Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsi: təhlükəsizlikdən iqtisadi və strateji inteqrasiyaya - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasına səfəri çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə Naxçıvanın gələcək inkişaf strategiyasının əsas istiqamətlərinə dair mühüm mesajlarla yadda qaldı. Dövlət başçısının müsahibəsi yalnız səfərin nəticələrinin qiymətləndirilməsi baxımından deyil, həm də Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasında tutduğu yerin daha aydın şəkildə müəyyənləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Prezident İlham Əliyev müsahibənin əvvəlində Naxçıvana prezident kimi 17-ci səfərini etdiyini vurğulayaraq, hər səfərin konkret nəticələrlə müşayiət olunduğunu bildirdi. Bu fikir Naxçıvanın inkişafına dövlət səviyyəsində göstərilən ardıcıl və məqsədyönlü diqqətin ifadəsidir. Son illərdə muxtar respublikada həyata keçirilən infrastruktur, sosial, iqtisadi və təhlükəsizlik layihələri Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərir.

Müsahibədə xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri Naxçıvanın təhlükəsizliyi məsələsi oldu. Dövlət başçısı bildirdi ki, muxtar respublikanın müdafiə potensialının gücləndirilməsi uzun illər ərzində prioritet istiqamətlərdən biri olub. Naxçıvanın Azərbaycanın əsas hissəsi ilə coğrafi bağlantısının olmaması onun təhlükəsizliyinə xüsusi diqqət yetirilməsini zəruri edir. Bu məqsədlə yaradılmış Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun müasir texnika və yeni komando qüvvələri ilə gücləndirilməsi Azərbaycanın milli təhlükəsizlik strategiyasının mühüm tərkib hissəsidir.

Prezidentin fikirlərindən aydın görünür ki, Naxçıvanın təhlükəsizliyi artıq yalnız hərbi komponentlə məhdudlaşmır. Müasir dövlətçilik anlayışında iqtisadi, enerji, nəqliyyat və sosial təhlükəsizlik də milli təhlükəsizliyin mühüm elementləridir. Bu baxımdan Naxçıvanda enerji istehsalının artırılması və iqtisadi imkanların genişləndirilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır.

Məhz bu kontekstdə Naxçıvan Sənaye Parkının təməlinin qoyulması mühüm hadisədir. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, ərazi baxımından bu sənaye parkı Sumqayıt Sənaye Parkından sonra Azərbaycanda ikinci böyük sənaye parkı olacaq. Parkın tərkibində 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyasının inşası nəzərdə tutulur. Bu stansiyanın Naxçıvanın mövcud generasiya gücünü təxminən 1,5 dəfə artıracağı bildirilir.

Bu layihənin əhəmiyyəti yalnız yeni istehsal gücünün yaradılması ilə ölçülmür. Naxçıvanın sənayeləşməsi yeni iş yerlərinin açılması, yerli istehsalın genişləndirilməsi, sahibkarlığın inkişafı və investisiya imkanlarının artırılması baxımından da mühüm nəticələr vəd edir. Beləliklə, Naxçıvanın iqtisadi inkişafı üçün yeni sənaye bazasının formalaşdırılması qarşıdakı dövrdə əsas prioritetlərdən birinə çevriləcək.

Müsahibənin mühüm hissəsini enerji təhlükəsizliyi və yaşıl enerji məsələləri təşkil edib. Prezident qeyd edib ki, Naxçıvanın enerji təminatı artıq tam sığortalı vəziyyətdədir. Bununla yanaşı, məqsəd yalnız daxili tələbatı ödəmək deyil, gələcəkdə Naxçıvanı elektrik enerjisi ixrac edən regiona çevirməkdir. Bu yanaşma muxtar respublikanın iqtisadi potensialının yeni səviyyədə qiymətləndirildiyini göstərir.

Naxçıvanın Günəş enerjisi baxımından Azərbaycan ərazisində ən əlverişli məkanlardan biri olduğu vurğulanıb. Artıq 600 hektardan çox ərazi müəyyənləşdirilib və gələcəkdə burada yüzlərlə meqavat gücündə Günəş elektrik stansiyalarının yaradılması nəzərdə tutulur. Prezident İlham Əliyev Naxçıvanda yalnız Günəş enerjisi hesabına ən azı 500 meqavat, perspektivdə isə 1000 meqavatadək güc əldə etməyin mümkünlüyünü qeyd edib.

