Humanitar əməkdaşlıq xalqlarımız arasında dostluq və qardaşlıq bağlarını möhkəmləndirir - ŞƏRH

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərində humanitar əməkdaşlıq dövlətlərarası əlaqələrin cəmiyyətlərə birbaşa təsir edən mühüm istiqamətlərindən biridir. Siyasi münasibətlərin yüksək səviyyəsi, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsi və müttəfiqlik münasibətlərinin möhkəmlənməsi ilə yanaşı, iki xalqın bir-birini daha yaxından tanımasına və əlaqələrin gündəlik həyatın müxtəlif sahələrində hiss olunmasına xidmət edən humanitar layihələr də genişlənir.
Bu əməkdaşlığın təməlində xalqlarımızı birləşdirən tarixi və mədəni yaxınlıq dayanır. Azərbaycan və Özbəkistan xalqları eyni dil ailəsinə, ortaq mənəvi dəyərlərə və zəngin tarixi-mədəni irsə malikdir. Lakin müasir dövrdə bu yaxınlığın qorunması yalnız tarixi irsin öyrənilməsi ilə məhdudlaşmır. Təhsil, elm, mədəniyyət, media, gənclər siyasəti və ictimai əlaqələr üzrə birgə fəaliyyətlər həmin bağların yeni nəsillərə ötürülməsinə imkan yaradır.
Prezident İlham Əliyev son müsahibəsində Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yüksək səviyyəsini xarakterizə edərkən xalqlar arasındakı qardaşlıq münasibətlərinə xüsusi diqqət yetirib. Dövlət başçısının fikirləri göstərir ki, iki ölkə arasındakı əməkdaşlığın gücü yalnız dövlət qurumları arasındakı əlaqələrlə ölçülmür. Xalqların bir-birinə olan rəğbəti və qarşılıqlı ehtiramı münasibətlərin ən mühüm dayaqlarındandır.
Humanitar əlaqələrin genişlənməsində təhsil xüsusi yer tutur. Son illərdə Azərbaycan və Özbəkistan arasında tələbə və müəllim mübadiləsinin, birgə elmi layihələrin və ali təhsil müəssisələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. 2026-cı il avqustun 23-də Daşkənddə Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılışının keçirilməsi bu əməkdaşlığın yeni nümunələrindən biridir.
Universitetin Nizami Gəncəvinin adını daşıması isə sırf təhsil layihəsindən daha geniş məna ifadə edir. Nizami və Əlişir Nəvai irsi Azərbaycan və Özbəkistan xalqlarının ortaq ədəbi-mədəni yaddaşının mühüm hissəsidir. Bu irsin adını daşıyan təhsil müəssisəsinin Özbəkistanda fəaliyyət göstərməsi Azərbaycan–Özbəkistan humanitar əlaqələrinin həm tarixi, həm də müasir məzmununu özündə birləşdirir.
Humanitar əməkdaşlığın digər mühüm istiqaməti mədəniyyətlərarası əlaqələrdir. Azərbaycan və Özbəkistanda keçirilən mədəniyyət günləri, incəsənət tədbirləri, sərgilər, kitab təqdimatları, teatr və musiqi layihələri xalqların bir-birinin mədəniyyətini daha yaxından tanımasına imkan verir. Bu cür tədbirlər rəsmi münasibətlərdən kənarda birbaşa ictimai təmasların artmasına şərait yaradır.
Daşkənddə fəaliyyət göstərən Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Mərkəz Azərbaycan mədəniyyətinin, ədəbiyyatının və tarixinin Özbəkistanda tanıdılmasına, iki ölkənin mədəniyyət qurumları arasında əlaqələrin inkişafına və müxtəlif layihələrin həyata keçirilməsinə xidmət edir.
Humanitar əlaqələrin diqqətçəkən nümunələrindən biri də Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəb inşa etməsidir. İşğaldan azad edilmiş ərazidə belə bir təhsil ocağının yaradılması iki ölkə arasındakı dostluğun yalnız sözlərlə ifadə olunmadığını göstərən mühüm mənəvi jestdir. Məktəb həm təhsil müəssisəsi, həm də Azərbaycan–Özbəkistan qardaşlığının rəmzlərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Bu layihənin məhz Füzulidə həyata keçirilməsi xüsusi məna daşıyır. Qarabağın bərpası Azərbaycanın dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir və dost ölkələrin bu prosesə verdiyi töhfələr xüsusi qiymətləndirilir. Özbəkistanın məktəb layihəsi iki ölkə arasında humanitar əməkdaşlığın real nəticələrinin Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində də özünü göstərdiyini nümayiş etdirir.
