Cənab Prezident İlham Əliyev - “Qonşularla qarşılıqlı əlaqələr olmadan tranzit ölkəyə çevrilmək mümkün deyil”

Cənab Prezident İlham Əliyevin IV Şuşa Qlobal Media Forumunun açılışındakı çıxışı yalnız regional deyil, qlobal miqyasda mühüm mesajlarla yadda qalmışdır. Forum çərçivəsində səsləndirilən fikirlər müasir dövrdə nəqliyyat-logistika sistemlərinin inkişafında siyasi sabitliyin və qarşılıqlı etimadın rolunu bir daha ön plana çıxarmışdır. Cənab Prezidentin “Qonşularla qarşılıqlı əlaqələr olmadan, heç zaman tranzit ölkəyə çevrilmək mümkün deyil” fikri, əslində, Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxşaxəli siyasətin mahiyyətini əks etdirir.

Müasir dövrdə dövlətlərin iqtisadi inkişaf səviyyəsi və beynəlxalq nüfuzu yalnız təbii sərvətlərlə deyil, həm də onların nəqliyyat və logistika imkanları ilə müəyyən olunur. Dünyada qloballaşma prosesinin sürətlənməsi, ölkələr arasında iqtisadi və siyasi münasibətlərin genişlənməsi yeni nəqliyyat marşrutlarının formalaşdırılmasını zəruri etmişdir. Lakin təcrübə göstərir ki, əlverişli coğrafi mövqe hər hansı ölkənin tranzit dövlətə çevrilməsi üçün kifayət etmir. Bunun üçün ilk növbədə qonşu dövlətlərlə qarşılıqlı əməkdaşlıq, etibarlı münasibətlər və sabit siyasi mühit vacib şərtlərdir.

Azərbaycan qədim İpək yolunun üzərində yerləşən və Avropa ilə Asiyanı birləşdirən mühüm geostrateji mövqeyə malik ölkələrdən biridir. Şərq ilə Qərbin, Şimal ilə Cənubun kəsişməsində yerləşməsi ölkəmizə böyük üstünlüklər qazandırır. Son illərdə Azərbaycanda həyata keçirilən genişmiqyaslı infrastruktur layihələri, müasir avtomobil yollarının, dəmir yollarının, hava limanlarının və dəniz limanlarının tikintisi ölkəmizin beynəlxalq nəqliyyat sistemində rolunu xeyli artırmışdır.

Tranzit ölkə anlayışı təkcə yüklərin bir ərazidən digərinə daşınması demək deyil. Bu anlayış dövlətlər arasında iqtisadi əlaqələrin genişlənməsini, siyasi dialoqun güclənməsini və qarşılıqlı etimadın formalaşmasını özündə birləşdirir. Əgər qonşu ölkələrlə münasibətlər möhkəm təməl üzərində qurulmayıbsa, ən müasir infrastruktur layihələri belə gözlənilən nəticəni verməyə bilər. Beynəlxalq yükdaşımaların fasiləsiz və təhlükəsiz şəkildə həyata keçirilməsi üçün ölkələr arasında əməkdaşlıq mühüm şərtdir.

Azərbaycanın tranzit potensialının artırılması istiqamətində həyata keçirilən layihələr xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Bakı–Tbilisi–Qars dəmir yolu, Şimal–Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizi və Orta Dəhliz layihələri ölkəmizin regiondakı mövqeyini daha da möhkəmləndirmişdir. Xüsusilə Orta Dəhliz bu gün Asiya ilə Avropa arasında ən əlverişli marşrutlardan biri hesab olunur. Dünyada baş verən geosiyasi dəyişikliklər və yeni iqtisadi reallıqlar həmin marşrutun əhəmiyyətini daha da artırmışdır.

Azərbaycanın nəqliyyat strategiyasında Zəngəzur dəhlizi mühüm yer tutur. Bu dəhliz Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasını birləşdirməklə yanaşı, bütövlükdə regionun iqtisadi inkişafına da töhfə verəcəkdir. Zəngəzur dəhlizinin açılması Şərq–Qərb nəqliyyat marşrutunun imkanlarını genişləndirəcək, yükdaşımaların həcmini artıracaq və region ölkələri arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmlənməsinə şərait yaradacaqdır.

Zəngəzur dəhlizi yalnız Azərbaycan üçün deyil, bütün region üçün yeni perspektivlər açır. Bu layihə dövlətlər arasında ticarət əlaqələrinin genişlənməsinə, iqtisadi əməkdaşlığın dərinləşməsinə və xalqlar arasında münasibətlərin inkişafına xidmət edə bilər. Bundan əlavə, belə layihələr regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin möhkəmlənməsində də mühüm rol oynayır.

Beynəlxalq təcrübə sübut edir ki, tranzit ölkə statusunun qazanılması üçün diplomatik münasibətlər xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan uzun illərdir ki, qonşu dövlətlərlə qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanan siyasət həyata keçirir. Məhz bu siyasətin nəticəsidir ki, ölkəmiz bu gün Avropa ilə Asiya arasında etibarlı körpü rolunu oynayır.

Hazırda dünya ticarət marşrutlarında baş verən dəyişikliklər Azərbaycanın geostrateji mövqeyini daha da ön plana çıxarır. Quru nəqliyyat dəhlizlərinə marağın artması, enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin aktuallaşması və yeni əməkdaşlıq formatlarının yaranması ölkəmizin əhəmiyyətini artıran əsas amillərdəndir. Azərbaycan yalnız öz milli maraqlarını deyil, eyni zamanda regional əməkdaşlığı və beynəlxalq tərəfdaşlığı da prioritet istiqamətlər kimi müəyyən etmişdir.

Beləliklə, tranzit ölkəyə çevrilmək üçün əlverişli coğrafi mövqe vacib amil olsa da, əsas şərt qonşu dövlətlərlə sağlam münasibətlərin qurulmasıdır. Qarşılıqlı etimad, əməkdaşlıq və ortaq maraqlar olmadan heç bir ölkə beynəlxalq nəqliyyat sistemində mühüm yer tuta bilməz. Azərbaycan həyata keçirdiyi məqsədyönlü siyasət, genişmiqyaslı infrastruktur layihələri və Zəngəzur dəhlizi kimi strateji təşəbbüsləri sayəsində regionun aparıcı tranzit mərkəzlərindən birinə çevrilməkdədir. Hesab edirəm ki, gələcəkdə bu layihələrin uğurla həyata keçirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu daha da artıracaq və ölkəmizin dünya iqtisadiyyatındakı mövqeyini gücləndirəcəkdir.

İlahə Fərəcova

Naxçıvan Qızlar Liseyinin direktoru,

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatının ƏPT sədri