Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsi - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 11 avqust 2026-cı ildə Naxçıvana səfəri zamanı Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibə mühüm siyasi və strateji əhəmiyyət daşıyır. Müsahibədə Naxçıvanın bugünkü inkişafı ilə yanaşı, onun gələcək perspektivləri barədə də geniş fikirlər səsləndirilib. Dövlət başçısının Naxçıvana növbəti səfəri konkret layihələrin təqdimatı ilə müşayiət olunub. Bu fakt regionun inkişafının sistemli şəkildə həyata keçirildiyini göstərir. Prezident müsahibəsində Naxçıvana 17-ci dəfə səfər etdiyini bildirib. Hər bir səfərin konkret nəticələrlə yadda qalması dövlət siyasətinin ardıcıllığını nümayiş etdirir. Naxçıvana göstərilən diqqət Azərbaycanın regional inkişaf strategiyasında xüsusi yer tutur. Muxtar respublikanın coğrafi mövqeyi onun inkişafına xüsusi yanaşmanı zəruri edir. Bu baxımdan həyata keçirilən layihələr yalnız cari ehtiyacların qarşılanmasına xidmət etmir. Onlar Naxçıvanın gələcək inkişafının möhkəm təməlini formalaşdırır.

Müsahibənin əsas istiqamətlərindən biri Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymasıdır. Bu mərhələ iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi ilə xarakterizə olunur. Sənaye potensialının artırılması qarşıya qoyulan əsas məqsədlərdəndir. Naxçıvan Sənaye Parkının yaradılması bu baxımdan mühüm addımdır. Sənaye Parkı regionda yeni istehsal sahələrinin yaradılmasına imkan verəcək. Yeni müəssisələrin fəaliyyəti məşğulluğun artmasına şərait yaradacaq. Sahibkarlıq fəaliyyətinin genişləndirilməsi də iqtisadi fəallığı yüksəldəcək. Bu siyasətin əsas məqsədlərindən biri insanların rifahının yaxşılaşdırılmasıdır. Regionun iqtisadi imkanlarının artırılması sosial nəticələr də yaradacaq. Yeni iş yerlərinin açılması əhalinin məşğulluq imkanlarını genişləndirəcək. İqtisadi fəallıq Naxçıvanın dayanıqlı inkişafına əlavə stimul verəcək.

Prezidentin müsahibəsində şəhərsalma məsələlərinə də xüsusi diqqət ayrılıb. Naxçıvan şəhərinin 2044-cü ilədək inkişafını nəzərdə tutan Baş Plan uzunmüddətli baxışın göstəricisidir. Bu sənəd şəhərin gələcək simasının formalaşdırılmasına xidmət edəcək. Şəhər mərkəzinin yenilənməsi əsas istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirilib. Rekreasiya zonalarının genişləndirilməsi də planın mühüm hissəsidir. Müasir nəqliyyat infrastrukturunun yaradılması şəhər həyatını daha rahat edəcək. Sosial infrastrukturun inkişafı insanların gündəlik ehtiyaclarına cavab verəcək. Turizm imkanlarının genişləndirilməsi şəhərin iqtisadi potensialını artıracaq. Dayanıqlı şəhərsalma prinsiplərinin tətbiqi gələcək nəsillər üçün də əhəmiyyətlidir. Tarixi şəhər müasirliklə ənənənin vəhdəti əsasında inkişaf etdiriləcək. Beləliklə, Naxçıvanın şəhərsalma siyasəti uzunmüddətli xarakter daşıyır.

Müsahibədə Naxçıvanın nəqliyyat imkanları da geniş şəkildə diqqətə çatdırılıb. Naxçıvanın gələcəkdə mühüm nəqliyyat mərkəzlərindən birinə çevrilməsi strateji məqsədlərdəndir. Regionun coğrafi mövqeyi buna geniş imkanlar yaradır. Nəqliyyat bağlantılarının genişləndirilməsi iqtisadi fəallığı sürətləndirə bilər. Yükdaşımaların artması ticarət imkanlarını genişləndirəcək. Turizm sektorunun inkişafı da nəqliyyat imkanlarından birbaşa asılıdır. Xidmət sektorunun genişlənməsi üçün əlverişli şərait yaranacaq. Naxçıvanın Azərbaycanın digər əraziləri ilə əlaqələrinin gücləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Zəngəzur dəhlizi məsələsi də bu baxımdan mühüm yer tutur. Azərbaycanın bu təşəbbüsün əsas təşəbbüskarı olması Prezident tərəfindən vurğulanıb. Nəqliyyat layihələri regionun gələcək iqtisadi xəritəsini dəyişə bilər.

