Avrasiyanın yeni iqtisadi oxu: Azərbaycan və Qırğızıstanın geostrateji tərəfdaşlığı

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Qırğızıstana dövlət səfəri çərçivəsində mətbuata verdiyi bəyanat Avrasiya qitəsində nəqliyyat, logistika və enerji marşrutlarının yenidən qurulduğu həssas bir dövrə təsadüf edir. Bu səfər iki ölkə arasındakı ikitərəfli münasibətlərin çərçivəsini aşaraq, Xəzər hövzəsi ilə Mərkəzi Asiyanın iqtisadi və geostrateji baxımdan bir-birinə necə sıx bağlandığını nümayiş etdirdi.

Qlobal təchizat zəncirlərində yaşanan qeyri-müəyyənliklər fonda Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizinin (Orta Dəhliz) əhəmiyyəti misilsiz dərəcədə artıb. Prezident İlham Əliyev mətbuat bəyanatında Azərbaycanın son illərdə qurduğu müasir nəqliyyat infrastrukturunun — Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolunun və ticarət donanmasının Qırğızıstan üçün də tam açıq olduğunu vurğuladı.

Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan Dəmir Yolu Layihəsi: Mərkəzi Asiyanın tranzit imkanlarını genişləndirən bu layihə tamamlandıqdan sonra Qırğızıstan yüklərinin Xəzər dənizi üzərindən Avropaya çıxışı kəskin şəkildə sürətlənəcək.
Bakının Qovşaq (Hub) Rolu: Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələri, o cümlədən Qırğızıstan üçün Qərb bazarlarına açılan ən təhlükəsiz və qısa tranzit qapısı funksiyasını gücləndirir.

Tranzit tariflərinin unifikasiyası: yüklərin daşınma müddətini və xərclərini azaltmaq üçün logistik prosedurların sadələşdirilməsi tərəflərin əsas hədəflərindəndir.

Mətbuat bəyanatında diqqət çəkən digər mühüm istiqamət iki ölkənin enerji sektorundakı potensialının birləşdirilməsidir. Həm Azərbaycan, həm də Qırğızıstan zəngin bərpa olunan enerji resurslarına malikdir. Qırğızıstan böyük hidroenergetika potensialı ilə seçildiyi halda, Azərbaycan günəş, külək və "yaşıl" hidrogen layihələrində regional liderə çevrilməkdədir.

Dövlət başçısının bəyanatında iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə, bərpa olunan enerji sahəsində təcrübə və texnologiya mübadiləsi, eləcə də birgə "yaşıl" investisiyaların cəlb edilməsi məsələləri xüsusi yer aldı. Bu yanaşma hər iki ölkənin qlobal iqlim gündəliyinə töhfə verməklə yanaşı, daxili enerji təhlükəsizliyini də sığortalayır.

Mətbuat bəyanatında praktiki nəticələrə söykənən ən vacib addımlardan biri Azərbaycan-Qırğızıstan İnkişaf Fondunun fəaliyyətinin dəstəklənməsidir. Bu fond sadəcə iki dövlət arasında maliyyə köçürməsi mexanizmi deyil, birbaşa real sektora yönəlmiş strateji alətdir.
Prezident İlham Əliyevin Qırğızıstana səfəri zamanı verdiyi bəyanat göstərir ki, Bakı və Bişkek həm ikitərəfli müstəvidə, həm də Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) çərçivəsində ortaq gələcək modeli qururlar. Bu model iqtisadi asılılıqdan azad, daxili resurslara və qarşılıqlı etimada söykənən yeni Avrasiya tərəfdaşlığının parlaq nümunəsidir.

Asim Quliyev
YAP Şahbuz rayon təşkilatının mühasibi