Azərbaycan-Almaniya strateji tərəfdaşlığı: yeni dövrün iqtisadi və geopolitik üfüqləri - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının xarici siyasət strategiyasında Avropa dövlətləri ilə ikitərəfli və çoxtərəfli münasibətlərin inkişaf etdirilməsi, xüsusilə də Avropa İttifaqının aparıcı hərəkətverici qüvvəsi olan Almaniya Federativ Respublikası ilə tərəfdaşlıq əlaqələrinin dərinləşdirilməsi xüsusi çəkiyə malikdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 21 iyul 2026-cı il tarixində Almaniyaya reallaşan rəsmi səfəri iki ölkə arasında strateji dialoqun keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Səfər çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, mətbuat üçün verilən birgə bəyanatlar və imzalanan mühüm sənədlər yalnız ikitərəfli münasibətlərin deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz və Avropa məkanında geosiyasi, geoiqtisadi sabitliyin, eləcə də enerji təhlükəsizliyinin gələcək mənzərəsini müəyyən edən strateji yol xəritəsi xarakteri daşıyır. Ali səviyyəli danışıqlar zamanı Azərbaycanın regionda yaratdığı yeni reallıqlar, Avropanın enerji təhlükəsizliyində oynadığı kritik rol, yaşıl keçid strategiyası və regional nəqliyyat-logistika imkanları ətraflı müzakirə olunmuş, gələcək birgə fəaliyyətin prioritet istiqamətləri dəqiqləşdirilmişdir.
Səfər çərçivəsində mətbuata bəyanatla çıxış edən Prezident cənab İlham Əliyev Azərbaycan və Almaniya arasında formalaşmış siyasi dialoqun yüksək səviyyəsini xüsusi vurğulamışdır. Ölkə başçısı bəyanatında iki dövlət arasında qarşılıqlı hörmət və etimada söykənən münasibətlərin dinamik inkişaf etdiyini, iqtisadi, ticarət, energetika və humanitar sahələrdə geniş potensialın mövcudluğunu diqqətə çatdırmışdır. Azərbaycanın Avropanın etibarlı enerji tərəfdaşı kimi öz mövqeyini daha da möhkəmləndirdiyini bildirən dövlətimizin başçısı, ənənəvi karbohidrogen resurslarının nəqli ilə yanaşı, bərpa olunan enerji sahəsində genişmiqyaslı layihələrin icra olunduğunu və Almaniya şirkətlərinin bu prosesdə fəal iştirakının təqdirəşayan olduğunu qeyd etmişdir. Xüsusilə "yaşıl hidrogen" və külək-günəş energiyasının istehsalı, eləcə də onun Avropa bazarlarına ixracı istiqamətində atılan addımlar Almaniya tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Prezident cənab İlham Əliyev regional sülh və təhlükəsizlik məsələlərinə də toxunaraq, Cənubi Qafqazda dayanıqlı sülhün bərqərar olunması, kommunikasiyaların açılması və regional inteqrasiya proseslərinin Azərbaycanın təşəbbüsləri ilə uğurla irəlilədiyini, bu xəttin regionun iqtisadi tərəqqisinə böyük töhfə verəcəyini əminliklə diqqətə çatdırmışdır.
Səfərin ən mühüm praqmatik nəticələrindən biri Azərbaycan və Almaniya hökumətləri, eləcə də hər iki ölkənin aparıcı biznes qurumları arasında imzalanmış ikitərəfli sənədlər toplusudur. İmzalanan razılaşmalar iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrini, o cümlədən rəqəmsal transformasiya, ticarət dövriyyəsinin artırılması, yüksək texnologiyaların tətbiqi, sənaye kooperasiyası, Logistika və təhsil sahəsində əməkdaşlığı əhatə edir. İqtisadi və ticarət əlaqələrinin şaxələndirilməsinə dair imzalanan Anlaşma Memorandumu iki ölkə arasında mal və xidmət dövriyyəsinin kəskin artırılmasını, birgə müəssisələrin yaradılmasını və qarşılıqlı investisiya qoyuluşlarının təşviqini nəzərdə tutur. Almaniyanın qabaqcıl texnoloji təcrübəsinin Azərbaycanın qeyri-neft sənayesinə inteqrasiya olunması, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə "ağıllı şəhər" və "ağıllı kənd" konsepsiyalarının reallaşdırılmasında alman şirkətlərinin iştirakı hüquqi müstəviyə keçirilmişdir.
