IV Şuşa Qlobal Media Forumu Azərbaycanın yaxın onilliklər üçün xarici siyasət fəlsəfəsinin konseptual xəritəsidir

IV Şuşa Qlobal Media Forumu ənənəvi media platforması çərçivələrini aşaraq, Azərbaycanın yeni geosiyasi doktrinasının dünyaya elan edildiyi mühüm strateji tribunaya çevrilib. Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi tezislər birmənalı bir reallığı təsdiqləyir ki, Azərbaycan artıq qlobal proseslərin arxitekturasını cızan və istiqamətini müəyyən edən proaktiv aktordur. Məkan olaraq Şuşanın seçilməsi isə hərbi zəfərin diplomatik və siyasi kapitala çevrilməsinin ən bariz göstəricisidir.

Forumda diqqət çəkən ən vacib nüanslardan biri Azərbaycanın qlobal sistemdəki artan çəkisinin "orta güc" (middle power) anlayışı ilə konseptuallaşdırılması oldu. Müasir politologiyada bu status dövlətin böhranları idarə etmək, vasitəçilik etmək və qlobal gündəmi formalaşdırmaq qabiliyyətinə əsaslanır. Azərbaycanın Qoşulmama Hərəkatındakı uğurlu rəhbərliyi və COP29 kimi qlobal miqyaslı tədbirə ev sahibliyi etməsi ölkənin bu statusu həm nəzəri, həm də praktik müstəvidə təsdiqlədiyini göstərir.

Qlobal qütbləşmənin zirvəyə çatdığı, ənənəvi təchizat zəncirlərinin qırıldığı bir dövrdə rəsmi Bakı öz coğrafiyasını unikal strateji üstünlüyə çevirməyi bacarıb. Xüsusilə, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və şaxələnmiş dəmir yolu şəbəkəsi vasitəsilə Orta Dəhlizin canlandırılması Azərbaycanı Şərqlə Qərb arasında alternativi olmayan logistika mərkəzinə çevirir. Ənənəvi qaz ixracı coğrafiyasının Avropanın dərinliklərinə doğru genişlənməsi ilə yanaşı, bərpaolunan yaşıl enerji layihələrinə qoyulan sərmayələr də ölkəni post-neft dövrünün enerji xəritəsinin əsas oyunçularından biri qismində möhkəmləndirir.

Dövlət başçısının mesajları Azərbaycanın dəyişən dünya nizamında seçdiyi diplomatik xətti tam ortaya qoyur. Bu xətt heç bir hegemon gücün orbitinə düşmədən, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan balans siyasətidir. Avropa institutlarına verilən mesaj açıqdır. İkili standartlar və siyasi təzyiq mexanizmləri Bakı ilə münasibətlərdə işləmir. Artan iqtisadi və siyasi güc Azərbaycana öz milli maraqlarını bərabərhüquqlu tərəfdaşlıq müstəvisində qətiyyətlə diktə etmək imkanı verir. Eyni zamanda, Türkiyə ilə münasibətlərə toxunularkən istifadə edilən "Biz təkcə qardaş deyilik, müttəfiqik" ifadəsi Şuşa Bəyannaməsinin Cənubi Qafqazın əsas təhlükəsizlik çətiri olduğunu bir daha rəsmiləşdirir.

Forumun keçirilmə formatı özlüyündə informasiya diplomatiyasının yeni mərhələsidir. Onlarla ölkədən media rəhbərlərinin və ekspertlərin Qarabağa toplanmasında məqsəd yeni geosiyasi reallıqları qlobal ictimaiyyətə birbaşa yerində qəbul etdirməkdir. Öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməklə beynəlxalq hüququn işləkliyini təkbaşına təmin etmiş Azərbaycan bu gün qlobal təhlükəsizlik nizamının bünövrəsi olan ərazi bütövlüyü prinsipinə birmənalı dəstəyi ilə prinsipiallığını nümayiş etdirir.

Nəticə etibarilə, IV Şuşa Qlobal Media Forumu Azərbaycanın yaxın onilliklər üçün xarici siyasət fəlsəfəsinin konseptual xəritəsidir. Şuşadan səslənən bu tezislər bütövlükdə Cənubi Qafqazın gələcək arxitekturası, Avrasiyanın yeni nəqliyyat marşrutları və dəyişən qlobal güc balansı haqqında aydın, həm də qətiyyətli bir manifestdir.

Nəzrin Əlizadə,
YAP Nərimanov rayon təşkilatının məsləhətçisi