İnvestisiya tərəfdaşlığı: Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi imkanları birləşir - ŞƏRH

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərində investisiya əməkdaşlığı son illərdə xüsusi əhəmiyyət qazanan istiqamətlərdən biridir. İki ölkə arasında siyasi etimadın möhkəmlənməsi və iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi qarşılıqlı sərmayə qoyuluşları üçün də əlverişli mühit yaradıb. Bu gün artıq söhbət ayrı-ayrı investisiya layihələrindən deyil, iki ölkənin kapitalını, istehsal imkanlarını və biznes potensialını birləşdirən sistemli tərəfdaşlıqdan gedir.
İnvestisiya əlaqələrinin inkişafı üçün mühüm institusional baza 2024-cü ildə yaradılmış Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətidir. Ümumi kapitalı 500 milyon ABŞ dolları olan şirkət həm Azərbaycanda, həm Özbəkistanda, həm də üçüncü ölkələrdə perspektivli layihələrin maliyyələşdirilməsinə imkan yaradır. Prezident İlham Əliyevin son müsahibəsində qeyd etdiyi kimi, bu şirkət artıq iki ölkə arasında investisiya əməkdaşlığının inkişafı üçün mühüm platformaya çevrilib və iqtisadiyyatın müxtəlif sektorlarında layihələrin həyata keçirilməsinə töhfə verir.
İnvestisiya tərəfdaşlığının mühüm üstünlüyü ondan ibarətdir ki, bu mexanizm yalnız kapital qoyuluşunu deyil, həm də istehsal və texnologiyaların birləşdirilməsini nəzərdə tutur. Azərbaycan və Özbəkistanın müxtəlif sahələrdə malik olduğu imkanların uzlaşdırılması yeni müəssisələrin yaradılması, mövcud istehsalın genişləndirilməsi və məhsulların regional bazarlara çıxarılması üçün əlavə imkanlar açır.
Bu əməkdaşlığın praktiki nəticələri artıq özünü göstərməkdədir. Azərbaycanda Özbəkistan investisiyalı 130-dan çox kommersiya təşkilatının qeydiyyatdan keçməsi və onların sənaye, kənd təsərrüfatı, tikinti, nəqliyyat və xidmət sahələrində fəaliyyət göstərməsi özbək biznesinin ölkəmizə marağının artdığını göstərir. Eyni zamanda Azərbaycan şirkətləri də Özbəkistanda müxtəlif istiqamətlər üzrə layihələr həyata keçirirlər. Bu qarşılıqlı investisiya xarakteri münasibətlərin birtərəfli deyil, qarşılıqlı iqtisadi maraqlara əsaslandığını nümayiş etdirir.
Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələr arasında Daşkənddə “The Ritz-Carlton” brendi altında hotel və yaşayış kompleksinin yaradılması, Daşkənd vilayətində “Sea Breeze Uzbekistan” böyük turizm və yaşayış kompleksinin reallaşdırılması xüsusi diqqət çəkir. 2026-cı il avqustun 23-də isə Daşkənddə Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi bir sıra yeni layihələrin açılışı və təməlqoyma mərasimləri keçirilib. “Davr Bank”, gips zavodu və iki STEAM məktəbinin açılışı, SOCAR-ın yeni yanacaqdoldurma məntəqələri, “Sea Breeze Uzbekistan”, “Baku City” və digər layihələrin təməlinin qoyulması Azərbaycan kapitalının Özbəkistan iqtisadiyyatında iştirakının genişləndiyini göstərir.
Azərbaycan–Özbəkistan investisiya əməkdaşlığının digər mühüm nümunəsi işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən layihələrdir. Xankəndidə Azərbaycan–Özbəkistan birgə müəssisəsi olan tikiş fabrikinin yaradılması iqtisadi tərəfdaşlığın Qarabağın bərpası prosesinə də töhfə verdiyini göstərir. Layihənin ümumi investisiya dəyəri 11 milyon manat təşkil edir və müəssisənin xammal təminatı üçün birgə sənaye əməkdaşlığı həyata keçirilir.
İnvestisiya tərəfdaşlığının əhəmiyyətli istiqamətlərindən biri də kənd təsərrüfatıdır. Füzuli rayonunda Özbəkistanın iştirakı ilə salınmış 100 hektarlıq nar bağı bu baxımdan diqqətəlayiq nümunədir. Belə layihələr investisiya əməkdaşlığının yalnız böyük şəhərlərdə və sənaye mərkəzlərində deyil, işğaldan azad edilmiş ərazilərin iqtisadi inkişafında da özünü göstərdiyini təsdiqləyir.
