1918-ci il mayın 28-də Şərqdə ilk demokratik respublika kimi tarix səhnəsinə çıxan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yalnız siyasi müstəqilliyini bəyan etmədi, həm də bu müstəqilliyi qoruyacaq hərbi suverenliyini təmin etmək məcburiyyəti ilə üzləşdi. Həmin ilin iyun ayında Cümhuriyyət hökumətinin milli ordunun formalaşdırılması haqqında qəbul etdiyi qərar müstəqil dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsi yolunda atılmış ən fundamental addım idi.
Dönəmin ağır geosiyasi şəraitini nəzərə alsaq, Cümhuriyyət qurucularının bu ordunun gələcəkdə dünyada tanınan, qüdrətli bir silahlı qüvvəyə çevriləcəyini öncəgörmək imkanları kifayət qədər məhdud idi. Lakin tarixin gedişatı onların bu qərarının nə qədər düzgün və uzaqgörən olduğunu sübut etdi. Dövlət Başçısı, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyevin vurğuladığı kimi:
"1918-ci ildə Azərbaycan Ordusunun yaradılması haqqında qərar veriləndə, yəqin ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucuları heç təsəvvür edə bilməzdilər ki, bu gün Azərbaycan Ordusu dünyanın ən güclü 50 ordusu sırasında olacaq. Bizim ordumuzun həm maddi-texniki təchizatı, həm də döyüş qabiliyyəti ən yüksək səviyyədədir. Biz bunu döyüş meydanında sübut edə bilmişik."
Prezidentin bu sözləri 26 İyun – Silahlı Qüvvələr Gününün mahiyyətini bütün dolğunluğu ilə ifadə edir: yüz illik şərəfli bir yol, əzmlə salınan özül və bu gün dünyaya sübut edilmiş döyüş qüdrəti.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin bugünkü intellektual və mənəvi baxımdan formalaşmasında Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müstəsna rolu danılmazdır. Hələ sovet dövrünün sərt məhdudiyyətləri çərçivəsində – 1969-cu ildə hakimiyyətə gəlişindən sonra Ulu Öndər respublikamızda milli hərbi kadrların hazırlanması prosesinin əsasını qoydu. Onun uzaqgörən rəhbərliyi sayəsində Azərbaycan gəncliyi hərbi peşəkarlıq sahəsində mühüm biliklər və bacarıqlar qazandı, müstəqillik illərində isə bu potensial tam fərqli bir miqyas aldı. Ulu Öndərin ordu haqqında söylədiyi hərbi-fəlsəfi fikirlər bu gün də dövlətimizin milli təhlükəsizlik doktrinasının əsasını təşkil edir:
"Biz müstəqil dövlətik. Müstəqil dövlətin özünəməxsus qüdrəti olmalıdır. Bu qüdrətin əsasını xalq və onun bir hissəsi olan ordu təşkil edir. Orduda xidmət etmək hər bir azərbaycanlının şərəfli borcudur."
Müasir mərhələdə isə ordu quruculuğu dövlətimiz üçün ən ali prioritetə çevrilmişdir. Müdafiə büdcəsinin ilbəil artırılması ordumuzu texnoloji cəhətdən ən müasir tələblərə cavab verən qüvvəyə çevirib. Bu gün pilotsuz uçuş aparatları (PUA), müasir artilleriya və raket sistemləri, hərbi elektronika sahəsində əldə edilən irəliləyişlər, zabit korpusunun peşəkar hazırlığı və NATO standartlarına uyğun təlim sisteminin tətbiqi Azərbaycan Ordusunu dünyanın ən güclü 50 ordusu sırasına daxil edib.
Azərbaycanın hərbi sahədəki gücü yalnız daxili islahatlarla məhdudlaşmır, həm də regional müttəfiqlik əlaqələri ilə möhkəmlənir. 2021-ci il iyunun 15-də imzalanan Şuşa Bəyannaməsi Azərbaycan-Türkiyə münasibətlərini hərbi-müdafiə sahəsində strateji ittifaq səviyyəsinə qaldırdı.
Bəyannaməyə əsasən, hər iki qardaş ölkə müdafiə qabiliyyətlərinin gücləndirilməsi üçün şəxsi heyət mübadiləsini, birgə təhsil və təlimlərin keçirilməsini, silahlı qüvvələrin birlikdə fəaliyyət qabiliyyətinin (interoperability) artırılmasını rəsmiləşdirdi. Bu müddəalar Azərbaycanın regional müdafiə arxitekturasında həlledici rolunu hüquqi cəhətdən daha da möhkəmləndirdi.
1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa edən Azərbaycan, Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarının 20 faizindən çoxunun işğalı ilə üzləşmişdi. Lakin xalqın birliyi və dövlətin qətiyyəti sayəsində qurulan güclü ordu tarixin gedişatını dəyişməyə nail oldu:
2016-cı ilin Aprel Döyüşləri: Ordumuz işğal altındakı strateji ərazilərin bir hissəsini azad edərək öz yüksək döyüş qabiliyyətini və taktiki çevikliyini ilk dəfə praktikada beynəlxalq hərbi ekspertlərə nümayiş etdirdi.
44 Günlük Vətən Müharibəsi (2020): Azərbaycan tarixinin ən parlaq səhifəsi kimi qızıl hərflərlə yazıldı. Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ordumuz 30 illik işğala son qoydu və mədəniyyət paytaxtımız Şuşanı ana vətənə qaytardı. 10 noyabr üçtərəfli Bəyanatı bu hərbi zəfəri diplomatik müstəvidə rəsmiləşdirdi. Prezidentin qeyd etdiyi kimi: "Bu 44 gün ərzində əldə edilmiş Qələbə bizim hərbçilərimizin peşəkarlığı, qəhrəmanlığı hesabına qazanılıb."
2023-cü ilin Sentyabr Antiterror Əməliyyatı: 24 saatdan az bir müddətdə həyata keçirilən bu lokal tədbirlər ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasını təmin etdi. Mülki itkilərin minimuma endirilməsi və humanitar prinsiplərə riayət edilməsi ordumuzun təkcə güclü deyil, həm də beynəlxalq hüquqa sadiq, məsuliyyətli bir qüvvə olduğunu sübut etdi.
Hər bir ordunun əsl gücü onun əsgərinin mənəvi möhkəmliyindən və vətənpərvərlik ruhundan qaynaqlanır. Azərbaycan əsgəri üçün torpaq sadəcə coğrafi sərhəd deyil; milli kimliyin, tarixi yadddaşın və gələcəyin simvoludur.
Bu gün Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri öz ərazi bütövlüyünü tam bərpa etmiş müzəffər bir ordu olaraq xalqımızın ən böyük milli qürur mənbəyidir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin qoyduğu möhkəm özül və Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan şanlı qələbələr Azərbaycan bayrağının ucalarda qürurla və əbədi dalğalanmasının ən böyük təminatıdır.
Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi