməsi sahəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 2021-ci ildə "Dostluq" yatağı ilə bağlı əldə olunan razılıq enerji sahəsində əməkdaşlığın yeni mərhələsinin başlanğıcı olmuşdur. Bu layihə iki ölkə arasında qarşılıqlı etimadın və strateji tərəfdaşlığın nümunəsi kimi qiymətləndirilir. Son illərdə enerji sahəsində aparılan danışıqlar və birgə layihələr əməkdaşlığın daha da genişləndirilməsinə xidmət edir. Tərəflər neft-qaz sektorunda mövcud imkanları və perspektivləri müzakirə edir, enerji sahəsində yeni layihələrin həyata keçirilməsini nəzərdən keçirirlər. Bu əməkdaşlıq həm region ölkələrinin, həm də beynəlxalq enerji bazarlarının maraqlarına cavab verir. Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da ikitərəfli münasibətlərin mühüm istiqamətlərindəndir. Azərbaycan Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin əsas iştirakçılarından biri kimi Türkmənistan üçün Avropa bazarlarına çıxış imkanları yaradır. Türkmənistan isə Mərkəzi Asiya ilə Azərbaycan arasında mühüm körpü rolunu oynayır. Xəzər dənizi üzərindən yükdaşımaların artırılması, liman infrastrukturlarının inkişafı və Orta Dəhliz layihəsinin genişləndirilməsi iki ölkənin əməkdaşlığını daha da gücləndirir. Azərbaycanın Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və Türkmənistanın Türkmənbaşı Beynəlxalq Dəniz Limanı arasında əlaqələrin genişlənməsi regionun tranzit potensialının artmasına mühüm töhfə verir. Azərbaycan tərəfindən Türkmənistana hədiyyə edilən “Dostlug” neftdaşıyan tankeri Bakı gəmiqayırma zavodunda inşa olunub. Tankerin ümumi uzunluğu 141 metr, eni 16,9 metr, suya oturumu isə 4,54 metrdir. Dedveyti 7875 ton olan tankerin Azərbaycanda inşası gəmiqayırma sənayemizin inkişafını nümayiş etdirməklə yanaşı, Azərbaycan-Türkmənistan dostluq əlaqələrinin inkişafına da töhfədir. Bu, eyni zamanda, Bakı gəmiqayırma zavodunda irihəcmli və texnoloji baxımdan mürəkkəb gəmiqayırma layihələrinin həyata keçirilməsinin mümkün olduğunu bir daha göstərir.Bu əməkdaşlıq Avropa ilə Asiya arasında ticarət əlaqələrinin inkişafında da mühüm rol oynayır. Humanitar və mədəni əlaqələr Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərində xüsusi yer tutur. Hər iki xalq ortaq türk köklərinə, oxşar adət-ənənələrə və zəngin mədəni irsə malikdir. Mədəniyyət günləri, sərgilər, konsertlər, elmi konfranslar və təhsil proqramları xalqlar arasında dostluq münasibətlərinin möhkəmlənməsinə xidmət edir. Türk dövlətləri çərçivəsində əməkdaşlıq da bu əlaqələrin daha da genişlənməsinə şərait yaradır.
Beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan və Türkmənistan BMT, Türk Dövlətləri Təşkilatı, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və digər beynəlxalq qurumlarda qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirirlər.
Azərbaycan ilə Türkmənistan arasında münasibətlər dostluq, qardaşlıq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanır. Siyasi dialoqun yüksək səviyyədə olması, enerji və nəqliyyat sahələrində həyata keçirilən layihələr, iqtisadi və humanitar əlaqələrin genişlənməsi iki ölkənin strateji tərəfdaşlığını daha da möhkəmləndirir.
Azər Ağayev
YAP Tərtər rayon təşkilatının sədr müavini