“Zəngəzur dəhlizi: Azərbaycanın irəli sürdüyü strateji təşəbbüs və regional inkişaf perspektivləri”

Zəngəzur dəhlizinin yaradılması ideyası Azərbaycanın regionda nəqliyyat-kommunikasiya əlaqələrinin genişləndirilməsi, yeni iqtisadi imkanların formalaşdırılması və ölkələr arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi istiqamətində irəli sürdüyü mühüm təşəbbüslərdən biridir. Bu layihə yalnız nəqliyyat marşrutunun yaradılması kimi deyil, həm də Cənubi Qafqazın gələcək iqtisadi və geosiyasi mənzərəsinə təsir göstərə biləcək strateji təşəbbüs kimi qiymətləndirilir. Azərbaycanın irəli sürdüyü bu yanaşmanın əsas məqsədlərindən biri regionda uzun illər mövcud olmuş nəqliyyat məhdudiyyətlərinin aradan qaldırılması, ölkələr arasında əlaqələrin bərpası və yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılmasıdır.
Zəngəzur dəhlizi ideyası Azərbaycanın regionda kommunikasiya xətlərinin açılması ilə bağlı siyasətinin tərkib hissəsidir. Azərbaycan hesab edir ki, regionda davamlı sülhün və sabitliyin möhkəmləndirilməsi yalnız siyasi razılaşmalarla məhdudlaşmamalı, eyni zamanda iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı ilə müşayiət olunmalıdır. Bu baxımdan nəqliyyat dəhlizlərinin yaradılması ölkələr arasında qarşılıqlı asılılığın və əməkdaşlığın artmasına şərait yarada bilər.
Azərbaycanın təşəbbüsü ilə gündəmə gətirilən Zəngəzur dəhlizi Naxçıvanla Azərbaycanın əsas hissəsi arasında nəqliyyat bağlantısının yaradılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu əlaqənin formalaşması Azərbaycan daxilində nəqliyyat imkanlarının genişlənməsinə, Naxçıvanın iqtisadi və logistika potensialının daha səmərəli istifadəsinə imkan verə bilər. Eyni zamanda layihə Azərbaycanı Türkiyə və daha geniş mənada Mərkəzi Asiya ilə birləşdirən nəqliyyat marşrutlarının inkişafında mühüm rol oynaya bilər.
Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyəti yalnız Azərbaycanla Naxçıvan arasında əlaqənin təmin olunması ilə bitmir. Layihə daha geniş regional və beynəlxalq nəqliyyat sisteminin bir hissəsi kimi nəzərdən keçirilir. Şərq-Qərb istiqamətində yükdaşımaların artması fonunda Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi ölkəni mühüm tranzit mərkəzlərindən birinə çevirir. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu, Ələt Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı və digər nəqliyyat infrastrukturu layihələri ilə yanaşı, Zəngəzur istiqamətində bağlantının yaradılması Azərbaycanın tranzit imkanlarını daha da genişləndirə bilər.
Bu layihənin reallaşması Azərbaycan-Türkiyə əlaqələrinin inkişafı baxımından da mühüm perspektivlər yaradır. Azərbaycan və Türkiyə arasında siyasi, iqtisadi və humanitar münasibətlər uzun illər ərzində strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlib. Naxçıvan vasitəsilə Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Türkiyə arasında daha əlverişli nəqliyyat əlaqələrinin yaranması iki ölkənin iqtisadi münasibətlərinin inkişafına əlavə təkan verə bilər. Bununla yanaşı, Mərkəzi Asiya dövlətlərinin Avropa bazarlarına çıxış imkanlarının genişlənməsi baxımından da yeni perspektivlər formalaşa bilər.
Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın daha geniş nəqliyyat strategiyasının bir hissəsi kimi ölkənin tranzit potensialının artırılmasına xidmət edir. Azərbaycan son illərdə nəqliyyat infrastrukturuna böyük investisiyalar yatıraraq müasir avtomobil yolları, dəmir yolları, limanlar və logistika mərkəzləri yaradıb. Bu infrastrukturun səmərəli şəkildə bir-birinə bağlanması ölkənin beynəlxalq yükdaşımalar sistemində mövqeyini gücləndirir. Yeni marşrutların istifadəyə verilməsi isə həm ölkə iqtisadiyyatına əlavə gəlir gətirə, həm də regionda ticarət dövriyyəsinin artmasına şərait yarada bilər.
Layihənin mühüm tərəflərindən biri də regional əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaratmasıdır. Nəqliyyat əlaqələrinin bərpası ölkələr arasında ticarətin asanlaşmasına, logistika xərclərinin azalmasına və iqtisadi münasibətlərin genişlənməsinə səbəb ola bilər. Bu baxımdan Zəngəzur dəhlizi yalnız bir ölkənin maraqlarına xidmət edən layihə kimi deyil, düzgün və qarşılıqlı razılaşmalar əsasında həyata keçirildiyi təqdirdə bütün region üçün iqtisadi imkanlar yarada biləcək təşəbbüs kimi təqdim olunur.
Azərbaycanın mövqeyinə görə, regionda kommunikasiyaların açılması sülh və əməkdaşlıq prosesinin mühüm

Cəmilə Bağırova
YAP Ordubad rayon təşkliatının məsləhətçisi