Azərbaycan və Avropa İttifaqı: qarşılıqlı faydalı ticarət və iqtisadi tərəfdaşlıq - ŞƏRH

Azərbaycanın müstəqillik dövründə həyata keçirdiyi çoxşaxəli xarici siyasət ölkənin beynəlxalq iqtisadi və siyasi əlaqələrinin davamlı şəkildə genişlənməsinə mühüm töhfə vermişdir. Bu siyasətin əsas istiqamətlərindən biri Avropa İttifaqı ilə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsidir. Son illər enerji təhlükəsizliyi, ticarət, nəqliyyat-logistika, yaşıl enerji və rəqəmsal transformasiya sahələrində əldə olunan nəticələr Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında strateji tərəfdaşlığın yeni mərhələyə yüksəldiyini nümayiş etdirir.
2026-cı il iyulun 1-də Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin Azərbaycana səfəri çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin verdiyi bəyanatda da bu əməkdaşlığın əhəmiyyəti xüsusi vurğulanmışdır. Dövlət başçısı qeyd etmişdir ki, Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır və ölkənin xarici ticarət dövriyyəsində Avropa bazarının xüsusi çəkisi ildən-ilə artmaqdadır. Bu fikir Azərbaycanın Avropa ilə formalaşdırdığı etibarlı iqtisadi münasibətlərin və qarşılıqlı etimadın göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər.
Azərbaycanın xarici ticarətində Avropa İttifaqı ölkələri aparıcı mövqeyə malikdir. İxrac və idxal əməliyyatlarının əhəmiyyətli hissəsi məhz Avropa bazarı ilə həyata keçirilir. Xüsusilə enerji resurslarının ixracı, neft və təbii qaz tədarükü, neft-kimya məhsulları, eləcə də qeyri-neft məhsullarının Avropa bazarına çıxarılması ölkə iqtisadiyyatının inkişafına mühüm töhfə verir. Avropa İttifaqı isə öz növbəsində Azərbaycan üçün müasir texnologiyalar, investisiyalar, sənaye avadanlıqları və innovativ həllərin əsas mənbələrindən biridir.
Enerji əməkdaşlığı Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərinin əsas sütunlarından biri hesab olunur. Son illərdə Cənub Qaz Dəhlizi layihəsinin uğurla reallaşdırılması və Avropaya təbii qaz ixracının genişləndirilməsi enerji təhlükəsizliyi sahəsində əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini daha da artırmışdır. Azərbaycanın zəngin enerji ehtiyatları və etibarlı tərəfdaş imici Avropa ölkələrinin enerji mənbələrinin şaxələndirilməsi siyasətində mühüm rol oynayır. Bu baxımdan Azərbaycan yalnız enerji ixrac edən ölkə deyil, həm də Avropanın enerji təhlükəsizliyinə real töhfə verən strateji tərəfdaş kimi çıxış edir.
Prezident İlham Əliyev çıxışında qeyd etmişdir ki, tərəflər arasında iqtisadi əməkdaşlıq təkcə enerji sektoru ilə məhdudlaşmır. Hazırda nəqliyyat, logistika, rəqəmsal iqtisadiyyat, yaşıl enerji, kənd təsərrüfatı, sənaye, təhsil və innovasiya sahələrində də əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün böyük potensial mövcuddur. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi və müasir nəqliyyat infrastrukturu ölkəni Avropa ilə Asiyanı birləşdirən əsas tranzit mərkəzlərindən birinə çevirmişdir. Xəzər dənizi üzərindən keçən beynəlxalq nəqliyyat dəhlizləri, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, müasir dəmir yolu və avtomobil magistralları Avropa ilə Mərkəzi Asiya arasında yükdaşımaların artmasına mühüm şərait yaradır.
Son illərdə yaşıl enerji sahəsində də Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlıq yeni məzmun qazanmışdır. Azərbaycan günəş və külək enerjisi potensialından səmərəli istifadə etməyi, elektrik enerjisinin istehsalında bərpa olunan mənbələrin payını artırmağı və gələcəkdə yaşıl enerjinin Avropa bazarına ixracını qarşıya mühüm məqsəd kimi qoymuşdur. Bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələr həm ölkənin enerji balansının şaxələndirilməsinə, həm də qlobal iqlim məqsədlərinə töhfə verir. Avropa İttifaqının yaşıl keçid strategiyası ilə Azərbaycanın enerji siyasəti arasında formalaşan uyğunluq gələcək əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar açır.
Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas investisiya tərəfdaşlarından biri kimi də çıxış edir. Avropa şirkətləri uzun illərdir ölkəmizin enerji, sənaye, bank, telekommunikasiya, nəqliyyat və xidmət sektorlarına milyardlarla dollar həcmində investisiya yatırmışdır. Bu investisiyalar iqtisadiyyatın modernləşdirilməsi, yeni iş yerlərinin yaradılması, qabaqcıl texnologiyaların tətbiqi və insan kapitalının inkişafı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda Azərbaycanda yaradılmış əlverişli biznes və investisiya mühiti Avropa şirkətlərinin ölkəmizdə fəaliyyətini daha da genişləndirmək üçün əlverişli imkanlar yaradır.
Azərbaycanın qeyri-neft sektorunun inkişafı da Avropa bazarları ilə əməkdaşlığın genişlənməsində mühüm rol oynayır. Kənd təsərrüfatı məhsulları, qida sənayesi, kimya məhsulları, tekstil və digər qeyri-neft ixracı istiqamətində həyata keçirilən islahatlar Avropa bazarlarında Azərbaycan məhsullarının rəqabət qabiliyyətini artırır. Bu isə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi siyasətinin uğurlu nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında vurğulanan mühüm məqamlardan biri də qarşılıqlı hörmət və bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq prinsiplərinin əməkdaşlığın əsasını təşkil etməsidir. Azərbaycan Avropa İttifaqı ilə münasibətlərini milli maraqlara, qarşılıqlı faydaya və beynəlxalq hüquq normalarına əsaslanaraq inkişaf etdirir. Bu yanaşma tərəflər arasında etibarlı dialoqun və uzunmüddətli əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Müasir dövrdə qlobal iqtisadi proseslər, enerji bazarlarında baş verən dəyişikliklər və beynəlxalq nəqliyyat marşrutlarının əhəmiyyətinin artması fonunda Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlığın strateji əhəmiyyəti daha da yüksəlir. Qarşılıqlı iqtisadi maraqlar, etibarlı tərəfdaşlıq və davamlı inkişaf prinsipləri bu münasibətlərin gələcəkdə daha da dərinləşəcəyini göstərir.
Nəticə etibarilə, Prezident İlham Əliyevin Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin Azərbaycana səfəri zamanı verdiyi bəyanatda səsləndirdiyi "Avropa İttifaqı Azərbaycanın əsas ticarət tərəfdaşıdır" fikri mövcud reallığı əks etdirən mühüm siyasi və iqtisadi qiymətləndirmədir. Bu əməkdaşlıq təkcə ticarət dövriyyəsinin artması ilə deyil, həm də enerji təhlükəsizliyi, investisiya, nəqliyyat, yaşıl enerji, innovasiya və dayanıqlı inkişaf istiqamətlərində ortaq maraqların möhkəmlənməsi ilə xarakterizə olunur. Gələcəkdə də Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında strateji tərəfdaşlığın daha da genişlənməsi ölkəmizin iqtisadi inkişafına, regional əməkdaşlığın güclənməsinə və Avrasiya məkanında sabitliyin təmin olunmasına mühüm töhfə verəcəkdir.

Mahir Qurbanov
YAP Kəngərli rayon təşkilatının fəalı