“Günəş elektrik enerjisinin istehsalı üçün Azərbaycan ərazisində ən əlverişli məkan Naxçıvandır”

Azərbaycanın enerji siyasətində son illərdə baş verən mühüm dəyişikliklər ölkənin ənənəvi enerji resursları ilə yanaşı, bərpaolunan enerji mənbələrindən səmərəli istifadə istiqamətində də ardıcıl və məqsədyönlü addımlar atdığını göstərir. Bu siyasətin əsas istiqamətlərindən biri günəş enerjisinin inkişaf etdirilməsi, enerji istehsalında yaşıl texnologiyaların payının artırılması və Azərbaycanın gələcəkdə bərpaolunan enerjinin ixracatçısına çevrilməsidir. Bu baxımdan Naxçıvan Muxtar Respublikasının xüsusi əhəmiyyəti vardır. Təsadüfi deyil ki, Prezident İlham Əliyev 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvana səfəri zamanı Azərbaycan Televiziyasına müsahibəsində “Günəş elektrik enerjisinin istehsalı üçün Azərbaycan ərazisində ən əlverişli məkan Naxçıvandır” fikrini səsləndirmişdir.

Bu fikir Naxçıvanın təbii-coğrafi xüsusiyyətlərinin, günəş radiasiyası potensialının və enerji sahəsində mövcud imkanlarının dövlət səviyyəsində aparılan monitorinq və dəqiq təhlillərlə qiymətləndirilməsinin nəticəsidir. Naxçıvanın günəş enerjisi baxımından əlverişli olması yalnız region üçün deyil, bütövlükdə Azərbaycanın enerji gələcəyi üçün böyük perspektivlər vəd edir.
Naxçıvanın coğrafi mövqeyi və iqlim xüsusiyyətləri burada günəş enerjisindən geniş istifadə üçün əlverişli şərait yaradır. İl ərzində günəşli günlərin çoxluğu, günəş şüalarının intensivliyi və geniş ərazilərin mövcudluğu günəş elektrik stansiyalarının yaradılması baxımından mühüm üstünlüklərdir. Məhz bu potensialın iqtisadi baxımdan səmərəli şəkildə reallaşdırılması Naxçıvanı Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində xüsusi mövqeyə çıxara bilər.
Prezident İlham Əliyevin səfər zamanı bildirdiyi kimi, Naxçıvanda günəş enerjisinin potensialı çox böyükdür. Aparılan monitorinq və dəqiq təhlillər nəticəsində günəş elektrik enerjisinin istehsalı üçün Naxçıvanın Azərbaycanın ən əlverişli məkanı olduğu müəyyən edilmişdir. Bu qiymətləndirmə gələcəkdə regionda irimiqyaslı enerji layihələrinin həyata keçirilməsi üçün mühüm əsas yaradır.
Artıq Naxçıvanda bu istiqamətdə mühüm layihələr həyata keçirilir. Prezidentin səfəri çərçivəsində 50 meqavat gücündə iki Günəş Elektrik Stansiyasının tikintisi ilə tanış olması regionda bərpaolunan enerji layihələrinin praktiki mərhələdə inkişaf etdiyini göstərir. Bundan başqa, 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyinin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Naxçıvanda enerji təhlükəsizliyinin təmin edilməsi dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, enerji təhlükəsizliyi fiziki təhlükəsizlikdən sonra ikinci vacib amildir. Enerji ilə etibarlı təminat iqtisadiyyatın, sənayenin, kənd təsərrüfatının, nəqliyyatın və sosial infrastrukturun davamlı fəaliyyəti üçün əsas şərtlərdən biridir. Bu baxımdan Naxçıvanda enerji istehsalının artırılması regionun sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə də xidmət edəcək.
Hazırda Naxçıvanın elektrik enerjisi ilə təminat baxımından tam sığortalı olması mühüm nailiyyətdir. Lakin dövlət siyasətində yalnız mövcud tələbatın qarşılanması deyil, gələcək inkişaf perspektivləri də nəzərə alınır. Prezidentin müsahibəsində qeyd etdiyi 200 meqavatlıq generasiya gücünün Naxçıvanın bugünkü tələbatından artıq olması məhz bu strateji yanaşmanı göstərir. Regionun sürətli inkişafı davam etdikcə elektrik enerjisinə olan tələbat da artacaq. Buna görə enerji istehsalının indidən artırılması gələcək iqtisadi inkişaf üçün etibarlı baza formalaşdırır.
