Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri: dostluqdan müttəfiqliyə doğru - ŞƏRH

Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər dərin qarşılıqlı rəğbətə, dostluq və qardaşlıq bağlarına əsaslanır. Tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlıq üzərində formalaşan bu əlaqələr son illərdə dövlətlərarası münasibətlərin bütün istiqamətlərində sürətli inkişaf dinamikası nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibədə də iki ölkə arasında münasibətlərin yüksək səviyyəsi, əldə olunan nəticələr və gələcək əməkdaşlıq perspektivləri xüsusi vurğulanıb.
Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında siyasi dialoq çox yüksək səviyyədədir. Dövlət başçılarının qarşılıqlı səfərləri iki müstəqil, güclü və suveren dövlət arasında təbii müttəfiqliyi daha da möhkəmləndirib. Bu səfərlər zamanı əldə olunan razılaşmalar və imzalanan sənədlər ikitərəfli münasibətlərin hüquqi və siyasi bazasını daha da gücləndirib. 2023-cü ilin avqustunda təsis edilmiş Ali Dövlətlərarası Şura isə Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında strateji tərəfdaşlığın və müttəfiqlik münasibətlərinin dərinləşdirilməsi üçün mühüm institusional mexanizmə çevrilib.
İqtisadi-ticari əməkdaşlıq da Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin əsas istiqamətlərindən biridir. Son illərdə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin artırılması, investisiya layihələrinin həyata keçirilməsi və yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaradılması istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Azərbaycan ilə Özbəkistanın iqtisadi imkanları bir-birini tamamlayır və bu, yeni əməkdaşlıq formatlarının yaradılması üçün geniş üfüqlər açır. Azərbaycanın Özbəkistanda investisiya layihələri həyata keçirməsi də iqtisadi münasibətlərin qarşılıqlı və uzunmüddətli xarakter daşıdığını göstərir.
Energetika sahəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan və Özbəkistan enerji sektorunda birgə layihələrin həyata keçirilməsi və qarşılıqlı təcrübə mübadiləsinin genişləndirilməsi istiqamətində fəal əməkdaşlıq edir. Eyni zamanda, yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlıq üçün də böyük potensial mövcuddur. Bərpaolunan enerji mənbələrindən istifadə, enerji səmərəliliyinin artırılması və yeni enerji layihələrinin reallaşdırılması iki ölkənin gələcək əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindən birini təşkil edir.
Azərbaycan–Özbəkistan tərəfdaşlığının mühüm istiqamətlərindən biri də nəqliyyat və kommunikasiya sahəsidir. Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələri ilə nəqliyyat əlaqələrinin və kommunikasiya imkanlarının artırılmasına xüsusi əhəmiyyət verir. Özbəkistanın Mərkəzi Asiyanın mühüm dövlətlərindən biri kimi Azərbaycanın nəqliyyat-logistika imkanlarından yararlanması regionlararası əlaqələrin genişlənməsi baxımından mühüm perspektivlər yaradır. Bu əməkdaşlıq həm iki ölkənin iqtisadi maraqlarına, həm də daha geniş regional inteqrasiyaya xidmət edir.
Mədəni-humanitar əlaqələr də Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarını bir-birinə yaxınlaşdıran mühüm amillərdəndir. Təhsil sahəsində əməkdaşlıq bu istiqamətdə aparıcı mövqeyə malikdir. Tələbə və müəllim mübadiləsi, elm və təhsil müəssisələri arasında əlaqələrin genişləndirilməsi, birgə layihələrin həyata keçirilməsi iki xalq arasında tarixi və mənəvi bağların daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır.
Media sektorunda əməkdaşlıq da mühüm nəticələrlə yadda qalıb. Azərbaycan və Özbəkistanın media qurumları arasında əlaqələrin inkişafı qarşılıqlı informasiya mübadiləsinin genişləndirilməsinə, ölkələrimiz haqqında obyektiv məlumatların yayılmasına və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın daha da gücləndirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycan ilə Özbəkistanın əməkdaşlığı ikitərəfli münasibətlərlə məhdudlaşmır. Ölkələrimiz beynəlxalq və regional təşkilatlar çərçivəsində də bir çox məsələlər üzrə birgə mövqedən çıxış edir və qarşılıqlı dəstək göstərirlər. Xüsusilə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində əməkdaşlıq xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan və Özbəkistanın Türk dünyasının həmrəyliyinin gücləndirilməsi, siyasi və iqtisadi əlaqələrin inkişaf etdirilməsi istiqamətində səyləri təşkilatın fəaliyyətinin daha da güclənməsinə mühüm töhfə verir.
Azərbaycan Mərkəzi Asiya ölkələri ilə siyasi dialoqun genişləndirilməsinə, iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsinə, nəqliyyat və kommunikasiya imkanlarının artırılmasına, həmçinin enerji və humanitar sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir. Bu baxımdan Özbəkistan Azərbaycan üçün yalnız strateji tərəfdaş deyil, həm də regionda mühüm və etibarlı müttəfiqdir.
Ümumilikdə, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri qarşılıqlı etimad, hörmət və ortaq maraqlar üzərində qurulan nümunəvi dövlətlərarası tərəfdaşlıq modelidir. Bu möhkəm tərəfdaşlıq Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının rifahına, eləcə də regionda sülh, sabitlik və davamlı inkişafın təmin olunmasına mühüm töhfə verir.

Elnur Əsədov
YAP Kəngərli rayon təşkilatının əməkdaşı