İki ölkənin investisiya imkanlarının birləşdirilməsi sənaye kooperasiyasının inkişafı üçün də geniş perspektivlər yaradır. Avtomobil istehsalı, tekstil, tikinti, kənd təsərrüfatı, turizm, enerji və digər sahələrdə həyata keçirilən layihələr birgə istehsal zəncirlərinin formalaşmasına xidmət edir. Prezident İlham Əliyevin son müsahibəsində avtomobil sənayesində əməkdaşlığın nəticələri ilə bağlı açıqladığı məlumatlar da bu prosesin miqyasını göstərir: 2026-cı il iyulun 13-nə olan məlumata görə, Azərbaycanda 10 720 Chevrolet avtomobili və 275 Isuzu avtobusu istehsal edilib.
İnvestisiya əməkdaşlığının genişlənməsində Hökumətlərarası Komissiyanın fəaliyyəti də mühüm rol oynayır. Bu mexanizm iqtisadi və investisiya gündəliyinin sistemli şəkildə müzakirə edilməsinə, yeni layihələrin müəyyənləşdirilməsinə və mövcud təşəbbüslərin icrasının əlaqələndirilməsinə imkan verir. 2026-cı ilə qədər Komissiyanın 15 iclasının keçirilməsi iqtisadi münasibətlərin institusional əsaslarının kifayət qədər möhkəm olduğunu göstərir.
Digər tərəfdən, Azərbaycan və Özbəkistanın qarşılıqlı investisiyalar üçün yaratdığı imkanlar iki ölkənin iqtisadiyyatlarının bir-birini tamamlaması ilə daha da genişlənir. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi, nəqliyyat infrastrukturu və Avropa bazarlarına çıxış imkanları Özbəkistan şirkətləri üçün mühüm üstünlüklər yaradır. Özbəkistanın sürətlə inkişaf edən iqtisadiyyatı, geniş daxili bazarı və Mərkəzi Asiyadakı mövqeyi isə Azərbaycan biznesi üçün yeni imkanlar açır.
Bu mənada investisiya tərəfdaşlığı yalnız iki ölkənin iqtisadiyyatına əlavə kapital cəlb edilməsi demək deyil. Birgə layihələr yeni iş yerlərinin yaradılmasına, istehsalın genişlənməsinə, texnologiya və təcrübə mübadiləsinə, ixrac imkanlarının artmasına və regional bazarlara çıxışın asanlaşmasına xidmət edir.
Prezident İlham Əliyevin son müsahibəsində Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi imkanlarının bir-birini tamamladığını vurğulaması da məhz bu potensiala diqqət çəkir. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, qarşılıqlı investisiyaların və birgə istehsal layihələrinin sayının artırılması üçün geniş imkanlar mövcuddur. Bu yanaşma investisiya əməkdaşlığının qarşıdakı illərdə də ikitərəfli iqtisadi gündəliyin əsas istiqamətlərindən biri olacağını göstərir.
Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin 500 milyon dollarlıq kapitalı bu istiqamətdə mühüm başlanğıc nöqtəsidir. Lakin tərəflərin planları bununla məhdudlaşmır. 2025-ci ildə Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, Fondun kapitalının bir neçə dəfə üstələnməsi gözlənilən layihələr energetika, mehmanxana biznesi, tikinti, kənd təsərrüfatı və digər sahələri əhatə edir. Həmin vaxt artıq 10-dan çox layihənin investisiya qərarlarının qəbulu mərhələsində olduğu bildirilmişdi.
Beləliklə, Azərbaycan–Özbəkistan investisiya tərəfdaşlığı artıq konkret layihələr və maliyyə mexanizmləri üzərində qurulan real əməkdaşlıq modelinə çevrilib. Qarşılıqlı sərmayələrin artması, birgə müəssisələrin yaradılması və yeni istehsal sahələrinin formalaşdırılması iki ölkənin iqtisadi potensialını daha səmərəli şəkildə bir araya gətirir.
Bu proses eyni zamanda Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin müttəfiqlik səviyyəsinin iqtisadi müstəvidəki real ifadəsidir. Siyasi etimadın iqtisadi layihələrə, iqtisadi imkanların isə qarşılıqlı investisiyalara çevrilməsi iki ölkənin uzunmüddətli tərəfdaşlığını daha da möhkəmləndirir. Qarşıdakı mərhələdə əsas hədəf mövcud layihələrin miqyasını genişləndirmək, yeni investisiya istiqamətləri müəyyənləşdirmək və Azərbaycanla Özbəkistanın birgə kapitalını regional və beynəlxalq bazarlarda daha fəal şəkildə reallaşdırmaqdır.

Yalçın Abıyev,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri
Yuxarı Qaramanlı İƏD üzrə nümayəndə