Bu istiqamətdə ən mühüm məsələlərdən biri Naxçıvanın gələcəkdə böyük həcmdə elektrik enerjisi ixrac edən regiona çevrilməsidir. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, Naxçıvandan çox böyük həcmdə elektrik enerjisinin ixracı nəzərdə tutulacaq. Bu, Naxçıvan üçün tamamilə yeni iqtisadi imkanların yaranması deməkdir. Enerji istehsalının artması yalnız daxili tələbatın ödənilməsinə deyil, artıq enerjinin xarici bazarlara çıxarılmasına, yeni investisiyaların cəlb edilməsinə və regionun iqtisadi potensialının yüksəldilməsinə şərait yarada bilər.
Naxçıvanda günəş enerjisinin inkişafı həm də Azərbaycanın yaşıl enerji siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir. Dünya enerji sistemində bərpaolunan enerji mənbələrinin rolu sürətlə artır. Günəş, külək, su və digər alternativ enerji mənbələrindən istifadə iqlim dəyişiklikləri ilə mübarizə, karbon emissiyalarının azaldılması və daha dayanıqlı enerji sistemlərinin yaradılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan da bu qlobal prosesin fəal iştirakçısı kimi bərpaolunan enerji potensialından istifadəni dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevirib.
Naxçıvanın bu siyasətdə xüsusi rol oynaya biləcəyini bir sıra amillər şərtləndirir. Günəş enerjisi layihələrinin genişləndirilməsi regionda elektrik enerjisi istehsalının şaxələndirilməsinə imkan verəcək. Ənənəvi enerji mənbələrindən asılılığın azalması enerji sisteminin dayanıqlığını artıracaq. Eyni zamanda, günəş elektrik stansiyalarının fəaliyyəti ətraf mühitə daha az təsir göstərən təmiz enerji istehsalının genişlənməsinə şərait yaradacaq.
Naxçıvanda 600 hektardan çox ərazinin müəyyən edilməsi və həmin ərazilərdə yüzlərlə meqavat gücündə günəş elektrik stansiyalarının inşa edilməsinin planlaşdırılması bu sahədə qarşıya qoyulan hədəflərin miqyasını aydın göstərir. Bu layihələr reallaşdıqca Naxçıvan Azərbaycanın ən böyük bərpaolunan enerji mərkəzlərindən birinə çevrilə bilər.
Burada diqqətçəkən məqamlardan biri də bərpaolunan enerji layihələrində özəl sektorun fəal iştirakıdır. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, Azərbaycanda bərpaolunan enerji növlərinin yaradılması ilə bir qayda olaraq, özəl sektor məşğul olur. İnvestorların bu layihələrə maraq göstərməsi onların iqtisadi baxımdan cəlbedici olduğunu nümayiş etdirir. Bu isə Azərbaycanın investisiya mühitinin əlverişli olması və dövlətin bərpaolunan enerji sahəsinə verdiyi dəstəyin mühüm nəticəsidir.
Özəl investisiyaların artması Naxçıvanda yeni iqtisadi fəallığın yaranmasına səbəb ola bilər. Günəş elektrik stansiyalarının tikintisi zamanı müxtəlif sahələr üzrə yeni iş yerlərinin yaradılması, yerli xidmət və tikinti sektorunun inkişafı, texniki və mühəndislik imkanlarının genişlənməsi mümkündür. Uzunmüddətli perspektivdə isə enerji layihələri regionda yeni sənaye və istehsal müəssisələrinin yaradılması üçün əlavə stimul formalaşdıra bilər.
Naxçıvanın yaşıl enerji potensialının inkişafı regionun ümumi sosial-iqtisadi inkişaf strategiyası ilə də sıx bağlıdır. Dövlət Proqramının icrası çərçivəsində Naxçıvanın infrastrukturunun yenilənməsi, iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsi və investisiya imkanlarının genişləndirilməsi qarşıya mühüm vəzifələr qoyur. Etibarlı və artıq generasiya gücünə malik enerji sistemi bu məqsədlərin həyata keçirilməsi üçün əsas infrastruktur şərtlərindən biridir.
Enerji bolluğu Naxçıvanın sənaye potensialının artırılması üçün də mühüm imkanlar yarada bilər. Elektrik enerjisinin əlçatanlığı və dayanıqlılığı istehsal müəssisələrinin fəaliyyətində əsas amillərdən biridir. Gələcəkdə bərpaolunan enerji hesabına əldə edilən elektrik enerjisinin sənaye, kənd təsərrüfatı, logistika və digər sahələrdə istifadəsi regionun iqtisadi strukturunun daha da şaxələndirilməsinə xidmət edə bilər.
