Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətləri yeni strateji mərhələdə - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 31 iyul 2026-cı il tarixində Qırğızıstan Respublikasına həyata keçirdiyi dövlət səfəri iki dost və qardaş ölkə arasında münasibətlərin inkişafında mühüm siyasi hadisə kimi tarixə düşdü. Səfər çərçivəsində keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, imzalanan sənədlər, mətbuata verilən bəyanatlar və əldə olunan razılaşmalar Azərbaycan–Qırğızıstan əməkdaşlığının keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini bir daha nümayiş etdirdi. Bu səfər yalnız ikitərəfli münasibətlərin genişlənməsinə deyil, eyni zamanda türk dünyasında həmrəyliyin, regional sabitliyin və qarşılıqlı etimada əsaslanan tərəfdaşlığın daha da möhkəmlənməsinə xidmət edən mühüm siyasi addım kimi qiymətləndirilir.
Prezident İlham Əliyevin mətbuata bəyanatında səsləndirdiyi fikirlər dövlətlər arasında formalaşmış münasibətlərin strateji mahiyyətini aydın şəkildə ortaya qoydu. Dövlət başçısı vurğuladı ki, müttəfiqlik münasibətləri yalnız hüquqi sənəd deyil, eyni zamanda böyük məsuliyyət və qarşılıqlı etimad tələb edən ali tərəfdaşlıq modelidir. Onun "Müttəfiqlik münasibətləri çox böyük məsuliyyət deməkdir və biz bu məsuliyyətə hazırıq" fikri Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini, dost ölkələrlə uzunmüddətli əməkdaşlığa sadiqliyini bir daha nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyev qeyd etdi ki, Azərbaycan və Qırğızıstan bundan sonra da beynəlxalq təşkilatlarda, iqtisadi-ticari əlaqələrin genişləndirilməsində, təhlükəsizlik məsələlərində və qarşılıqlı maraq doğuran bütün istiqamətlərdə bir-birini dəstəkləməyə davam edəcək. Bu yanaşma hər iki dövlətin milli maraqlarının qorunmasına, regional sabitliyin möhkəmləndirilməsinə və ortaq inkişaf məqsədlərinin həyata keçirilməsinə mühüm töhfə verir.
Səfər çərçivəsində imzalanmış sənədlər paketi iki ölkə arasında əməkdaşlığın nə qədər geniş və çoxşaxəli olduğunu nümayiş etdirdi. Siyasi dialoqdan iqtisadi əməkdaşlığa, investisiyalardan humanitar əlaqələrə qədər müxtəlif istiqamətləri əhatə edən razılaşmalar gələcək illərdə münasibətlərin daha sürətlə inkişaf etməsinə möhkəm zəmin yaradır.
Səfərin ən mühüm iqtisadi nəticələrindən biri Azərbaycan–Qırğız İnvestisiya Fondunun maliyyə imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə artırılması oldu. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, Fondun büdcəsinin iki dəfə artırılaraq 200 milyon dollara çatdırılması hər iki ölkənin iqtisadi əməkdaşlığa verdiyi önəmin bariz göstəricisidir. Bu qərar yalnız maliyyə göstəricisinin artması deyil, həm də yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, müasir texnologiyaların tətbiqi, sahibkarlığın inkişafı, investisiya mühitinin yaxşılaşdırılması və yeni iş yerlərinin açılması istiqamətində geniş perspektivlər açır.
Azərbaycanın xarici iqtisadi siyasətində qarşılıqlı faydalı investisiya layihələrinin xüsusi yer tutduğu məlumdur. Qırğızıstanda həyata keçirilən birgə layihələr regionun sosial-iqtisadi inkişafına mühüm töhfə verir, iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirir və hər iki ölkənin biznes dairələri arasında əməkdaşlığı daha da genişləndirir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Fondun fəaliyyəti gələcəkdə daha böyük layihələrin həyata keçirilməsinə imkan yaradacaq və onun maliyyə potensialının artırılması perspektivdə də davam etdirilə bilər.
Dövlət səfərinin diqqətçəkən hadisələrindən biri də İssık-Kul gölünün sahilində inşa edilmiş "Bakı" hotelinin açılışı oldu. Azərbaycanın dövlət vəsaiti hesabına tikilmiş və müasir standartlara cavab verən bu beşulduzlu hotel iki ölkə arasında dostluğun, qarşılıqlı etimadın və iqtisadi əməkdaşlığın real nəticələrini əks etdirən mühüm layihələrdən biridir. "Bakı" adını daşıyan hotel yalnız turizm infrastrukturu baxımından deyil, həm də Azərbaycanın Qırğızıstanın inkişafına verdiyi dəstəyin rəmzi kimi böyük əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında humanitar əməkdaşlıq məsələləri də xüsusi yer tutdu. Dövlət başçısı Qarabağın bərpasına göstərdiyi dəstəyə görə Qırğızıstana minnətdarlığını ifadə etdi və Ağdam rayonunda "Manas" adını daşıyan məktəbin açılışını qardaşlıq münasibətlərinin növbəti təzahürü kimi qiymətləndirdi. İşğaldan azad olunmuş ərazilərdə belə sosial layihələrin həyata keçirilməsi yalnız təhsil infrastrukturunun inkişafına deyil, eyni zamanda dost ölkələrin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və bərpa prosesinə verdiyi siyasi dəstəyin göstəricisidir.