Bu rəqəmlər Naxçıvanın gələcəkdə Azərbaycanın enerji strategiyasında daha böyük rol oynaya biləcəyindən xəbər verir. Xüsusilə Türkiyə və İran istiqamətlərində mövcud enerji bağlantılarının genişləndirilməsi Naxçıvanın regional enerji ixracı imkanlarını artırmaq potensialına malikdir. Beləliklə, muxtar respublika coğrafi məhdudiyyətlərini üstünlüyə çevirərək enerji istehsalı və ixracı üzrə regional mərkəzlərdən birinə çevrilə bilər.

Müsahibədə Zəngəzur dəhlizi məsələsinə də xüsusi yer ayrılması təsadüfi deyil. Prezident İlham Əliyev 2020-ci ildə imzalanmış üçtərəfli bəyanatda Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvanı birləşdirən nəqliyyat əlaqəsinin nəzərdə tutulduğunu xatırladıb və sonrakı illərdə bu istiqamətdə praktiki addımların atılmadığını qeyd edib. Eyni zamanda, Azərbaycanın bu məsələdə mövqeyinin dəyişmədiyi və regionda yeni nəqliyyat imkanlarının yaradılmasının strateji əhəmiyyət daşıdığı vurğulanıb.

Zəngəzur dəhlizi Azərbaycanın yalnız Naxçıvanla əlaqələrinin təmin olunması baxımından deyil, daha geniş regional nəqliyyat xəritəsinin formalaşması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu layihənin reallaşması Azərbaycanı Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat marşrutlarının mühüm qovşaqlarından birinə çevirə, Naxçıvanın isə regional tranzit imkanlarını əhəmiyyətli dərəcədə artıra bilər.

Prezidentin müsahibəsində diqqət çəkən digər mühüm məqam Naxçıvanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla vahid inkişaf konsepsiyası əsasında inkişaf etdirilməsi ilə bağlı fikirlərdir. Dövlət başçısı Naxçıvan, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid inkişaf məkanı kimi nəzərdə tutulduğunu bildirib. Bu yanaşma Azərbaycanın müxtəlif regionlarının iqtisadi, sosial və infrastruktur imkanlarının bir-birini tamamlamasına əsaslanan yeni regional inkişaf modelinin formalaşdırılmasından xəbər verir.

Bu baxımdan Naxçıvanın inkişafında idarəetmə islahatlarının da xüsusi əhəmiyyəti var. Prezident Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda tətbiq olunan yeni idarəetmə modelinin üstünlüklərinin artıq özünü göstərdiyini və analoji idarəetmə yanaşmasının Naxçıvanda da tətbiq olunduğunu diqqətə çatdırıb. Məqsəd struktur və kadr islahatları vasitəsilə idarəetmənin səmərəliliyini artırmaq, regionun inkişafını sürətləndirmək və əhalinin rifahını yüksəltməkdir.

Naxçıvanın sosial inkişafı da müsahibənin əsas istiqamətlərindən biri olub. DOST Mərkəzinin açılması, “ASAN xidmət” modelinin tətbiqi, yeni sosial evlər kompleksinin yaradılması, uşaq bağçalarının tikintisi və təmiri, şəhər nəqliyyatının yenilənməsi kimi layihələr insanların gündəlik həyatının yaxşılaşdırılmasına yönəlib. Naxçıvan şəhərində yeni elektrik avtobuslarının istifadəyə verilməsi və rayonlararası nəqliyyat üçün 217 müasir avtobusun alınmasının nəzərdə tutulması sosial infrastrukturun yenilənməsinə verilən önəmin göstəricisidir.

Kənd yollarının yenilənməsi də qarşıdakı dövrün əsas vəzifələrindəndir. Təxminən 420 kilometr müxtəlif kateqoriyalı yolun tikintisi və əsaslı təmiri nəzərdə tutulur. Bu layihələrin 26 yaşayış məntəqəsində yaşayan təxminən 160 min insanın həyatına müsbət təsir göstərəcəyi bildirilir. Bu isə Naxçıvanın inkişafının yalnız şəhər mərkəzi ilə məhdudlaşmadığını, kənd və rayonların da kompleks şəkildə inkişaf etdiriləcəyini göstərir.

