Azərbaycan-Türkmənistan münasibətlərinin yüksələn xətlə inkişafı - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında münasibətlər ortaq tarixə, dilə, mədəniyyətə, milli-mənəvi dəyərlərə və qarşılıqlı hörmət prinsiplərinə əsaslanır. Eyni kökdən qidalanan iki qardaş xalq əsrlər boyu dostluq və mehriban qonşuluq münasibətlərini qoruyub saxlamış, müstəqillik əldə etdikdən sonra isə bu əlaqələri yeni məzmun və keyfiyyət mərhələsinə yüksəltmişdir. Bu gün Azərbaycan və Türkmənistan arasında əməkdaşlıq siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və mədəni sahələri əhatə edən çoxşaxəli strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə çatmışdır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Türkmənistana rəsmi səfərləri və Türkmənistan Prezidenti Sərdar Berdiməhəmmədovun, eləcə də Türkmən xalqının Milli Lideri Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun Azərbaycanla bağlı səsləndirdikləri dostluq və qardaşlıq mesajları iki ölkə arasında münasibətlərin nə qədər səmimi və möhkəm təmələ söykəndiyini nümayiş etdirir. Xüsusilə Qarabağın yenidən qurulması istiqamətində göstərilən mənəvi dəstəyə görə Azərbaycan tərəfinin Türkmənistana təşəkkürü qardaş ölkələr arasında qarşılıqlı etimadın və həmrəyliyin bariz nümunəsidir. Bu münasibətlər yalnız diplomatik əlaqələr deyil, həm də ortaq tarixi yaddaşa və mənəvi dəyərlərə söykənən sarsılmaz dostluğun ifadəsidir.

Diplomatik münasibətlərin qurulduğu 1992-ci ildən etibarən Azərbaycan və Türkmənistan beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə hörmət, dövlətlərin suverenliyi, ərazi bütövlüyü və daxili işlərinə qarışmamaq prinsipləri əsasında əməkdaşlıq edirlər. Hər iki ölkə BMT, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı, İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı, Türk Dövlətləri Təşkilatı və digər beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstək nümayiş etdirir, regional təhlükəsizliyin və sabitliyin möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verir.

Son illərdə həyata keçirilən qarşılıqlı dövlət səfərləri münasibətlərin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı olmuşdur. Bu səfərlər çərçivəsində iqtisadiyyat, enerji, nəqliyyat, gömrük işi, kənd təsərrüfatı, elm, təhsil, mədəniyyət, gənclər siyasəti və digər sahələri əhatə edən çoxsaylı sənədlər imzalanmışdır. Həmin sənədlər əməkdaşlığın hüquqi bazasını daha da möhkəmləndirmiş, gələcək layihələrin həyata keçirilməsi üçün etibarlı zəmin yaratmışdır. İmzalanan razılaşmalar dövlətlərarası münasibətlərin uzunmüddətli inkişaf strategiyasını müəyyən edən mühüm sənədlər kimi qiymətləndirilir.

Azərbaycan və Türkmənistan Xəzər dənizinin sahilində yerləşən və zəngin enerji ehtiyatlarına malik ölkələrdir. Bu amil iki dövlət arasında enerji əməkdaşlığını xüsusi əhəmiyyətli istiqamətlərdən birinə çevirir. Neft və təbii qaz ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi, enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması və enerji resurslarının beynəlxalq bazarlara təhlükəsiz nəqli məsələlərində ölkələr arasında qarşılıqlı maraq mövcuddur. Xəzər dənizində əməkdaşlıq regionda sülhün, sabitliyin və iqtisadi inkişafın möhkəmlənməsinə mühüm töhfə verir.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da son illərdə sürətlə inkişaf edir. Azərbaycanın müasir limanları, dəmir yolları və beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri Türkmənistanın tranzit imkanları ilə birləşərək Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında etibarlı yükdaşımaların həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Orta Dəhliz və Trans-Xəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu çərçivəsində görülən işlər iki ölkənin strateji əhəmiyyətini daha da artırır və regionun iqtisadi inkişafına xidmət edir.

İqtisadi əməkdaşlıq yalnız nəqliyyat və enerji ilə məhdudlaşmır. Ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması, sahibkarlar arasında əlaqələrin genişləndirilməsi, sənaye, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi hər iki dövlət üçün yeni iqtisadi imkanlar yaradır. Qarşılıqlı etimada əsaslanan iqtisadi əlaqələr gələcək illərdə daha böyük uğurlar vəd edir.

Azərbaycan və Türkmənistanı birləşdirən əsas amillərdən biri də ortaq milli-mənəvi dəyərlərdir. Hər iki xalq zəngin mədəni irsə, qədim adət-ənənələrə və türk dünyasının ortaq dəyərlərinə malikdir. Mədəniyyət günləri, kitab sərgiləri, musiqi festivalları, elmi konfranslar və təhsil sahəsində həyata keçirilən layihələr xalqlar arasında dostluq münasibətlərini daha da gücləndirir. Gənc nəslin bir-birinin tarixi və mədəniyyəti ilə yaxından tanış olması gələcək əməkdaşlığın möhkəm təməlini formalaşdırır.

Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinin həyata keçirilməsi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. Türkmənistanın bu prosesə göstərdiyi mənəvi dəstək, Qarabağın dirçəldilməsi ilə bağlı səsləndirdiyi xoş niyyətli fikirlər iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin səmimiliyini bir daha nümayiş etdirir. Azərbaycanın Qarabağda həyata keçirdiyi quruculuq işləri regionun iqtisadi inkişafına, dayanıqlı sülhün təmin olunmasına və yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına xidmət edir.

Bu gün Azərbaycan və Türkmənistan münasibətləri yalnız ikitərəfli əməkdaşlıq nümunəsi deyil, eyni zamanda türk dünyasının birliyinin və həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsi baxımından da böyük əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçıları arasında formalaşmış qarşılıqlı etimad, xalqlar arasında mövcud olan qardaşlıq bağları və ortaq maraqlar münasibətlərin gələcəkdə daha da genişlənəcəyinə əminlik yaradır.

Azərbaycan Respublikası ilə Türkmənistan arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmətə, etibarlı tərəfdaşlığa və ortaq strateji maraqlara əsaslanan nümunəvi əməkdaşlıq modelidir. İmzalanan sənədlər, həyata keçirilən birgə layihələr, inkişaf edən iqtisadi əlaqələr və möhkəmlənən humanitar əməkdaşlıq göstərir ki, iki qardaş dövlət gələcəkdə də regionda sabitliyin, təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfələr verməyə davam edəcəkdir. Azərbaycan və Türkmənistan arasındakı dostluq münasibətləri zaman keçdikcə daha da möhkəmlənəcək, ortaq tarix, ortaq dəyərlər və ortaq gələcək naminə yeni uğurlara yol açacaqdır.

Cəmilə Hüseynova

Naxçıvan Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzinin direktor müavini, YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının ƏPT sədri, partiya fəalı