Azərbaycan və Qırğızıstan xalqlarını ortaq tarix, dil, mədəniyyət və mənəvi dəyərlər birləşdirir. Bu ortaq irs ölkələr arasında münasibətlərin əsas dayaqlarından biridir. Bakıda görkəmli qırğız yazıçısı Çingiz Aytmatovun abidəsinin və onun adını daşıyan parkın açılması, Bişkekdə Qırğızıstan–Azərbaycan Dostluq Parkının yaradılması, hər iki ölkədə keçirilən Mədəniyyət Günləri xalqlar arasında mənəvi yaxınlığın və qarşılıqlı hörmətin daha da möhkəmləndiyini göstərir. Humanitar əməkdaşlıq siyasi və iqtisadi münasibətləri tamamlayan mühüm istiqamət kimi gələcək inkişaf üçün də böyük əhəmiyyət daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri də Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Məşvərət görüşlərinə tam hüquqlu üzv qəbul olunmasına görə Qırğızıstan rəhbərliyinə və digər Mərkəzi Asiya dövlətlərinin prezidentlərinə təşəkkürünü bildirməsi oldu. Bu qərar Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə əlaqələrinin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu, ölkəmizin region dövlətləri ilə əməkdaşlığının daha da genişləndiyini və türk dünyasının inteqrasiyası prosesində fəal rol oynadığını nümayiş etdirir.
Dövlət səfərinin mühüm siyasi hadisələrindən biri də qarşılıqlı ali dövlət mükafatlarının təqdim olunması oldu. Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstan Respublikasının ali dövlət mükafatı – I dərəcəli "Manas" ordeni ilə təltif edilməsi Azərbaycan Prezidentinin türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi, dövlətlərarası münasibətlərin inkişafı və qarşılıqlı etimadın gücləndirilməsi istiqamətində göstərdiyi xidmətlərə verilən yüksək qiymətdir. Eyni zamanda Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarovun Azərbaycanın ən ali dövlət təltifi olan "Heydər Əliyev" ordeni ilə təltif edilməsi iki ölkə rəhbərləri arasında qarşılıqlı hörmətin, etimadın və strateji tərəfdaşlığın ən yüksək səviyyədə olduğunu təsdiqləyir.
Bu mükafatlar yalnız iki dövlət başçısının şəxsi fəaliyyətinə verilən qiymət deyil, bütövlükdə Azərbaycan və Qırğızıstan arasında mövcud olan dostluq, qardaşlıq və müttəfiqlik münasibətlərinin rəmzi ifadəsidir. Son illər ərzində iki ölkə arasında siyasi dialoqun intensivləşməsi, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi, nəqliyyat-logistika imkanlarının inkişafı, humanitar layihələrin həyata keçirilməsi və beynəlxalq platformalarda qarşılıqlı dəstəyin davam etdirilməsi münasibətlərin davamlı yüksələn xətt üzrə inkişaf etdiyini təsdiqləyir.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri göstərdi ki, Azərbaycanın xarici siyasətində türk dünyası ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi prioritet istiqamətlərdən biridir. Azərbaycan və Qırğızıstan arasında formalaşmış strateji müttəfiqlik modeli qarşılıqlı etimad, ortaq tarixi köklər, milli maraqların uzlaşdırılması və gələcəyə hesablanmış əməkdaşlıq prinsiplərinə əsaslanır. Bu münasibətlər yalnız iki dövlətin deyil, bütövlükdə türk dünyasının siyasi, iqtisadi və humanitar inteqrasiyasının güclənməsinə mühüm töhfə verir.
Şübhəsiz ki, 31 iyul 2026-cı il tarixli dövlət səfəri Azərbaycan–Qırğızıstan münasibətlərinin inkişaf salnaməsində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi yadda qalacaq. Səfər çərçivəsində əldə olunan razılaşmalar, imzalanan sənədlər və verilən siyasi mesajlar göstərir ki, iki qardaş ölkə bundan sonra da ortaq maraqlara əsaslanan əməkdaşlığı daha da genişləndirəcək, regional sabitliyin, iqtisadi inkişafın və türk dünyasının birliyinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində birgə fəaliyyətini qətiyyətlə davam etdirəcək.

Gündüz Bayramov
YAP Samux rayon təşkilatının sədri