Müsahibədə Naxçıvanın tarixi-mədəni irsinin qorunması məsələsi də xüsusi yer tutub. Möminə xatun türbəsinin bərpası, Əcəmi Naxçıvaninin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi və digər tarixi abidələrin konservasiyası və bərpası ilə bağlı görülən işlər Naxçıvanın yalnız iqtisadi deyil, həm də mədəni inkişafının dövlət siyasətində mühüm yer tutduğunu göstərir. Prezidentin vurğuladığı kimi, bütün sosial-iqtisadi layihələrin təməlində milli kimlik, tarix, mədəniyyət, dil və milli ruh dayanır.

Turizm də Naxçıvanın gələcək inkişafının perspektivli istiqamətlərindən biridir. Muxtar respublikanın zəngin tarixi, təbiəti, abidələri və əlverişli iqlimi böyük turizm potensialı yaradır. Bu potensialın tam reallaşdırılması üçün müasir turizm infrastrukturunun yaradılması vacibdir. Naxçıvan şəhərində yeni beşulduzlu mehmanxananın təməlinin qoyulması bu istiqamətdə atılan mühüm addımlardan biri kimi qiymətləndirilə bilər.

Bütün bunların fonunda Prezident İlham Əliyevin 11 avqust müsahibəsi Naxçıvanın gələcəyinə dair aydın strateji baxışın ortaya qoyulması baxımından mühüm siyasi əhəmiyyət daşıyır. Müsahibədən belə nəticəyə gəlmək mümkündür ki, Naxçıvan qarşıdakı illərdə təhlükəsizliyi tam təmin edilmiş, sənaye və enerji potensialı genişlənmiş, müasir nəqliyyat infrastrukturu qurulmuş, sosial rifah səviyyəsi yüksəlmiş və regional iqtisadi əlaqələrdə daha fəal rol oynayan bir məkana çevriləcək.

Naxçıvanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla vahid inkişaf konsepsiyasına daxil edilməsi isə Azərbaycanın postmüharibə dövründə formalaşdırdığı yeni regional inkişaf modelinin mühüm elementidir. Bu modelin əsas məqsədi ölkənin bütün strateji əhəmiyyətli ərazilərinin kompleks inkişafını təmin etmək, iqtisadi potensialı daha səmərəli şəkildə səfərbər etmək və Azərbaycanı regionda yeni iqtisadi, enerji və nəqliyyat reallıqlarının əsas formalaşdırıcılarından birinə çevirməkdir.

Beləliklə, 11 avqust 2026-cı ildə Prezident İlham Əliyevin Naxçıvandan verdiyi mesajlar bir daha göstərdi ki, dövlət siyasətinin əsas hədəflərindən biri ölkənin bütün regionlarının davamlı və hərtərəfli inkişafıdır. Naxçıvan üçün qarşıya qoyulan hədəflər yalnız bugünün problemlərinin həllinə deyil, gələcək onilliklərin inkişaf perspektivlərinin müəyyənləşdirilməsinə hesablanıb. Güclü təhlükəsizlik, dayanıqlı enerji, müasir sənaye, inkişaf etmiş nəqliyyat, sosial rifah, turizm və səmərəli idarəetmə Naxçıvanın yeni inkişaf modelinin əsas dayaqları olacaq.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsi həm də Azərbaycanın öz daxili imkanlarına, maliyyə resurslarına və siyasi iradəsinə güvənərək strateji layihələri ardıcıl şəkildə həyata keçirmək əzmində olduğunu nümayiş etdirir. Naxçıvanın gələcək inkişafı ilə bağlı səsləndirilən fikirlər muxtar respublikanın ölkənin iqtisadi və geosiyasi həyatında daha mühüm mövqeyə yüksələcəyinə əsas verir. Bu baxımdan 11 avqust müsahibəsi Naxçıvanın bu günü ilə yanaşı, onun gələcək inkişaf xəritəsini müəyyənləşdirən mühüm siyasi mesajlar toplusu kimi qiymətləndirilə bilər.

Elnur Qəhrəmanov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı