Müstəqil Azərbaycanın sarsılmaz silahlı qüvvələri

Silahlı Qüvvələr Günü sadəcə təqvimdəki adi bir bayram deyil, xalqımızın azadlıq eşqinin, hərbi rəşadətinin və sarsılmaz iradəsinin ən ali rəmzidir. Azərbaycan Ordusunun formalaşma və təşəkkül tapma tarixi dərindən araşdırıldıqda, onun elmi, hüquqi və strateji əsaslarının XX əsrin əvvəllərinə, fundamental bir intibah dövrünə təsadüf etdiyi məlum olur. 1918-ci il mayın 28-də Şərqdə ilk demokratik respublika kimi tarix səhnəsinə çıxan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yaradıldıqdan cəmi bir ay sonra – iyunun 26-da Nazirlər Şurasının qərarı ilə Gəncədə ilk müntəzəm hərbi hissə olan Əlahiddə Azərbaycan Korpusunun qurulması təmin edilmiş və bu qətiyyətli addım milli ordunun formalaşmasının hüquqi-praktiki bünövrəsini qoymuşdur. Çətin coğrafi və siyasi şəraitə baxmayaraq, Səməd bəy Mehmandarov, Əliağa Şıxlinski, general Süleyman Sulkeviç və Xosrov bəy Sultanov kimi peşəkar, ali hərbi təhsilli zəka sahiblərinin rəhbərliyi altında qısa müddətdə daxili intizamı yüksək, elmi hərbi taktikaya yiyələnmiş, vətənpərvər bir ordu formalaşdırılmışdır. Bu qüvvələrin Nuru paşanın rəhbərlik etdiyi Qafqaz İslam Ordusu ilə çiyin-çiyinə vuruşaraq 15 sentyabr 1918-ci ildə Bakını yadelli işğalçılardan azad etməsi milli ordumuzun hərb tarixinə qızıl hərflərlə yazılan ilk böyük və parlaq zəfəri olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti müvəqqəti süquta uğradıqdan sonra ordumuz müstəqil struktur kimi fəaliyyətini dayandırıb sovet imperiyasının tərkibinə qatılsa da, xalqımızın qanındakı milli hərbi ruh və döyüş sənəti heç vaxt itməmiş, İkinci Dünya Müharibəsində yüzlərlə azərbaycanlı hərbçinin göstərdiyi misilsiz qəhrəmanlıqlar bunun bariz sübutu olmuşdur. Nəhayət, Ulu Öndər Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti və 22 may 1998-ci il tarixli rəsmi Fərmanı ilə 26 iyun günü yenidən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələr Günü elan edilmiş və bununla da şanlı tarixi varislik tam bərpa olunaraq ordu quruculuğunda yeni bir eranın əsası qoyulmuşdur.

Müasir hərb elminin və hərbi sosiologiyanın fundamental qaydaları sübut edir ki, güclü ordu təkcə canlı qüvvənin kütləvi sayından və ya mexaniki silah arsenalından ibarət deyil; ordunun əsl qüdrəti onun hərbi-elmi potensialı, texnoloji üstünlüyü, çevik idarəetmə sistemi və qüsursuz strateji planlaşdırılması ilə ölçülür. Azərbaycan Ordusu son onilliklərdə məhz bu qlobal və elmi prinsiplərə əsaslanaraq sürətlə inkişaf etmiş, daxili islahatları uğurla həyata keçirmişdir. Ölkəmizdə peşəkar hərbi kadrların yetişdirilməsi və intellektual baza strukturunun qurulması birbaşa ulu öndər Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Hələ sovet dövründə, respublikada milli hərbi kadr çatışmazlığının qarşısını almaq məqsədilə 1971-ci ildə böyük uzaqgörənliklə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseyin yaradılması gələcək müstəqil ordumuzun zabit korpusunun təməl daşı olmuşdur. Bu strateji xəttin davamı olaraq, blokada şəraitində yaşayan Naxçıvan Muxtar Respublikasında milli təhlükəsizlik və müdafiə potensialını gücləndirmək, peşəkar kadr axınını təmin etmək məqsədilə Heydər Əliyev adına Naxçıvan Hərbi Liseyinin təsis edilməsi ordu quruculuğunun coğrafi və elmi sferasını daha da genişləndirmişdir. Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitut və bu ixtisaslaşmış liseylər ordumuzun intellektual nüvəsini formalaşdırmış, hərbi təhsil sisteminin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmasına zəmin yaratmışdır. Bu gün bizim əsgər və zabitlərimiz təkcə fiziki hazırlığı ilə deyil, həm də müasir müharibə elmini, rəqəmsal taktiki analizləri, hərbi topoqrafiyanı və kibermüdafiə sistemlərini mükəmməl bilməsi ilə fərqlənirlər. Bununla paralel olaraq, ordumuz beşinci və altıncı nəsil müharibə strategiyalarına – yəni şəbəkə mərkəzli və yüksək texnoloji döyüş prinsiplərinə uyğun olaraq tamamilə yenidən qurulmuşdur. Dünyanın ən qabaqcıl hərbi sənaye müəssisələrindən alınan və daxili hərbi sənayemiz tərəfindən istehsal olunan yüksək dəqiqlikli raketlər, pilotsuz uçuş aparatları zərbə dronları, intellektual idarəetmə sistemləri və radioelektron mübarizə vasitələri Silahlı Qüvvələrimizin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilmişdir.

