Şuşadan verilən mesajlar - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrini ilə Şuşada keçirdiyi görüş və mətbuata verdiyi bəyanatlar Azərbaycan–Slovakiya münasibətlərinin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu bir daha nümayiş etdirdi. İşğaldan azad edilmiş və bu gün Azərbaycanın siyasi, mədəni və diplomatik həyatında xüsusi yer tutan Şuşada baş tutan bu görüş təkcə ikitərəfli əlaqələrin növbəti mərhələsini ifadə etmədi, eyni zamanda Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında formalaşan yeni əməkdaşlıq modelinin də mühüm göstəricisinə çevrildi. Səsləndirilən mesajlar göstərdi ki, Bakı ilə Bratislava arasında münasibətlər artıq ənənəvi diplomatik çərçivəni aşaraq strateji tərəfdaşlıq, iqtisadi inteqrasiya, enerji təhlükəsizliyi və regional əməkdaşlıq kimi mühüm istiqamətlər üzrə konkret məzmun qazanıb.

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlər arasında tərəfdaşlığın dayanıqlılığı yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, qarşılıqlı etimad, institusional əlaqələr və ortaq maraqlar üzərində qurulan praktiki əməkdaşlıqla müəyyən edilir. Azərbaycan və Slovakiya arasında son illərdə müşahidə olunan dinamik inkişaf məhz bu prinsiplərə əsaslanır. Hər iki ölkə müxtəlif beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı hörmətə söykənən əməkdaşlıq nümayiş etdirir, siyasi dialoq davamlı xarakter daşıyır və yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər münasibətlərin sistemli şəkildə inkişaf etdiyini təsdiqləyir.

Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, Azərbaycan ilə Slovakiya arasında siyasi dialoq artıq müntəzəm xarakter alıb. Dövlət başçıları arasında keçirilən görüşlər, hökumət nümayəndələrinin qarşılıqlı səfərləri, parlamentlərarası əlaqələrin genişlənməsi və müxtəlif sahələr üzrə işçi mexanizmlərinin fəaliyyəti münasibətlərin möhkəm institusional bazaya söykəndiyini göstərir. Bu dinamika təsadüfi deyil. Azərbaycanın balanslaşdırılmış xarici siyasəti və Slovakiyanın Cənubi Qafqaz regionu ilə əməkdaşlığa verdiyi önəm iki ölkənin maraqlarının bir çox istiqamətlərdə üst-üstə düşməsinə şərait yaradıb.

Münasibətlərin inkişafında mühüm mərhələ 2024-cü ildə Azərbaycan və Slovakiya arasında Strateji Tərəfdaşlığın Qurulmasına dair Birgə Bəyannamənin imzalanması oldu. Bu sənəd ikitərəfli əlaqələri keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldərək siyasi dialoqun daha da dərinləşdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi və regional məsələlər üzrə koordinasiyanın gücləndirilməsi üçün möhkəm hüquqi-siyasi baza formalaşdırdı. Prezident İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, strateji tərəfdaşlıq yalnız siyasi deklarasiya deyil, artıq konkret layihələr, qarşılıqlı səfərlər və praktiki əməkdaşlıq vasitəsilə öz təsdiqini tapmaqdadır. Bu, hər iki ölkənin bir-birini etibarlı tərəfdaş kimi qiymətləndirdiyini göstərən mühüm siyasi göstəricidir.

Azərbaycan ilə Slovakiya arasında münasibətlərin tarixi müstəqilliyimizin ilk illərinə təsadüf edir. Slovakiyanın Azərbaycanın müstəqilliyini tanıması və diplomatik münasibətlərin qurulmasından sonra əlaqələr mərhələli şəkildə inkişaf edib. Son illərdə diplomatik nümayəndəliklərin qarşılıqlı fəaliyyətinin genişlənməsi, Bakıda Slovakiya səfirliyinin, daha sonra isə Bratislavada Azərbaycan səfirliyinin fəaliyyətə başlaması siyasi münasibətlərin davamlı inkişafına verilən önəmi əyani şəkildə nümayiş etdirir. Diplomatik təmasların intensivləşməsi iqtisadi və humanitar əməkdaşlığın da genişlənməsi üçün yeni imkanlar yaradıb.

Şuşada keçirilən görüşün əsas məqamlarından biri Slovakiyanın Azərbaycanın işğaldan azad olunmuş ərazilərində həyata keçirilən bərpa və yenidənqurma prosesində iştirakına verilən yüksək qiymət oldu. Prezident İlham Əliyev Slovakiya şirkətinin Ağdam rayonunun Baş Qərvənd kəndində reallaşdırdığı "Ağıllı kənd" layihəsini xüsusi vurğulayaraq bunun iki ölkə arasında əməkdaşlığın praktik nəticələrindən biri olduğunu bildirdi. Bu layihə göstərir ki, Slovakiya Azərbaycanın postmünaqişə dövründə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa proqramına töhfə verən Avropa dövlətlərindən biridir. Müasir texnologiyaların tətbiqi, dayanıqlı infrastrukturun qurulması və kənd yaşayışının yeni model üzrə inkişafı istiqamətində həyata keçirilən bu layihə gələcək əməkdaşlıq üçün də mühüm nümunə hesab olunur.