Naxçıvanın enerji potensialından istifadə də müsahibənin mühüm mövzularından biri olub. Prezident Naxçıvanı günəş enerjisi istehsalı baxımından əlverişli ərazilərdən biri kimi qiymətləndirib. Günəş enerjisinin inkişafı Azərbaycanın yaşıl enerji siyasəti ilə tam uyğunluq təşkil edir. Naxçıvanın təbii imkanları bərpa olunan enerji layihələri üçün geniş perspektivlər yaradır. "Şəms 1" və "Qərbi Üfüq" Günəş Elektrik stansiyalarında görülən işlər bu siyasətin praktiki nümunəsidir. Enerji istehsalının artırılması regionun iqtisadi potensialına müsbət təsir göstərəcək. Artıq enerji gələcəkdə ixrac imkanlarının genişləndirilməsinə də xidmət edə bilər. Azərbaycanın Avropaya elektrik enerjisi ixrac etmək niyyəti mühüm strateji məqsəddir. Naxçıvan bu strategiyanın həyata keçirilməsində xüsusi rol oynaya bilər. Bərpa olunan enerji mənbələrinin inkişafı ekoloji baxımdan da əhəmiyyətlidir. Yaşıl enerji siyasəti Azərbaycanın beynəlxalq enerji gündəliyində mövqeyini daha da gücləndirir.

Müsahibədə Naxçıvanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurla vahid inkişaf konsepsiyası çərçivəsində nəzərdən keçirilməsi də mühüm məqamdır. Bu yanaşma regionların inkişafını vahid strategiya daxilində birləşdirir. Azərbaycanın müxtəlif ərazilərində həyata keçirilən layihələr bir-birini tamamlayır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda əldə olunan təcrübə digər regionlar üçün də əhəmiyyətlidir. Naxçıvanın özünəməxsus xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla inkişaf etdirilməsi əsas prinsipdir. Dövlət siyasətində ərazi bütövlüyünün bərpasından sonra yeni inkişaf mərhələsi formalaşıb. Bu mərhələdə bütün regionların iqtisadi imkanlarından səmərəli istifadə edilir. Naxçıvan da həmin inkişaf strategiyasının mühüm hissəsidir. Regionların bir-biri ilə iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin gücləndirilməsi ümumi inkişafı sürətləndirir. Bu baxımdan Naxçıvanın strateji əhəmiyyəti daha da artır. Müsahibə bu baxışın aydın ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Səfər çərçivəsində sosial siyasət məsələləri də diqqət mərkəzində olub. Naxçıvan şəhərində 518 mənzildən ibarət sosial evlər kompleksinin təməlinin qoyulması bunun göstəricisidir. Sosial evlər layihəsi əhalinin mənzil imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. Dövlət siyasətində insan amilinin əsas yer tutduğu bir daha nümayiş olunur. Regional DOST Mərkəzinin açılması da sosial xidmətlərin əlçatanlığını artıracaq. Vətəndaşlara göstərilən xidmətlərin daha müasir və rahat şəkildə təşkil olunması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sosial siyasət iqtisadi inkişafın ayrılmaz hissəsi kimi qiymətləndirilir. İnfrastruktur layihələrinin əsas məqsədi insanların həyat şəraitini yaxşılaşdırmaqdır. Naxçıvanda həyata keçirilən layihələr bu prinsipə əsaslanır. Dövlətin sosial siyasəti regionlarda da ardıcıl şəkildə davam etdirilir. Beləliklə, Naxçıvanın inkişaf modelində insan amili xüsusi yer tutur.

Naxçıvanın təhlükəsizliyi də müsahibənin mühüm istiqamətlərindən biridir. Regionun strateji mövqeyi onun müdafiə qabiliyyətinin yüksək səviyyədə saxlanılmasını tələb edir. Prezident Azərbaycanın Silahlı Qüvvələrinin bölgədə söz sahibi olduğunu vurğulayıb. Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun inkişafı Naxçıvanın müdafiə imkanlarını gücləndirir. Yeni komando hərbi hissələrinə Döyüş bayraqlarının təqdim edilməsi də bunun göstəricisidir. Güclü ordu dövlət müstəqilliyinin əsas təminatlarından biridir. Azərbaycanın son illərdə yaratdığı müdafiə potensialı regionda yeni reallıqlar formalaşdırıb. Bu reallıqlar ölkənin təhlükəsizliyinin daha etibarlı qorunmasına imkan verir. Naxçıvanın müdafiə imkanlarının gücləndirilməsi milli təhlükəsizlik baxımından vacibdir. Təhlükəsizlik və inkişaf bir-birini tamamlayan anlayışlardır. Sabitlik təmin olunmadan uzunmüddətli iqtisadi inkişaf mümkün deyil.

Müsahibədə tarixi və mədəni irsin qorunması məsələsinə də mühüm yer verilib. Naxçıvan Azərbaycanın qədim dövlətçilik və mədəniyyət məkanlarından biridir. Möminə xatun türbəsində aparılan bərpa işləri bu irsə diqqətin göstəricisidir. Əcəmi Naxçıvaninin abidəsinin açılışı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Əcəmi Naxçıvani Azərbaycan memarlıq məktəbinin böyük nümayəndələrindən biridir. Onun irsinin yaşadılması milli mədəniyyətimizin qorunmasına xidmət edir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin abidəsinin ziyarət edilməsi də səfərin mühüm məqamlarından olub. Heydər Əliyevin Naxçıvanla bağlı fəaliyyəti Azərbaycanın müasir tarixində xüsusi yer tutur. Naxçıvan onun siyasi fəaliyyətinin mühüm mərhələlərindən birinin şahidi olub. Tarixi irsin qorunması gələcək nəsillərin milli yaddaşının möhkəmlənməsinə xidmət edir. Müasir inkişafla tarixi irsin qorunmasının paralel aparılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətidir.

Ümumilikdə, 11 avqust müsahibəsi Naxçıvanın gələcəyinə dair geniş və sistemli baxış ortaya qoyub. Burada iqtisadi inkişaf, sənayeləşmə, enerji, nəqliyyat və sosial siyasət bir-biri ilə əlaqəli şəkildə təqdim olunub. Prezidentin səfəri konkret layihələrin nümayişi ilə müşayiət edilib. Bu layihələr müsahibədə səslənən fikirlərin praktiki əsasını təşkil edir. Naxçıvanın gələcək inkişafı üçün mühüm imkanlar formalaşır. Regionun iqtisadi potensialı daha səmərəli şəkildə istifadə ediləcək. Nəqliyyat bağlantılarının genişlənməsi Naxçıvanın regional rolunu artıracaq. Yaşıl enerji layihələri regionun enerji potensialını daha da gücləndirəcək. Sosial layihələr əhalinin rifahının yüksəldilməsinə xidmət edəcək. Şəhərsalma layihələri Naxçıvanın gələcək simasını müəyyənləşdirəcək. Bütün bu istiqamətlər vahid dövlət strategiyasının tərkib hissəsidir.

Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində səsləndirilən fikirlər Naxçıvanın yalnız bugünkü vəziyyətinə deyil, qarşıdakı onilliklərə hesablanmış inkişaf modelinə işarə edir. 2044-cü ilədək nəzərdə tutulan Baş Plan bunun bariz nümunəsidir. Uzunmüddətli planlaşdırma şəhərin gələcək ehtiyaclarının əvvəlcədən nəzərə alınmasına imkan verir. Naxçıvanın iqtisadi və sosial inkişafı kompleks yanaşma əsasında davam etdiriləcək. Regionun tarixi xüsusiyyətləri müasir inkişafla uzlaşdırılacaq. Enerji və nəqliyyat layihələri iqtisadi fəallığın əsas dayaqlarından olacaq. Sənaye Parkı yeni iqtisadi imkanların formalaşmasına xidmət edəcək. Sosial layihələr əhalinin gündəlik həyatına müsbət təsir göstərəcək. Təhlükəsizlik sahəsində görülən tədbirlər inkişaf üçün sabit mühit yaradacaq. Mədəni irsin qorunması isə Naxçıvanın milli kimliyinin yaşadılmasına imkan verəcək.

Nəticə olaraq, 11 avqust 2026-cı ildə Azərbaycan Televiziyasına verilmiş müsahibə Naxçıvanın inkişaf perspektivlərini əhatə edən mühüm siyasi mesajlarla zəngin olub. Müsahibədə regionun iqtisadi, sosial, enerji və nəqliyyat potensialına xüsusi diqqət ayrılıb. Dövlət başçısının fikirləri Naxçıvanın Azərbaycanın ümumi inkişaf strategiyasında mühüm yer tutduğunu göstərir. Səfər zamanı təqdim edilən layihələr bu strategiyanın praktiki ifadəsidir. Naxçıvanın yeni inkişaf mərhələsi genişmiqyaslı layihələrlə müşayiət olunur. Sənayeləşmə iqtisadiyyatın şaxələndirilməsinə imkan verəcək. Yaşıl enerji layihələri enerji təhlükəsizliyini və ixrac imkanlarını gücləndirəcək. Nəqliyyat layihələri Naxçıvanın regional əhəmiyyətini artıracaq. Sosial layihələr insanların rifahının yüksəldilməsinə xidmət edəcək. Tarixi irsin qorunması milli dəyərlərin gələcək nəsillərə çatdırılmasını təmin edəcək. Bütün bunlar Naxçıvanın Azərbaycanın gələcək inkişaf xəritəsində mühüm mövqeyə malik olduğunu göstərir.

Zaur Mehdiyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının sədr müavini