Bundan başqa, günəş enerjisinin inkişafı Naxçıvanın ekoloji təhlükəsizliyinə də müsbət təsir göstərəcək. Təmiz enerji mənbələrinin payının artması atmosferə atılan zərərli emissiyaların azalmasına, təbii ehtiyatlardan daha səmərəli istifadəyə və ekoloji tarazlığın qorunmasına töhfə verə bilər. Bu baxımdan günəş elektrik stansiyalarının tikintisi yalnız enerji layihəsi deyil, həm də gələcək nəsillər üçün daha təmiz və dayanıqlı mühitin formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımdır.
Naxçıvanın günəş enerjisi potensialının reallaşdırılması Azərbaycan üçün daha geniş geoiqtisadi əhəmiyyət də daşıyır. Azərbaycan uzun illərdir enerji resurslarının ixracatçısı kimi tanınır. Yeni mərhələdə isə ölkənin enerji siyasətində yaşıl enerjinin ixracı xüsusi yer tutur. Naxçıvanda günəş elektrik stansiyalarının gücünün yüzlərlə meqavata çatdırılması bu strategiyanın həyata keçirilməsində regionun rolunu daha da artıracaq.
Azərbaycanın enerji siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri enerji təhlükəsizliyi ilə enerji ixracı imkanlarının paralel şəkildə inkişaf etdirilməsidir. Naxçıvanda əvvəlcə daxili enerji tələbatının tam təmin edilməsi, daha sonra isə yaranan əlavə imkanlardan ixrac məqsədilə istifadə edilməsi bu siyasətin məntiqi davamıdır. Belə yanaşma Naxçıvanın iqtisadi müstəqilliyinin və dayanıqlığının daha da möhkəmlənməsinə imkan verəcək.
Naxçıvanın enerji potensialının artması onun regional əməkdaşlıq imkanlarını da genişləndirə bilər. Azərbaycanın enerji infrastrukturunun inkişafı, elektrik enerjisinin ötürülməsi və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi regionun iqtisadi əlaqələr sistemində əhəmiyyətini yüksəldəcək. Bu baxımdan Naxçıvanın coğrafi mövqeyi ilə enerji potensialının bir-birini tamamlaması gələcəkdə yeni əməkdaşlıq layihələrinin yaranmasına şərait yarada bilər.
Ümumilikdə, Naxçıvanda günəş enerjisinin inkişafı yalnız elektrik enerjisi istehsalının artırılması kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu proses regionun yeni iqtisadi inkişaf modelinə keçidinin mühüm elementlərindən biridir. Günəş enerjisi Naxçıvanın enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirməklə yanaşı, investisiyaların cəlb edilməsinə, yeni iş yerlərinin yaradılmasına, sənayenin inkişafına, ixrac imkanlarının genişləndirilməsinə və ekoloji dayanıqlılığın təmin olunmasına xidmət edə bilər.
Prezident İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvana səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlər bir daha göstərdi ki, Naxçıvanın gələcək inkişafında enerji amili mühüm yer tutur. 300 meqavat gücündə istilik elektrik stansiyasının təməlinin qoyulması, 50 meqavat gücündə iki Günəş Elektrik Stansiyasının tikintisi və 600 hektardan artıq ərazidə yüzlərlə meqavat gücündə yeni günəş elektrik stansiyalarının yaradılması ilə bağlı planlar bu istiqamətdə görülən işlərin miqyasını nümayiş etdirir.
Naxçıvanda Günəş enerjisinin potensialı çox böyükdür” fikri sadəcə təbii imkanların ifadəsi deyil. Bu, Naxçıvanın gələcək iqtisadi inkişaf strategiyasını müəyyən edən mühüm istiqamətlərdən biridir. Günəş enerjisindən səmərəli istifadə Naxçıvanı Azərbaycanın yaşıl enerji xəritəsində aparıcı mərkəzlərdən birinə çevirə, regionun enerji təhlükəsizliyini daha da gücləndirə və onu gələcəkdə elektrik enerjisi ixrac edən mühüm əraziyə çevirməyə imkan verə bilər.
Naxçıvanın günəş potensialının reallaşdırılması Azərbaycanın enerji siyasətinin yeni mərhələsinin mühüm göstəricisi olacaq. Bu siyasət ölkənin zəngin ənənəvi enerji imkanlarını bərpaolunan enerji mənbələri ilə tamamlayaraq daha dayanıqlı, müasir və rəqabətqabiliyyətli enerji sisteminin formalaşdırılmasına xidmət edir. Naxçıvan isə bu prosesdə günəşin bol olduğu coğrafi məkan kimi Azərbaycanın yaşıl enerji gələcəyinin mühüm dayaqlarından birinə çevrilməkdədir.

Pərviz Hüseynzadə
YAP Babək rayon təşkilatının əməkdaşı