Enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji və nəqliyyat dəhlizləri Azərbaycan–Avropa İttifaqı əməkdaşlığının əsas sütunları kimi - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayenin 2026-cı il 1 iyul tarixində Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanatda enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat əlaqələri və yaşıl enerji istiqamətində əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas müzakirə mövzularından biri kimi xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası arasında son illər formalaşan qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər artıq konkret nəticələr verməkdədir və bu nəticələr Avropanın enerji təhlükəsizliyinin təmin olunmasına mühüm töhfə verir. Müasir dövrdə enerji təhlükəsizliyi yalnız iqtisadi inkişafın deyil, həm də milli təhlükəsizliyin vacib elementlərindən biri hesab olunur. Dünyada baş verən geosiyasi proseslər göstərir ki, etibarlı enerji mənbələrinə malik olmaq və həmin resursları təhlükəsiz marşrutlarla dünya bazarına çatdırmaq dövlətlərin strateji prioritetləri sırasında xüsusi yer tutur. Azərbaycan zəngin enerji ehtiyatları, müasir infrastruktur layihələri və etibarlı tərəfdaş imici sayəsində Avropanın enerji təhlükəsizliyinin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, enerji sahəsində əməkdaşlığın inkişafı uzunmüddətli qarşılıqlı maraqlara əsaslanır və gələcəkdə daha böyük perspektivlər vəd edir.

Azərbaycanın təşəbbüsü və iştirakı ilə həyata keçirilən irimiqyaslı enerji layihələri bu gün Avrasiya məkanının iqtisadi xəritəsini dəyişdirən mühüm təşəbbüslər kimi qiymətləndirilir. Xüsusilə Cənub Qaz Dəhlizi XXI əsrin ən mühüm beynəlxalq enerji layihələrindən biri olmaqla Azərbaycanın siyasi iradəsinin, tərəfdaş dövlətlərlə qarşılıqlı etimadının və uzunmüddətli strateji baxışının uğurlu nəticəsidir. Prezident İlham Əliyev çıxışında xatırlatdı ki, dörd il əvvəl Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası arasında enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumu imzalanmış və həmin vaxtdan etibarən Avropa İttifaqına ixrac olunan Azərbaycan qazının həcmi təxminən 65 faiz artmışdır. Hazırda Azərbaycanın ixrac etdiyi təbii qazın əhəmiyyətli hissəsi Avropa bazarına yönəldilir və artıq Avropa İttifaqının on üzv dövləti Azərbaycan qazından istifadə edir. Bu fakt ölkəmizin Avropa üçün etibarlı enerji tərəfdaşı olduğunu bir daha təsdiq edir. Eyni zamanda, yeni bazarlara çıxış imkanlarının genişlənməsi və ixrac coğrafiyasının artırılması istiqamətində görülən işlər gələcək əməkdaşlıq üçün möhkəm zəmin yaradır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi enerji siyasəti yalnız iqtisadi gəlirlərin artırılmasına deyil, həm də qlobal enerji təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə xidmət edir.

Dövlət başçısının bəyanatında xüsusi diqqət yetirilən digər mühüm istiqamət nəqliyyat və logistika imkanlarının inkişafıdır. Azərbaycan əlverişli coğrafi mövqeyi sayəsində Şərqlə Qərbi, Şimalla Cənubu birləşdirən mühüm nəqliyyat qovşağına çevrilmişdir. Son illərdə ölkəmizdə dəmir yollarının yenilənməsi, avtomobil magistrallarının tikintisi, beynəlxalq hava limanlarının istifadəyə verilməsi və dəniz limanlarının imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən layihələr regionun tranzit potensialını əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır. Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, Şərq–Qərb və Şimal–Cənub nəqliyyat dəhlizləri üzərində yerləşən Azərbaycan regional əməkdaşlığın inkişafında aparıcı rol oynayır. Hazırda ölkəmizin ərazisindən keçən yükdaşımaların həcmi davamlı şəkildə artır və bu dinamika Azərbaycanın beynəlxalq logistika mərkəzi kimi mövqeyini daha da gücləndirir. Yeni geosiyasi reallıqlar fonunda nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi və infrastrukturun müasirləşdirilməsi həm Azərbaycan, həm də Avropa üçün strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu baxımdan Avropa Komissiyası ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi qarşılıqlı maraqlara xidmət edən mühüm istiqamətlərdən biridir.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlıq xüsusi vurğulandı. Azərbaycan zəngin günəş, külək və su enerji ehtiyatlarına malik ölkə kimi yaşıl enerji keçidini dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri elan edib. Son illərdə xarici investorlarla imzalanmış müqavilələr nəticəsində ölkəmizdə iri həcmli günəş və külək elektrik stansiyalarının tikintisinə başlanılıb. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, artıq imzalanmış müqavilələr növbəti beş-altı il ərzində təxminən səkkiz giqavat gücündə yeni bərpaolunan enerji istehsal etməyə imkan verəcək. Bu isə Azərbaycanın yalnız ənənəvi enerji ixracatçısı deyil, eyni zamanda yaşıl enerji istehsalçısı və ixracatçısı kimi də mövqeyini möhkəmləndirəcək. Yeni elektrik ötürmə xətlərinin yaradılması, Xəzər dənizi vasitəsilə yaşıl enerji layihələrinin həyata keçirilməsi və Avropa bazarına ekoloji təmiz enerji ixracının təşkili gələcək əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri olacaq. Bu sahədə Azərbaycan ilə Avropa Komissiyası arasında formalaşan strateji tərəfdaşlıq iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə və dayanıqlı inkişaf məqsədlərinə də mühüm töhfə verir.

Bütün bunlar göstərir ki, Prezident İlham Əliyevin Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula Fon der Lyayen ilə keçirdiyi görüş yalnız mövcud əməkdaşlığın qiymətləndirilməsi baxımından deyil, həm də gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji, müasir nəqliyyat infrastrukturu və beynəlxalq logistika sahələrində həyata keçirilən layihələr Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin daha da möhkəmlənəcəyini göstərir. Qarşılıqlı etimada əsaslanan bu əməkdaşlıq iqtisadi inkişafı sürətləndirməklə yanaşı, regional sabitliyin, enerji təhlükəsizliyinin və beynəlxalq tərəfdaşlığın möhkəmlənməsinə də xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin müəyyən etdiyi strateji inkişaf kursu Azərbaycanın Avropa üçün etibarlı tərəfdaş mövqeyini daha da gücləndirir və ölkəmizin qlobal enerji, nəqliyyat və yaşıl inkişaf layihələrində aparıcı rolunu gələcək illərdə də qoruyacağını nümayiş etdirir.

Rövşən Qasımov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının məsləhətçisi