Media sahəsində əlaqələr də qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycan və Özbəkistan media qurumları arasında əməkdaşlığın genişlənməsi, jurnalistlərin qarşılıqlı səfərləri və media forumlarının keçirilməsi hər iki ölkənin ictimaiyyətinin bir-biri haqqında daha dolğun məlumat əldə etməsinə imkan yaradır. İnformasiya məkanında qarşılıqlı təmasların artması dövlətlərarası münasibətlərin cəmiyyətlərdə daha geniş tanınmasına xidmət edir.
Gənclər arasında əlaqələrin genişləndirilməsi isə humanitar əməkdaşlığın gələcəyə hesablanan istiqamətidir. Müxtəlif forumlar, tələbə proqramları, könüllülük təşəbbüsləri və qarşılıqlı səfərlər gənclərin bir-birini tanımasına, ortaq dəyərləri paylaşmasına və gələcək əməkdaşlıq üçün şəxsi əlaqələr qurmasına imkan verir. Bu münasibətlər uzunmüddətli perspektivdə Azərbaycan və Özbəkistan arasında əlaqələrin ictimai dayaqlarını daha da gücləndirir.
Elm sahəsində əməkdaşlıq da getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Universitetlər və elmi müəssisələr arasında əlaqələrin genişlənməsi, ortaq araşdırmaların aparılması və alimlərin qarşılıqlı mübadiləsi iki ölkənin elmi potensialından birgə istifadə etmək üçün imkanlar yaradır. Xüsusilə tarix, ədəbiyyat, dilçilik, mədəniyyət və sosial elmlər sahəsində ortaq araşdırmalar xalqlarımızın ümumi irsinin daha dərindən öyrənilməsinə xidmət edir.
Humanitar münasibətlərin başqa bir üstünlüyü onların siyasi və iqtisadi əlaqələri tamamlamasıdır. Dövlətlər arasında imzalanan sənədlər və həyata keçirilən iqtisadi layihələr münasibətlərin institusional tərəfini möhkəmləndirirsə, humanitar əlaqələr bu münasibətləri insanlar arasında daha görünən və hiss olunan edir. Dostluğun cəmiyyətlər arasında möhkəmlənməsi dövlətlərarası tərəfdaşlığın davamlılığı üçün əlavə təminat yaradır.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında humanitar əməkdaşlığın miqyası artdıqca onun məzmunu da genişlənir. Əvvəllər əsasən mədəni tədbirlər və ədəbi əlaqələrlə məhdudlaşan münasibətlər bu gün təhsil, elm, media, gənclər və ictimai diplomatiyanın müxtəlif istiqamətlərini əhatə edir. Bu isə iki ölkə arasında əlaqələrin daha çox insanı əhatə etməsinə imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin son müsahibəsində Azərbaycan və Özbəkistan münasibətlərini xarakterizə edən qardaşlıq anlayışına xüsusi yer verməsi məhz bu reallıqla bağlıdır. Qardaşlıq yalnız dövlət başçıları arasında münasibətlərdə deyil, xalqların bir-birinə münasibətində, birgə layihələrdə və qarşılıqlı dəstək nümunələrində özünü göstərir.
Azərbaycan və Özbəkistanın humanitar sahədə qarşılıqlı fəaliyyətinin gələcəkdə daha da genişlənməsi üçün geniş imkanlar mövcuddur. Təhsil və elm layihələrinin artırılması, mədəniyyət sahəsində yeni təşəbbüslərin həyata keçirilməsi, gənclər və media arasında əlaqələrin gücləndirilməsi xalqlarımızı daha da yaxınlaşdıracaq. Siyasi müttəfiqliyin cəmiyyətlərarası münasibətlərlə tamamlanması isə Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinin uzunmüddətli və möhkəm əsaslar üzərində inkişafına xidmət edəcək.

Şəfəq Balaşova,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri
Neftçala şəhər 4 nömrəli tam orta məktəbin direktoru