Azərbaycan - Slovakiya münasibətlərində yeni mərhələ - ŞƏRH

Slovakiya Respublikasının Prezidenti Peter Pelleqrinin Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində 2026-cı il iyulun 14-də Şuşa şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanat ikitərəfli münasibətlərin inkişaf perspektivlərini müəyyən edən diplomatik çıxış olmaqla yanaşı, Cənubi Qafqazda formalaşmış yeni geosiyasi reallıqlar fonunda Azərbaycanın strateji prioritetlərini ifadə edən mühüm siyasi mesaj kimi qiymətləndirilə bilər. Bəyanatda səsləndirilən əsas tezislər göstərir ki, Azərbaycan postmünaqişə dövründə əldə etdiyi siyasi və diplomatik üstünlükləri beynəlxalq tərəfdaşlıq platformalarına çevirmək, regional əməkdaşlığı genişləndirmək və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət kursunu ardıcıl şəkildə davam etdirmək istiqamətində məqsədyönlü fəaliyyət həyata keçirir.

Siyasi baxımdan ilk diqqət çəkən məqam görüşün məhz Şuşada keçirilməsidir. Bu seçim təsadüfi deyil. Son illərdə Şuşa təkcə Azərbaycanın mədəniyyət paytaxtı deyil, həm də ölkənin diplomatik fəaliyyətinin simvolik mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Xarici dövlət başçılarının və yüksək səviyyəli nümayəndə heyətlərinin məhz Şuşaya səfər etməsi Azərbaycanın Qarabağ üzərində suverenliyinin beynəlxalq müstəvidə qəbul edilməsinin siyasi göstəricisi kimi qiymətləndirilə bilər. Bununla Azərbaycan beynəlxalq ictimaiyyətə göstərir ki, Qarabağ artıq geosiyasi qarşıdurma məkanı deyil, əməkdaşlıq, inkişaf və regional inteqrasiya platformasına çevrilməkdədir.

Ölkə başçısı bəyanatında Azərbaycan–Slovakiya münasibətlərinin strateji tərəfdaşlıq müstəvisində inkişaf etməsi xüsusi vurğulandı. Bu yanaşma Azərbaycanın Avropa İttifaqına üzv dövlətlərlə münasibətlərində selektiv deyil, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan praqmatik siyasət yürütdüyünü nümayiş etdirir. Rəsmi Bakı son illər Avropa ilə əməkdaşlıq modelini enerji sahəsi ilə məhdudlaşdırmır, eyni zamanda nəqliyyat, sənaye, rəqəmsal transformasiya, yaşıl enerji, investisiya və təhlükəsizlik kimi istiqamətlərdə də yeni əməkdaşlıq platformaları formalaşdırmağa çalışır. Slovakiya ilə münasibətlərin inkişafı da məhz bu strategiyanın tərkib hissəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Bəyanatın ən mühüm siyasi istiqamətlərindən biri enerji diplomatiyası ilə bağlı idi. Son illər Avropanın enerji təhlükəsizliyi məsələlərinin beynəlxalq siyasətin əsas gündəlik mövzularından birinə çevrildiyi şəraitdə Azərbaycan etibarlı enerji tərəfdaşı kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirməyə çalışır. Prezident cənab İlham Əliyevin çıxışında Azərbaycanın həm ənənəvi enerji resurslarının ixracı, həm də bərpaolunan enerji layihələrinin inkişaf etdirilməsi ilə bağlı verdiyi mesajlar onu göstərir ki, Bakı enerji siyasətini yalnız iqtisadi gəlir mənbəyi kimi deyil, həm də xarici siyasətin mühüm aləti kimi qiymətləndirir. Bu baxımdan Slovakiya ilə enerji əməkdaşlığının genişləndirilməsi iki ölkə arasında münasibətlərin strateji xarakterini daha da gücləndirə bilər.

Digər mühüm istiqamət beynəlxalq nəqliyyat-kommunikasiya layihələri ilə bağlı idi. Prezident Azərbaycanın Şərq–Qərb və Şimal–Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərində oynadığı rolu xüsusi qeyd etməklə ölkənin Avrasiyanın əsas logistika mərkəzlərindən birinə çevrildiyini bir daha diqqətə çatdırdı. Siyasi baxımdan bu, Azərbaycanın yalnız enerji ixrac edən ölkə deyil, həm də qlobal ticarət marşrutlarının formalaşmasında mühüm aktor olduğunu nümayiş etdirir. Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin artdığı indiki geosiyasi şəraitdə Slovakiyanın Avropanın sənaye və logistika mərkəzlərindən biri kimi bu proseslərə cəlb olunması yeni iqtisadi əməkdaşlıq imkanları yarada bilər.

Prezident cənab İlham Əliyevin bəyanatında diqqət çəkən digər məqam azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinin təqdim olunması idi. Burada əsas siyasi mesaj ondan ibarətdir ki, Azərbaycan postmünaqişə dövrünün gündəliyini hərbi deyil, sosial-iqtisadi inkişaf, infrastrukturun bərpası və dayanıqlı məskunlaşma üzərində qurur. Xarici dövlət başçılarının bu layihələrlə yerində tanış olması Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlarına postmünaqişə inkişaf modelini nümayiş etdirmək baxımından mühüm diplomatik alətə çevrilmişdir.

Slovakiya Prezidentinin Şuşaya və digər azad edilmiş ərazilərə səfəri Avropa ölkələrinin Qarabağda formalaşmış yeni reallıqlarla yaxından tanış olmasına xidmət edən mühüm siyasi hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Bu cür səfərlər Azərbaycanın beynəlxalq informasiya siyasətinin də mühüm tərkib hissəsidir. Rəsmi Bakı uzun illər münaqişə ilə bağlı formalaşmış stereotipləri dəyişərək, Qarabağı müasir inkişaf və investisiya məkanı kimi təqdim etməyə çalışır.

Bəyanatın geosiyasi aspektləri də xüsusi diqqətə layiqdir. Hazırkı mərhələdə Cənubi Qafqaz qlobal güclərin maraqlarının kəsişdiyi strateji regionlardan biri olaraq qalır. Belə şəraitdə Azərbaycanın həm Avropa İttifaqı ölkələri, həm Türk Dövlətləri Təşkilatı, həm də digər beynəlxalq tərəfdaşlarla paralel və balanslaşdırılmış münasibətlər qurması çoxşaxəli xarici siyasət kursunun praktik ifadəsidir. Slovakiya Prezidentinin Azərbaycana səfəri də bu siyasətin uğurlu nəticələrindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Prezident çıxışında bir daha vurğulanan əsas məqamlardan biri Azərbaycanın beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə əsaslanan xarici siyasət yürütməsi idi. Dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə qarşılıqlı hörmət, daxili işlərə qarışmamaq və bərabərhüquqlu əməkdaşlıq prinsipləri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş imicini gücləndirən əsas amillər kimi təqdim olundu. Bu yanaşma xüsusilə hazırkı mürəkkəb geosiyasi şəraitdə Azərbaycanın balanslı və praqmatik diplomatiyasının davam etdirildiyini göstərir.

Siyasi təhlil baxımından Şuşada verilən bəyanatın əsas nəticəsi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan artıq xarici siyasət gündəliyini postmünaqişə dövrünün imkanları üzərində qurur. Qarabağ bu siyasətdə yalnız tarixi ədalətin bərpasının simvolu deyil, eyni zamanda beynəlxalq əməkdaşlığın, iqtisadi inkişafın, regional kommunikasiyaların və diplomatik dialoqun yeni platforması kimi təqdim olunur. Məhz bu baxımdan Şuşada keçirilən hər bir yüksək səviyyəli görüş Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun möhkəmlənməsinə və regionda yeni siyasi arxitekturanın formalaşmasına xidmət edən mühüm diplomatik hadisə kimi dəyərləndirilə bilər.

Prezident cənab İlham Əliyevin Slovakiya Prezidenti Peter Pelleqrini ilə birgə bəyanatı Azərbaycan–Slovakiya münasibətlərinin inkişafına dair siyasi iradəni ifadə etməklə yanaşı, Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət kursunun, regional liderlik iddiasının və beynəlxalq əməkdaşlıq strategiyasının konseptual istiqamətlərini əks etdirən mühüm siyasi çıxış kimi xarakterizə oluna bilər. Bu bəyanat göstərdi ki, Azərbaycan regional sabitlik, enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat əlaqələrinin genişləndirilməsi və beynəlxalq tərəfdaşlığın dərinləşdirilməsi məsələlərində təşəbbüskar mövqeyini qoruyur və bu siyasəti suverenlik, milli maraqlar və beynəlxalq hüquq prinsipləri əsasında ardıcıl şəkildə davam etdirir.

Kamran Quliyev

YAP Yasamal rayon “Moskva pr. 67” ünvanı (ADSEA) üzrə ərazi partiya təşkilatının sədr müavini