Azərbaycan–Avropa İttifaqı münasibətlərində yeni mərhələ: strateji tərəfdaşlıq, enerji təhlükəsizliyi və dayanıqlı sülh - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti ilə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayen arasında 2026-cı il 1 iyul tarixində Bakıda keçirilən görüş və mətbuata verilən bəyanatlar Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlərin keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər göstərir ki, qarşılıqlı etimada əsaslanan tərəfdaşlıq artıq yalnız enerji sahəsi ilə məhdudlaşmır, ticarət, nəqliyyat, bərpa olunan enerji, regional təhlükəsizlik və sülh gündəliyini də əhatə edən geniş strateji əməkdaşlıq platformasına çevrilir.

Prezident İlham Əliyev vurğuladı ki, son aylarda Avropa İttifaqının yüksək səviyyəli rəsmilərinin Azərbaycana ardıcıl səfərləri münasibətlərdə yaranmış müsbət dinamikanın bariz göstəricisidir. Bu ilin mart ayında Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti cənab Koştan, may ayında isə Avropa diplomatiyasının rəhbəri xanım Kallas Azərbaycanda olmuş, iyul ayında isə Avropa Komissiyasının Prezidenti Ursula fon der Lyayenin səfəri əməkdaşlığın yeni istiqamətlərini müəyyənləşdirmişdir. Bu intensiv siyasi dialoq tərəflərin münasibətləri daha da inkişaf etdirmək niyyətini açıq şəkildə ortaya qoyur.
Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında iqtisadi əlaqələr də yüksələn xətt üzrə inkişaf edir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsinin 40 faizdən çoxu Avropa İttifaqı ölkələrinin payına düşür. Eyni zamanda, Azərbaycan Cənubi Qafqaz regionunda Avropa İttifaqının əsas ticarət tərəfdaşı olaraq region üzrə ticarətin təxminən 70 faizini təmin edir. Bu göstəricilər Azərbaycanın Avropanın iqtisadi və enerji xəritəsində mühüm mövqeyə malik olduğunu təsdiqləyir.
Enerji təhlükəsizliyi əməkdaşlığın əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Dörd il əvvəl imzalanmış enerji sahəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Anlaşma Memorandumundan sonra Azərbaycanın Avropa İttifaqına təbii qaz ixracı təxminən 65 faiz artmışdır. Hazırda ölkəmizin qaz ixracının yarısı Avropa bazarına yönəlir və artıq Avropa İttifaqının 10 üzv dövləti Azərbaycan qazından istifadə edir.
Bu isə Azərbaycanın etibarlı enerji tərəfdaşı statusunu daha da möhkəmləndirir.
Prezident İlham Əliyev xüsusi olaraq qeyd etdi ki, müasir dövrdə enerji təhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin ayrılmaz hissəsinə çevrilmişdir. Azərbaycanın uzun illər ərzində həyata keçirdiyi siyasi, diplomatik və maliyyə səyləri nəticəsində yaradılmış Cənub Qaz Dəhlizi bu əməkdaşlığın ən uğurlu nümunələrindən biridir. Təxminən 3500 kilometr uzunluğunda olan boru kəməri sistemi Xəzər qazını Avropa bazarına çatdıraraq qitənin enerji təchizatının şaxələndirilməsində mühüm rol oynayır.
Görüş zamanı nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq da geniş müzakirə olunmuşdur. Azərbaycan həm Şərq–Qərb, həm də Şimal–Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin əsas iştirakçılarından biri kimi Avrasiyanın mühüm tranzit mərkəzinə çevrilmişdir. Son illərdə ölkəmizdə limanların, dəmir yollarının və digər nəqliyyat infrastrukturunun modernləşdirilməsinə böyük investisiyalar yatırılmışdır. Yeni geosiyasi reallıqlar fonunda yükdaşımaların həcminin artması bu sahədə yeni layihələrin həyata keçirilməsini daha da aktuallaşdırır.
Bərpaolunan enerji istiqaməti isə Azərbaycan–Avropa İttifaqı əməkdaşlığının yeni və perspektivli sahəsi kimi diqqət çəkir. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyinə görə, artıq imzalanmış müqavilələr yaxın beş-altı il ərzində Azərbaycanda əlavə səkkiz giqavat günəş və külək enerjisi istehsal etməyə imkan verəcək. Bu layihələr ölkənin yaşıl enerji potensialının reallaşdırılması ilə yanaşı, Avropanın enerji keçidi strategiyasına da mühüm töhfə verəcək.
Regional təhlükəsizlik və sülh məsələləri də görüşün əsas mövzularından olmuşdur. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan ilə Ermənistan arasında normallaşma prosesinin uğurla davam etdiyini vurğulayaraq bildirdi ki, ötən ilin avqustunda Vaşinqtonda imzalanmış Birgə Bəyannamə və sülh sazişi mətninin paraflanması regionda yeni siyasi reallıq yaradıb. Azərbaycanın həyata keçirdiyi humanitar və iqtisadi addımlar, o cümlədən Ermənistan istiqamətində tranzit məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması və enerji məhsullarının tədarükünə başlanılması sülhə real töhfə verən praktik addımlar kimi qiymətləndirilir.
Dövlət başçısı vurğuladı ki, Azərbaycan torpaqlarını işğaldan azad etdikdən, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa etdikdən sonra regionda davamlı sülhün təmin olunmasını xarici siyasətinin əsas prioritetlərindən biri hesab edir. Azərbaycanın irəli sürdüyü sülh təşəbbüsləri artıq real nəticələr verməyə başlayıb və məqsəd bu sülhü uzunmüddətli, etibarlı və dönməz etməkdir. Bu istiqamətdə Avropa Komissiyasının göstərdiyi siyasi dəstək də yüksək qiymətləndirilir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatı göstərir ki, Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında münasibətlər qarşılıqlı hörmət, etibarlılıq və ortaq maraqlar əsasında yeni inkişaf mərhələsinə daxil olub. Enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji, ticarət, nəqliyyat-logistika və regional sülh sahələrində əməkdaşlığın genişlənməsi həm Azərbaycanın milli maraqlarına, həm də Avropanın enerji və təhlükəsizlik gündəliyinə mühüm töhfə verir. Bütün bunlar Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun daha da möhkəmləndiyini və ölkəmizin Cənubi Qafqazda sabitlik, əməkdaşlıq və inkişafın aparıcı qüvvəsi kimi rolunu uğurla davam etdirdiyini bir daha təsdiq edir.

Anar Alışov
Yeni Azərbaycan Partiyası Yardımlı rayon təşkilatının sədri