Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsi: strateji əhəmiyyət, dayanıqlı inkişaf və Zəngəzur dəhlizinin yaratdığı imkanlar

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə Naxçıvanın gələcək inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərini, regionun təhlükəsizlik və enerji potensialını, nəqliyyat imkanlarını, tarixi-mədəni irsinin qorunmasını və sosial-iqtisadi inkişaf perspektivlərini əhatə edən mühüm siyasi məzmunlu çıxış kimi qiymətləndirilə bilər. Dövlət başçısının müsahibəsində Naxçıvanın Azərbaycan üçün strateji əhəmiyyəti ilə yanaşı, onun daha geniş regional əməkdaşlıq və nəqliyyat sistemində oynaya biləcəyi rol xüsusi vurğulanmışdır.
Prezident İlham Əliyev Naxçıvana səfərinin artıq 17-ci səfəri olduğunu qeyd edərək, son illər ərzində muxtar respublikada mühüm layihələrin həyata keçirildiyini bildirmişdir. Bu yanaşma Naxçıvanın inkişafının ayrı-ayrı layihələrlə məhdudlaşmadığını, uzunmüddətli və sistemli dövlət siyasətinin tərkib hissəsi olduğunu göstərir. Dövlət başçısının fikirlərində təhlükəsizlik, iqtisadi inkişaf, enerji təminatı, nəqliyyat, sosial infrastruktur, kənd təsərrüfatı və turizm bir-birini tamamlayan vahid inkişaf istiqamətləri kimi təqdim olunur.
Müsahibənin mühüm istiqamətlərindən biri də Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi və bərpaolunan enerji potensialıdır. Prezident İlham Əliyev Naxçıvan Sənaye Parkının tərkibində 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyasının inşa ediləcəyini, həmçinin Günəş elektrik stansiyalarının yaradılması istiqamətində işlərin aparıldığını bildirmişdir. Naxçıvanın Günəş enerjisi baxımından əlverişli imkanlara malik olması burada yüzlərlə meqavat gücündə yeni enerji layihələrinin həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Bu baxımdan Naxçıvanın yalnız enerji ilə təmin olunan region deyil, gələcəkdə enerji ixrac edən mərkəzlərdən birinə çevrilməsi perspektivi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Enerji siyasətinin digər mühüm aspekti Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının reallaşdırılmasıdır. Günəş və su elektrik stansiyalarının sayının artırılması, enerji saxlanc sistemlərinin yaradılması və ötürücü xətlərin imkanlarının genişləndirilməsi regionun dayanıqlı enerji sisteminə keçidini sürətləndirə bilər. Beləliklə, Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyi məsələsi iqtisadi inkişaf və ixrac imkanları ilə əlaqələndirilərək daha geniş strateji çərçivədə nəzərdən keçirilir.
Müsahibədə Naxçıvanın tarixi-mədəni irsinin qorunması məsələsinə də xüsusi diqqət yetirilmişdir. Möminə xatun məqbərəsinin bərpası, Əcəmi Naxıvaninin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi və digər tarixi-mədəni abidələrin konservasiyası Naxçıvanın milli-mədəni irsin mühüm mərkəzlərindən biri kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirir. Prezident İlham Əliyevin bu məsələyə yanaşmasında iqtisadi inkişafla yanaşı, milli kimliyin, tarixin, dilin, mədəniyyətin və milli ruhun qorunması mühüm prinsip kimi önə çəkilmişdir.
Müsahibənin ən mühüm siyasi və strateji mövzularından biri Zəngəzur dəhlizi və Naxçıvanın Azərbaycanla nəqliyyat bağlantısının bərpası olmuşdur. Dövlət başçısı Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirəcək nəqliyyat imkanlarının yaradılmasının uzunmüddətli strateji məqsəd olduğunu vurğulamışdır. Zəngəzur dəhlizinin reallaşması Naxçıvanın nəqliyyat imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, Azərbaycanı Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının mühüm qovşaqlarından birinə çevirə bilər.
Bu baxımdan Naxçıvan dəmir yolunun bərpası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müsahibədə qeyd olunduğu kimi, mövcud dəmir yolu infrastrukturunun yenidən qurulması və onun yükdaşıma qabiliyyətinin artırılması planlaşdırılır. Gələcəkdə bu xətt vasitəsilə böyük həcmdə yük daşınması Naxçıvanın iqtisadi fəallığının artmasına, yeni iş yerlərinin yaradılmasına və regionun beynəlxalq nəqliyyat sistemində rolunun güclənməsinə imkan verə bilər.
Kənd təsərrüfatının inkişafı da Naxçıvanın gələcək iqtisadi strategiyasında mühüm yer tutur. Suvarma sistemlərinin yenilənməsi, artezian quyularının qazılması və suvarılmayan torpaqların istifadəyə cəlb edilməsi kənd təsərrüfatı istehsalının artırılması üçün yeni imkanlar yaradır. Bu tədbirlər həm ərzaq təhlükəsizliyinin möhkəmləndirilməsinə, həm də regionda məşğulluğun artırılmasına müsbət təsir göstərə bilər.
Prezident İlham Əliyev Naxçıvanın inkişafını Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun inkişafı ilə vahid konsepsiya çərçivəsində nəzərdən keçirdiyini də bildirmişdir. Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarının potensialının əlaqələndirilməsi və vahid iqtisadi məkanın formalaşdırılması baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə Naxçıvan, Zəngəzur və Qarabağ arasında nəqliyyat, enerji və iqtisadi əlaqələrin gücləndirilməsi gələcəkdə ölkənin regional inkişaf modelinin daha da təkmilləşməsinə imkan verə bilər.
11 avqust 2026-cı ildə Azərbaycan Televiziyasına verilmiş müsahibə Naxçıvanın gələcək inkişafına dair strateji baxışların sistemli şəkildə ifadəsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Müsahibədə təhlükəsizlikdən enerjiyə, nəqliyyatdan sənayeyə, kənd təsərrüfatından turizmə, sosial siyasətdən tarixi-mədəni irsin qorunmasına qədər geniş istiqamətlər əhatə olunmuşdur. Qarşıya qoyulan məqsədlərin reallaşdırılması Naxçıvanın sosial-iqtisadi inkişafını sürətləndirməklə yanaşı, onun Azərbaycanın və bütövlükdə regionun nəqliyyat, enerji və iqtisadi xəritəsində daha mühüm mövqeyə yüksəlməsinə şərait yaradacaqdır. Bu baxımdan Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində səsləndirilən fikirlər Naxçıvanın gələcəyinə dair uzunmüddətli və kompleks dövlət strategiyasının əsas konturlarını müəyyənləşdirir.

Hüseyn Süleymanov
YAP Kəngərli rayon təşkilatının sədr müavini