Qonşularla qarşılıqlı əlaqələr olmadan, heç zaman tranzit ölkəyə çevrilmək mümkün deyil - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumundakı çıxışı Azərbaycanın xarici siyasətinin, xüsusilə də geoiqtisadi strategiyasının fundamental prinsiplərini bir daha dünya ictimaiyyətinin diqqətinə çatdırdı. Dövlət başçısının öz çıxışında xüsusi vurğuladığı "Qonşularla qarşılıqlı əlaqələr olmadan, heç zaman tranzit ölkəyə çevrilmək mümkün deyil" tezisi müasir beynəlxalq münasibətlər və qlobal logistika reallıqlarının çox dəqiq, praqmatik bir təhlilidir. Bu bəyanat sadəcə coğrafi bir faktın ifadəsi deyil, eyni zamanda Azərbaycanın son onilliklərdə yürütdüyü və regionun simasını dəyişdirən nəqliyyat-kommunikasiya siyasətinin fəlsəfəsidir.

Coğrafi mövqe öz-özlüyündə böyük bir üstünlük ola bilər, lakin bu potensialı real iqtisadi və siyasi dividendlərə çevirmək üçün mütləq şəkildə effektiv infrastruktur və ən başda regional tərəfdaşlıq mühiti tələb olunur. Bir ölkə nə qədər mükəmməl yollara, dəmir yolu şəbəkələrinə və müasir dəniz limanlarına sahib olsa da, əgər onun qonşuları ilə sərhədləri qapalıdırsa və ya siyasi münasibətləri gərgindirsa, həmin infrastruktur sadəcə daxili tələbata xidmət edən lokal layihə olaraq qalmağa məhkumdur. Tranzit ölkə olmaq – qitələri, sivilizasiyaları və böyük bazarları bir-birinə bağlayan etibarlı bir körpü funksiyasını yerinə yetirmək deməkdir. Körpünün möhkəmliyi isə onun hər iki tərəfdəki dayaqlarından, yəni qonşu dövlətlərin bu prosesə cəlb olunma dərəcəsindən və qarşılıqlı etimaddan asılıdır.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan məhz bu fəlsəfəni rəhbər tutaraq regional əməkdaşlıq formatlarının təşəbbüskarı və fəal iştirakçısı kimi çıxış edir. Ölkəmizin yerləşdiyi Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizləri yalnız regional deyil, qlobal ticarət üçün də həyati əhəmiyyət kəsb edir. Lakin bu dəhlizlərin tam gücü ilə işləməsi və beynəlxalq yükdaşımaların fasiləsizliyini təmin etmək üçün qonşu dövlətlərlə koordinasiyalı fəaliyyət əsas şərtdir. Gürcüstan, Türkiyə, Rusiya, İran və Xəzəryanı Mərkəzi Asiya ölkələri ilə qurulan sıx iqtisadi-siyasi əlaqələr, gömrük və logistika prosedurlarının sinxronlaşdırılması Azərbaycanı Avrasiyanın əvəzolunmaz logistik mərkəzinə çevirib. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı kimi nəhəng layihələr məhz bu çoxtərəfli və mehriban qonşuluq münasibətlərinin praktiki bəhrəsidir.

Bu kontekstdə qonşularla qarşılıqlı əlaqələr həm də təhlükəsizlik və sabitlik deməkdir. Böyük logistika şirkətləri və xarici investorlar yüklərini daşımaq üçün hər zaman ən təhlükəsiz və proqnozlaşdırıla bilən marşrutları seçirlər. Qonşu dövlətlər arasında mövcud olan siyasi dialoq və iqtisadi maraqların kəsişməsi regionda ümumi riskləri azaldır, tranzit marşrutlarının cəlbediciliyini artırır. Azərbaycanın təklif etdiyi model qarşılıqlı asılılıq və ümumi rifah modelidir. Yəni, tranzitdən gələn gəlir və iqtisadi dividendlər yalnız bir ölkəyə deyil, bu zəncirdə iştirak edən bütün qonşu dövlətlərə fayda verir. Bu da öz növbəsində regionda sülhün və dayanıqlı inkişafın təminatçısına çevrilir.

Şuşa Qlobal Media Forumunda səsləndirilən bu fikirlər həm də regional reallıqları qəbul etmək istəməyən və ya regional əməkdaşlıq platformalarından kənarda qalan bəzi qüvvələrə açıq bir mesajdır. Ermənistanın uzun illər ərzində apardığı işğalçılıq siyasəti ucbatından bütün regional layihələrdən təcrid olunması dövlət başçısının bu tezisinin ən bariz mənfi nümunəsidir. Qonşusunun torpağını işğal edən, ərazi iddiaları irəli sürən bir dövlət heç zaman regional tranzit qovşağına çevrilə bilməz. Cənubi Qafqazda yaranmış yeni geosiyasi reallıqlar fonunda kommunikasiyaların açılması və Zəngəzur dəhlizinin reallaşması imkanları da məhz bu prinsipin həyata keçirilməsini tələb edir: qonşularla normal, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan əlaqələr qurulmadan heç bir iqtisadi sıçrayış və tranzit uğuru qazanmaq mümkün deyil.

Prezident İlham Əliyevin Şuşada bəyan etdiyi bu prinsip Azərbaycanın uzaqgörən dövlət strategiyasının təməl sütunudur. Coğrafiyanı iqtisadi gücə, yolları isə sülh və əməkdaşlıq bağlarına çevirməyin yeganə yolu qonşularla dürüst, etibarlı və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlıqdan keçir. Azərbaycan bu platformanı uğurla qurub və bu gün Şərqlə Qərbin, Şimalla Cənubun kəsişməsində yerləşən strateji tranzit ölkəsi statusunu məhz qonşuları ilə yaratdığı bu harmonik münasibətlər sayəsində qoruyur və inkişaf etdirir.

Nicat Quliyev

YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi