TDT: Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığından Mərkəzi Asiya ilə strateji tərəfdaşlığa

Azərbaycan və Özbəkistan arasında olan tarixi münasibətlər son illərdə sürətlə inkişaf edərək strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlib. Bu münasibətlərin əsasında xalqlarımızı birləşdirən ortaq tarix, mədəniyyət, dil, mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı hörmət dayanır. Prezident İlham Əliyev Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə müsahibəsində iki ölkə arasında əlaqələrin yalnız ikitərəfli deyil, həm də beynəlxalq və regional platformalarda uğurla inkişaf etdiyini vurğulayıb.

Azərbaycan və Özbəkistanın əməkdaşlığında Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezidentin sözlərinə görə, hər iki ölkə TDT-ni yalnız dövlətlərarası əməkdaşlıq platforması kimi deyil, həm də ortaq tarix, mədəniyyət və mənəvi dəyərləri gələcək nəsillərə çatdıran mühüm birlik kimi qiymətləndirir.

2025-ci ildə Qəbələdə keçirilmiş TDT Dövlət Başçıları Şurasının 12-ci Zirvə Görüşü də təşkilat daxilində əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm hadisə olub.

TDT çərçivəsində siyasi dialoqun, iqtisadi münasibətlərin, nəqliyyat və logistikanın, təhsil, elm və mədəni-humanitar əlaqələrin inkişafı türk dövlətləri arasında inteqrasiyanın dərinləşməsinə xidmət edir. Azərbaycan və Özbəkistanın bu prosesdə fəal iştirakı Türk dünyasının beynəlxalq arenada daha sıx əməkdaşlıq etməsinə və ortaq mövqelərinin güclənməsinə imkan yaradır.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə münasibətləri də son illərdə yeni mərhələyə daxil olub. Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri ortaq tarixi, mədəni və mənəvi dəyərlərlə yanaşı, Xəzər dənizi vasitəsilə də bir-birinə bağlıdır. Prezident İlham Əliyev bu əlaqələri strateji tərəfdaşlıq və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq prinsipləri əsasında inkişaf edən münasibətlər kimi xarakterizə edib.

Əməkdaşlığın əsas perspektivli istiqamətlərindən biri nəqliyyat və logistika sahəsidir. Azərbaycanın Cənubi Qafqazda, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyada yerləşməsi onları Şərqlə Qərbi birləşdirən nəqliyyat marşrutlarında təbii tərəfdaşlara çevirir. Xüsusilə Orta Dəhlizin inkişafı Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında ticarət və tranzit əlaqələrinin genişlənməsi üçün böyük imkanlar yaradır. Çin–Qırğızıstan–Özbəkistan dəmir yolu layihəsinin Orta Dəhliz və digər regional nəqliyyat layihələri ilə əlaqələndirilməsi də gələcəkdə yeni iqtisadi və tranzit imkanları aça bilər.

İqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi də mühüm perspektivlərdən biridir. Azərbaycan və Özbəkistan arasında ticarət dövriyyəsi 2025-ci ildə əvvəlki illə müqayisədə üç dəfədən çox artaraq 795 milyon dollara çatıb. Ölkələr arasında birgə istehsal, investisiya, sənaye, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə layihələrin həyata keçirilməsi iqtisadi əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Mədəni-humanitar əməkdaşlıq da iki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinin mühüm hissəsidir. Təhsil, elm, mədəniyyət, media və vətəndaş cəmiyyəti sahələrində həyata keçirilən birgə layihələr xalqlar arasında əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Füzulidə Özbəkistanın təşəbbüsü ilə inşa edilən Mirzə Uluqbəy adına məktəb bu əməkdaşlığın nümunələrindən biridir.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri həm ikitərəfli, həm də TDT və digər beynəlxalq platformalar çərçivəsində inkişaf edən çoxşaxəli əməkdaşlıq modelidir. Qarşıdakı dövrdə nəqliyyat, logistika, iqtisadiyyat, investisiya, enerji, təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində əlaqələrin daha da genişlənməsi gözlənilir. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət görüşlərində tamhüquqlu iştirakı isə bu əməkdaşlığa yeni məzmun və daha geniş regional miqyas qazandırır. Beləliklə, Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya ölkələri arasında əməkdaşlığın gələcəkdə daha da dərinləşməsi həm regionun iqtisadi inkişafına, həm də Türk dünyasının birlik və inteqrasiyasının güclənməsinə mühüm töhfə verə bilər.

Mətanət Məmmədova