Enerji sektoru üzrə imzalanan sənədlər xüsusi strateji əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan Respublikasının Energetika Nazirliyi ilə Almaniyanın müvafiq dövlət strukturları və aparıcı enerji şirkətləri arasında bərpa olunan enerji mənbələrinin inteqrasiyası və enerji səmərəliliyinin artırılması üzrə strateji tərəfdaşlıq sazişləri imzalanmışdır. Bu sənədlər Xəzər dənizinin külək energiyası potensialının realizə olunması, Azərbaycanın yaşıl enerji dəhlizinə çevrilməsi və bu enerjinin Almaniyaya və digər Mərkəzi Avropa ölkələrinə nəqli üçün infrastruktur layihələrinin birgə maliyyələşdirilməsi mekanizmlərini müəyyən edir. Eyni zamanda, peşə təhsili və kadr hazırlığı sahəsində əməkdaşlıq haqqında sazişlər də imzalanmışdır ki, bu da müasir sənaye və energetika sahəsində yüksək ixtisaslı milli kadrların yetişdirilməsinə, Almaniyanın ikili peşə təhsili modelinin Azərbaycanda tətbiqinin genişləndirilməsinə xidmət edəcəkdir.
Nəqliyyat və logistika sahəsində əldə olunan razılaşmalar da səfərin mühüm sütunlarından biridir. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin qovşağında yerləşən Azərbaycanın tranzit potensialından daha səmərəli istifadə edilməsi, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı ilə Almaniyanın logistika mərkəzləri arasında birbaşa əlaqələrin qurulması haqqında protokollar imzalanmışdır. Bu razılaşmalar Mərkəzi Asiyadan və Çindən Avropaya yükdaşımaların müddətini kəskin şəkildə qısaldan Orta Dəhlizin imkanlarını genişləndirəcək, Almaniya şirkətlərinin bu dəhliz vasitəsilə daşımalarda fəallığını təmin edəcəkdir. İmzalanmış sənədlər kompleksi göstərir ki, Azərbaycan-Almaniya tərəfdaşlığı deklarativ bəyanatlardan uzaq, konkret iqtisadi və strateji layihələrə söykənən dinamik mexanizmə çevrilmişdir.
Yekun olaraq qeyd etmək olar ki, Prezident İlham Əliyevin 21 iyul 2026-cı il tarixində Almaniya Federativ Respublikasına reallaşan rəsmi səfəri müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində Azərbaycanın artan geostrateji çəkisinin və Avropanın təhlükəsizlik memarlığındakı əvəzolunmaz rolunun növbəti təsdiqi oldu. Səfər zamanı səsləndirilən bəyanatlar və imzalanan çoxşaxəli sənədlər iki ölkə arasında uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığın sağlam bünövrəsini daha da möhkəmləndirdi. Bu səfərin nəticələri həm Azərbaycanın iqtisadi qüdrətinin və qeyri-neft sektorunun inkişafına yeni təkan verəcək, həm də regionumuzun Avropa iqtisadi məkanına inteqrasiyasını sürətləndirərək müstəqil dövlətçilik maraqlarımızın qlobal səviyyədə təmin olunmasına mühüm töhfə bəxş edəcəkdir.
Varis Rüstəmov,
Yeni Azərbaycan Partiyası Sabirabad rayon təşkilatının sədri