Avrasiyanın yeni tranzit xəritəsi: Bakı və Berlin arasında strateji körpü - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Almaniya Federativ Respublikasına rəsmi səfəri Cənubi Qafqaz, Mərkəzi Asiya və Avropa İttifaqı arasında formalaşan yeni geoiqtisadi və geopolitik nizamın ən mühüm halqalarından birini təşkil edir. Müasir dövrdə qlobal tədarük zəncirlərində yaşanan transformasiyalar, ənənəvi tranzit marşrutlarının təhlükəsizlik riskləri ilə üzləşməsi və alternativ ticarət dəhlizlərinə yaranan təcili ehtiyac Bakı ilə Berlin arasındakı strateji dialoqu tamamilə yeni səviyyəyə qaldırır. İki ölkə arasında nəqliyyat, logistika, bağlantılar (connectivity) və tranzit imkanları üzrə qurulan sıx tərəfdaşlıq yalnız iki dövlətin milli maraqlarına xidmət etməklə kifayətlənmir, bütövlükdə Avrasiya qitəsinin ticarət arxitekturasını yenidən formalaşdırır.
Almaniya Avropanın aparıcı sənaye və iqtisadi mərkəzi olmaqla yanaşı, nəqliyyat idarəçiliyi, logistik infrastruktur, mühəndislik həlləri və rəqəmsal texnologiyalar daxil olmaqla geniş sahələrdə dünyada öncül mövqeyə sahibdir. Alman şirkətlərinin multimodal daşımalar, "ağıllı" və "yaşıl" liman infrastrukturunun qurulması, rəqəmsal gömrük idarəçiliyi və ekspeditor xidmətləri sahəsində qazandığı zəngin təcrübə Azərbaycanın tranzit strategiyası üçün müstəsna dəyər kəsb edir. Azərbaycanın öz nəqliyyat-logistika sektorunu ən son beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaq kursunda Almaniyanın qabaqcıl texnologiyalarının və investisiya imkanlarının cəlb edilməsi milli infrastrukturun rəqabətqabiliyyətliliyini artırır. Bu tərəfdaşlıq yüklərin daha sürətli, təhlükəsiz və aşağı xərclə daşınmasını təmin etməklə, Şərq-Qərb dəhlizinin kommersiya cəlbediciliyini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldir.
Son illər ərzində Azərbaycan öz coğrafi üstünlüklərini iqtisadi və strateji dividendlərə çevirmək istiqamətində ardıcıl, hədəflənmiş və hərtərəfli siyasət yürüdür:
Liman və Logistika Mərkəzləri: Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının aşırılma qabiliyyətinin genişləndirilməsi və Ələt Azad İqtisadi Zonasının yaradılması xüsusi iqtisadi imkanlar açır.
Şəbəkə İnfrastrukturu: Daxili dəmir yolu şəbəkələrinin modernləşdirilməsi, beynəlxalq dərəcəli avtomobil magistrallarının və müasir hava limanlarının inşası ölkəmizi regionun ən böyük nəqliyyat habına çevirmişdir.
Dəhlizlərin Kəsişməsi: Şərq-Qərb və Şimal-Cənub beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərinin qovşağında yerləşən Azərbaycan etibarlı və fasiləsiz tranzit xidməti təklif etməklə beynəlxalq yükdaşıyıcıların əsas seçiminə çevrilmişdir.
Bu kontekstdə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət Şurası formatına tamhüquqlu üzv seçilməsi ölkənin geosiyasi çəkisini və geoiqtisadi imkanlarını köklü şəkildə artıran tarixi bir addımdır. Bu addım Azərbaycanın Cənubi Qafqazdakı liderlik mövqeyini Mərkəzi Asiya regionu ilə birləşdirərək Avropa ilə Asiya arasında vahid, kəsintisiz və strateji bir dəhliz formalaşdırmışdır. Mərkəzi Asiyanın zəngin resurslarının və iqtisadi potensialının Avropa bazarlarına çıxarılmasında, eləcə də Avropanın texnoloji və sənaye məhsullarının Asiyaya nəqlində Azərbaycanın oynadığı təbii və etibarlı körpü rolunun strateji əhəmiyyəti bundan sonra daha da artacaqdır. Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutunun (Orta Dəhliz) aparıcı elementi kimi Azərbaycan region ölkələri ilə Avropa arasındakı inteqrasiyanı sürətləndirən əvəzolunmaz qüvvədir.
Prezident İlham Əliyevin səfəri zamanı qeyd olunduğu kimi, tərəflər arasında imzalanmış Bəyannamə və aparılan konstruktiv fikir mübadilələri konkret fəaliyyət planına əsaslanır. Bu sənəd sadəcə siyasi dəstək bəyanatı olmayıb, icra olunacaq layihələrin və birgə addımların aydın xəritəsini çəkir. Müəyyən edilmiş istiqamətlər üzrə irəli sürülən təkliflər tərəfdaşlığın institusional əsaslarını möhkəmləndirir, ticarət dövriyyəsinin artırılması və qarşılıqlı investisiyaların təşviqi üçün real imkanlar yaradır.
Sənəddə nəzərdə tutulan razılaşmaların təcili şəkildə praktiki müstəviyə keçməsini və real iqtisadi dividend verməsini təmin etmək üçün xüsusi işçi qruplarının yaradılması strateji fəaliyyətin ən mühüm təminatçısıdır. Bu işçi qrupları nəqliyyat, logistika, gömrük sistemlərinin rəqəmsallaşdırılması və investisiya layihələrinin icrası kimi kritik istiqamətlərdə Almaniyanın qabaqcıl texnoloji təcrübəsini Azərbaycanın tranzit imkanları ilə operativ şəkildə uzlaşdıracaqdır. İki ölkənin aidiyyəti dövlət qurumlarını və özəl sektor nümayəndələrini bir araya gətirən bu institusional mexanizm qərarların tez bir zamanda konkret layihələrə çevrilməsinə şərait yaradır.
Nəticə etibarilə, Bakı ilə Berlin arasında nəqliyyat və tranzit infrastrukturu üzrə qurulan bu çoxşaxəli işbirliyi ikitərəfli əlaqələrin çərçivəsini aşaraq daha geniş coğrafiyaya impuls verir. Azərbaycanın Orta Asiya ilə Avropa arasında oynadığı etibarlı körpü rolu bu əməkdaşlıq vasitəsilə daha da möhkəmlənir, bütövlükdə Avrasiya məkanında kəsintisiz, təhlükəsiz və dayanıqlı ticarət axınını təmin edən yeni geoiqtisadi reallıq formalaşdırır.

Səbinə Əliyeva
YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi