Vahid inkişaf konsepsiyasının Naxçıvan istiqaməti - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvana səfəri qədim diyarın qarşıdakı inkişaf mərhələsinə dair mühüm mesajlarla yadda qaldı. Səfər zamanı Naxçıvanın sosial-iqtisadi inkişafı, müasir infrastruktur layihələri və şəhərin gələcək siması ilə bağlı məsələlərin diqqət mərkəzində olması bir daha göstərdi ki, Naxçıvanın inkişafı dövlət siyasətində xüsusi və uzunmüddətli yanaşma tələb edən istiqamətlərdən biridir.

Prezident İlham Əliyevin səfər çərçivəsində Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibədə Naxçıvan şəhərinin Baş Planının hazırlanması ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər isə bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının sözlərindən aydın olur ki, Naxçıvan şəhərinin gələcək inkişafı ayrı-ayrı layihələrin həyata keçirilməsi ilə məhdudlaşmayacaq, bütöv şəhərsalma və inkişaf konsepsiyası əsasında formalaşdırılacaq.

Bu məqam xüsusilə ona görə əhəmiyyətlidir ki, Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri də vahid yanaşma əsasında aparılır. Prezidentin vurğuladığı kimi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzur vahid konsepsiya əsasında inkişaf etməlidir. Bu, yalnız şəhərlərin və kəndlərin yenidən qurulması deyil, bütövlükdə azad edilmiş ərazilərin iqtisadi, sosial, nəqliyyat və şəhərsalma baxımından bir-birini tamamlayan vahid inkişaf məkanına çevrilməsi deməkdir.

Naxçıvanla bağlı ortaya qoyulan yeni yanaşmanı da bu geniş inkişaf fəlsəfəsindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil. Əlbəttə, Naxçıvanın özünəməxsus coğrafi, tarixi və sosial xüsusiyyətləri var. Lakin müasir infrastrukturun yaradılması, şəhər mühitinin yenilənməsi, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və uzunmüddətli inkişafın planlaşdırılması baxımından burada da strateji və kompleks yanaşmaya ehtiyac var. Baş Plan məhz belə bir yanaşmanın əsas alətlərindən biridir.

Naxçıvan şəhərinin Baş Planının hazırlanması şəhərin yalnız bu gününü deyil, gələcək onilliklərini düşünmək deməkdir. Burada nəqliyyat sisteminin təkmilləşdirilməsi, yeni yaşayış məkanlarının formalaşdırılması, sosial obyektlərin yerləşdirilməsi, yaşıllıq ərazilərinin qorunması və artırılması, mühəndis-kommunikasiya infrastrukturunun yenilənməsi kimi məsələlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə həll edilməlidir. Əsas məqsəd isə bütün bu dəyişikliklərin insan üçün daha rahat və müasir şəhər mühiti yaratmasına xidmət etməsidir.

Naxçıvanın inkişafında digər mühüm məsələ iqtisadi potensialla şəhərsalma siyasətinin uzlaşdırılmasıdır. 11 avqust səfəri çərçivəsində sənaye, nəqliyyat, sosial xidmət, turizm və digər sahələr üzrə həyata keçirilən layihələrin diqqətə çatdırılması təsadüfi deyil. Yeni istehsal müəssisələri və infrastruktur layihələri iqtisadi fəallığı artırdıqca, bunun şəhərin yaşayış mühitində də öz əksini tapması zərurəti yaranır. Deməli, Naxçıvanın gələcək şəhər modeli onun iqtisadi inkişaf perspektivləri ilə paralel qurulmalıdır.

Bununla yanaşı, Naxçıvanın yenilənməsi onun tarixi simasının qorunması ilə müşayiət olunmalıdır. Bu şəhərin dəyəri yalnız müasir binalarında və yollarında deyil, minillik tarixində, memarlığında, abidələrində və milli yaddaşımızdakı yerindədir. Yeni şəhərsalma yanaşması keçmişi gələcəyə qurban verməməli, əksinə, tarixi irsi müasir şəhər mühiti ilə harmonik şəkildə birləşdirməlidir.

Prezident İlham Əliyevin 11 avqust səfərində Naxçıvanın gələcək inkişafına dair ortaya qoyduğu baxışın mühüm tərəfi də məhz budur: Naxçıvanın bu gününü deyil, sabahını planlaşdırmaq. Qarabağ və Şərqi Zəngəzur üçün müəyyənləşdirilən vahid inkişaf konsepsiyası fonunda Naxçıvanın da özünəməxsus imkanları nəzərə alınmaqla uzunmüddətli və sistemli inkişaf xəttinin müəyyənləşdirilməsi ölkənin ümumi inkişaf strategiyasının məntiqi davamıdır.

Əslində, 11 avqust səfərinin mahiyyətini bir cümlə ilə ifadə etmək mümkündür: Naxçıvanın gələcəyi artıq ayrı-ayrı addımlarla deyil, böyük və ardıcıl inkişaf baxışı ilə qurulur. Şəhərin Baş Planının hazırlanması da bu baxışın ən mühüm istiqamətlərindən biridir.

Bu gün Naxçıvan qarşısında yeni imkanlar açılır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun vahid konsepsiya əsasında inkişafı, azad edilmiş ərazilərdə yeni şəhərsalma modelinin formalaşması və Naxçıvan üçün uzunmüddətli Baş Planın hazırlanması Azərbaycanın ərazi inkişafına baxışında yeni mərhələnin göstəriciləridir.

Naxçıvanın sabahı da məhz bu düşüncə ilə qurulmalıdır: tarixinə söykənən, müasirliyə açıq, infrastrukturu güclü, iqtisadi imkanları geniş və gələcəyi əvvəlcədən planlaşdırılan bir şəhər kimi. 11 avqust səfərinin verdiyi əsas mesajlardan biri də budur — gələcəyi gözləmək yox, onu bu gündən qurmaq lazımdır.

İlahə Fərəcova

YAP Naxçıvan şəhət təşkilatı üzrə ƏPT sədri,

Naxçıvan Qızlar Liseyinin direktoru