Bu elmi-strateji hazırlığın ən böyük sınağı və təntənəsi isə 2020-ci ildə baş verən 44 günlük Vətən Müharibəsi olmuşdur. Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında rəşadətli ordumuz XXI əsrin yüksək texnologiyalı və sürətli müharibəsini apararaq otuz illik işğala son qoymuşdur. Xüsusilə çətin coğrafi relyefə, keçilməz sıldırım qayalara malik olan Şuşa şəhərinin ağır texnika olmadan, yalnız yüngül silahlarla, əlbəyaxa döyüşlə və xüsusi təyinatlılarımızın yüksək taktikası ilə azad edilməsi dünya hərb tarixinə əvəzsiz bir şedevr kimi düşmüşdür. Bu unikal əməliyyat bu gün də dünyanın aparıcı hərbi akademiyalarında, beyin mərkəzlərində və hərbi dərsliklərdə yeni bir "Azərbaycan modeli" kimi böyük heyrətlə təhlil edilməkdə və öyrənilməkdədir. Ordumuzun nümayiş etdirdiyi bu yüksək peşəkarlıq təkcə Vətən Müharibəsi ilə məhdudlaşmamış, hərbi elmin qanunauyğun davamı kimi növbəti illərdə də özünü qabarıq büruzə vermişdir. 2023-cü ilin sentyabrında Qarabağda keçirilən cəmi 23 saatlıq lokal xarakterli antiterror tədbirləri ordumuzun operativ hazırlığının, kəşfiyyat sisteminin gücünün və mülki əhaliyə, mülki infrastruktura heç bir zərər vurmadan yalnız legitim hərbi hədəfləri cərrahi dəqiqliklə məhv etmək bacarığının ən parlaq elmi-taktiki nümayişi olmuşdur. Bu ildırım sürətli əməliyyat nəticəsində ölkə ərazisindəki qanunsuz hərbi birləşmələr tamamilə tərk-silah edilmiş, dövlət suverenliyimiz və konstitusiya quruluşumuz respublikanın bütün coğrafiyasında tam bərqərar olunmuşdur.

Bu gün müqəddəs üçrəngli bayrağımızın Xankəndidə, Şuşada, Xocalıda, Ağdərədə, Laçında və ölkəmizin hər bir qarışında əzəmətlə dalğalanması Silahlı Qüvvələrimizin sarsılmaz qüdrəti ilə yanaşı, həm də Cəmşid Naxçıvanski adına və Naxçıvandakı hərbi liseylərin yetirməsi olan vətənpərvər zabitlərimizin hərbi elmi dərindən mənimsəməsinin əyani sübutudur. Hazırda Azərbaycan Silahlı Qüvvələri təkcə Cənubi Qafqazın ən güclü ordusu deyil, həm də qlobal hərbi reytinqlərdə dünyanın ən peşəkar, döyüş təcrübəli orduları sırasındadır. Orduda aparılan struktur islahatları, xüsusilə Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin modelinə və NATO standartlarına tam uyğunlaşdırılan yüksək hazırlıqlı Komando briqadalarının yaradılması, dəniz piyadalarının, xüsusi təyinatlı qüvvələrin potensialının artırılması və milli hərbi sənayemizin davamlı şəkildə modernləşdirilməsi ordumuzun gələcəyə doğru daha böyük addımlarla irəlilədiyini nümayiş etdirir. Nəticə etibarilə, 26 İyun Silahlı Qüvvələr Günü – təkcə keçmişə nəzər salıb qürur duymaq günü deyil, həm də gələcək nəsillərə tam suveren, güclü, sarsılmaz və qalib bir dövlət ötürmək iradəmizin qətiyyətli təntənəsidir. Biz bu müqəddəs və şərəfli missiya yolunda, torpaqlarımızın azadlığı uğrunda canından keçən bütün şəhidlərimizin əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, xalqımıza qələbə sevinci bəxş edən, gecə-gündüz sərhədlərimizdə keşik çəkən hər bir fədakar əsgər və zabitimizin bayramını sonsuz qürur hissi ilə təbrik edirik.

Ülkər Əliyeva

Naxçıvan MR Turist Diyarşünaslıq Mərkəzinin əməkdaşı, YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının fəalı