Energetika sahəsi Azərbaycan–Slovakiya münasibətlərinin ən mühüm istiqamətlərindən biri olaraq qalır. Son illərdə Avropada enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin ön plana çıxması Azərbaycanın strateji əhəmiyyətini daha da artırıb. Azərbaycan uzun illərdir Avropa bazarına etibarlı enerji təchizatçısı kimi çıxış edir və enerji marşrutlarının şaxələndirilməsi siyasətində mühüm rol oynayır. Slovakiyanın Azərbaycan qazına marağının artması, enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi ilə bağlı aparılan müzakirələr və alternativ enerji layihələrinə dair dialoq münasibətlərin gələcək inkişaf perspektivlərini daha da genişləndirir. Bununla yanaşı, yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq da gündəliyin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilməkdədir. Azərbaycanın bərpa olunan enerji potensialı Avropa dövlətləri üçün yeni əməkdaşlıq imkanları yaradır və Slovakiya da bu prosesdə maraqlı tərəfdaş kimi çıxış edir.

İqtisadi əməkdaşlıq münasibətlərin digər mühüm sütununu təşkil edir. İqtisadi əməkdaşlıq üzrə Birgə İşçi Qrupunun fəaliyyəti, biznes dairələri arasında əlaqələrin genişlənməsi, investisiya imkanlarının araşdırılması və qarşılıqlı ticarətin artırılması istiqamətində görülən işlər iqtisadi tərəfdaşlığın sistemli şəkildə inkişaf etdiyini göstərir. Nəqliyyat, logistika, rəqəmsal texnologiyalar, sənaye, kənd təsərrüfatı, müdafiə sənayesi və innovasiya kimi sahələrdə əməkdaşlıq üçün geniş potensial mövcuddur. Xüsusilə Azərbaycanın Orta Dəhlizdə artan rolu Slovakiya üçün də yeni iqtisadi imkanlar yaradır və Avropa ilə Asiya arasında yükdaşımaların genişlənməsi baxımından qarşılıqlı maraqları daha da gücləndirir.

Humanitar əməkdaşlıq da münasibətlərin mühüm istiqamətlərindən biridir. Təhsil, elm, mədəniyyət və turizm sahələrində əlaqələrin inkişafı xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə xidmət edir. Universitetlərarası əməkdaşlıq, tələbə mübadilə proqramları, birgə mədəni layihələr və turizm imkanlarının genişləndirilməsi ikitərəfli münasibətlərin sosial-humanitar bazasını gücləndirən amillər kimi çıxış edir. Dövlətlərarası münasibətlərin uzunmüddətli dayanıqlılığı məhz bu cür çoxşaxəli əməkdaşlıq üzərində formalaşır.

Prezident İlham Əliyevin çıxışında Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrinin Azərbaycanla uzun illər ərzində formalaşmış əlaqələrinə xüsusi toxunulması da təsadüfi deyildi. Müxtəlif dövlət vəzifələrində çalışdığı dövrdə Azərbaycana dəfələrlə səfər etmiş Peter Pelleqrini ölkəmizi yaxından tanıyan Avropa siyasətçilərindən biridir. Onun COP29 tədbirində iştirakı, ardınca rəsmi səfər çərçivəsində Qarabağa gəlməsi Slovakiyanın Azərbaycanla əməkdaşlığa verdiyi siyasi əhəmiyyətin göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Şəxsi siyasi etimadın mövcudluğu isə dövlətlərarası münasibətlərin inkişafında mühüm rol oynayan amillərdən biridir.

Beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən geosiyasi dəyişikliklər fonunda Azərbaycan ilə Slovakiya arasında əməkdaşlıq daha geniş regional məna daşıyır. Cənubi Qafqazın artan geosiyasi əhəmiyyəti, Avropanın enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat marşrutlarının şaxələndirilməsi və iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsi kimi məsələlər hər iki ölkənin əməkdaşlığını strateji baxımdan daha vacib edir. Azərbaycan Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm nəqliyyat və enerji qovşağı kimi çıxış edir, Slovakiya isə Mərkəzi Avropada mühüm iqtisadi və sənaye potensialına malik ölkə kimi bu əməkdaşlıqdan qarşılıqlı fayda əldə etmək imkanına sahibdir.

Şuşada keçirilən görüş və verilən bəyanatlar göstərdi ki, Azərbaycan xarici siyasətində etibarlı tərəfdaşlarla uzunmüddətli və bərabərhüquqlu əməkdaşlığa üstünlük verir. Slovakiya da bu siyasətdə etibarlı Avropa tərəfdaşlarından biri kimi ön plana çıxır. Qarşılıqlı hörmət, suverenliyə ehtiram, beynəlxalq hüququn prinsiplərinə sadiqlik və ortaq maraqlar üzərində qurulan münasibətlər artıq yeni strateji məzmun qazanıb.

Bütövlükdə, Şuşadan verilən mesajlar Azərbaycan–Slovakiya münasibətlərinin gələcək inkişaf istiqamətlərini aydın şəkildə müəyyənləşdirir. Siyasi dialoqun daha da intensivləşdirilməsi, iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi, enerji təhlükəsizliyi, yaşıl enerji, nəqliyyat-logistika, postmünaqişə dövründə bərpa layihələri və humanitar əlaqələrin inkişafı qarşıdakı illərdə tərəfdaşlığın əsas prioritetlərini təşkil edəcək. Bu əməkdaşlıq təkcə iki dövlət arasında münasibətlərin inkişafına deyil, həm də Avropa ilə Cənubi Qafqaz arasında etimadın möhkəmlənməsinə, regional sabitliyin və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın genişlənməsinə mühüm töhfə verəcək. Azərbaycan isə bu prosesdə etibarlı, təşəbbüskar və strateji baxışa malik tərəfdaş kimi beynəlxalq mövqeyini daha da gücləndirməyə davam edəcək.

İlahə Qurbanova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı