Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığının yeni inkişaf mərhələsi - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibə iki ölkə arasında əlaqələrin geniş miqyasını və gələcək inkişaf imkanlarını nümayiş etdirən mühüm siyasi mənbədir. Müsahibədə Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin yalnız siyasi dialoqla məhdudlaşmadığı, iqtisadiyyat, investisiya, nəqliyyat, enerji, mədəniyyət və digər sahələri əhatə edən çoxşaxəli əməkdaşlıq sisteminə çevrildiyi diqqətə çatdırılır. Bu yanaşma göstərir ki, tərəflər mövcud əlaqələri qorumaqla kifayətlənmir, eyni zamanda onları yeni layihələr və uzunmüddətli strateji təşəbbüslərlə zənginləşdirirlər.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında iqtisadi münasibətlərin genişləndirilməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Son illərdə qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin artması, investisiya imkanlarının genişlənməsi və birgə müəssisələrin yaradılması iqtisadi tərəfdaşlığın praktiki nəticələrini ortaya qoyur. İki dövlətin müxtəlif iqtisadi sahələrdə malik olduğu imkanların birləşdirilməsi yeni istehsal sahələrinin və birgə layihələrin həyata keçirilməsinə şərait yaradır. Bu baxımdan Azərbaycan–Özbəkistan İnvestisiya Şirkətinin fəaliyyəti də qarşılıqlı sərmayələrin təşviqi baxımından mühüm mexanizm kimi çıxış edir.
Əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri nəqliyyat və logistika sahəsidir. Azərbaycan ilə Özbəkistanın yerləşdiyi coğrafi mövqelər onları Şərqlə Qərb arasında nəqliyyat əlaqələrinin inkişafında təbii tərəfdaşlara çevirir. Xüsusilə Orta Dəhlizin imkanlarının artırılması Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında ticarət və tranzit əlaqələrinin gücləndirilməsi baxımından böyük perspektivlər vəd edir. Bu istiqamətdə həyata keçirilən layihələr yalnız yükdaşımaların həcminin artmasına deyil, həm də region ölkələri arasında iqtisadi qarşılıqlı asılılığın möhkəmlənməsinə xidmət edir.
Nəqliyyat əlaqələrinin inkişafı Azərbaycanın tranzit potensialı ilə Özbəkistanın Mərkəzi Asiyada mühüm iqtisadi mövqeyinin bir-birini tamamlamasına imkan verir. Yeni dəmir yolu və logistika layihələrinin mövcud dəhlizlərlə əlaqələndirilməsi gələcəkdə daha sürətli və səmərəli daşımalar üçün imkan yarada bilər. Bu baxımdan Azərbaycan və Özbəkistanın regional bağlantıların inkişafına yönəlmiş təşəbbüsləri yalnız ikitərəfli deyil, daha geniş coğrafiyanın iqtisadi maraqları baxımından da əhəmiyyətlidir.
Enerji sahəsində əməkdaşlıq da münasibətlərin perspektivli istiqamətlərindən biridir. Müasir dövrdə bərpaolunan enerji mənbələrinə keçidin sürətləndiyi bir şəraitdə Azərbaycan və Özbəkistan arasında yaşıl enerji sahəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsi xüsusi önəm daşıyır. Azərbaycan tərəfindən həyata keçirilən enerji layihələri və Özbəkistanın bu sahədə artan potensialı gələcəkdə yeni regional təşəbbüslərin reallaşdırılması üçün əlverişli zəmin yaradır. Yaşıl enerji üzrə əməkdaşlıq həm iqtisadi səmərəlilik, həm də ekoloji dayanıqlılıq baxımından əhəmiyyətlidir.
Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də iqtisadi əməkdaşlığın humanitar münasibətlərlə paralel inkişaf etməsidir. Mədəniyyət, təhsil, elm və media sahələrində qarşılıqlı layihələrin həyata keçirilməsi iki xalq arasında mövcud olan mənəvi yaxınlığın daha da möhkəmlənməsinə xidmət edir. Xalqların bir-birinin tarixi və mədəni irsinə göstərdiyi hörmət dövlətlərarası münasibətlərin davamlılığını təmin edən əsas amillərdəndir.
Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində Özbəkistanın həyata keçirdiyi layihələr də iki ölkə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinin konkret nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Bu təşəbbüslər Özbəkistanın Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və postmünaqişə dövründə həyata keçirilən quruculuq prosesinə verdiyi mənəvi və praktiki dəstəyi nümayiş etdirir. Belə layihələr xalqlarımız arasındakı dostluğun yalnız siyasi bəyanatlarda deyil, real fəaliyyətlərdə də öz ifadəsini tapdığını göstərir.
İki ölkənin əməkdaşlığında Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində qarşılıqlı fəaliyyət də xüsusi yer tutur. Azərbaycan və Özbəkistan ortaq tarixi, dil və mədəni dəyərlərə malik dövlətlər kimi Türk dünyasının inteqrasiyasının dərinləşdirilməsində fəal iştirak edirlər. Siyasi və iqtisadi əlaqələrin yanaşı inkişaf etdirilməsi təşkilat daxilində əməkdaşlığın daha səmərəli və nəticəyönümlü xarakter almasına imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində diqqət çəkən əsas məqamlardan biri də Azərbaycanla Mərkəzi Asiya dövlətləri arasında əlaqələrin son illərdə yeni dinamika qazanmasıdır. Azərbaycanın region ölkələri ilə fəal siyasi və iqtisadi münasibətlər qurması Cənubi Qafqaz ilə Mərkəzi Asiya arasında əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir. Bu proses Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinə də əlavə strateji əhəmiyyət qazandırır.

Hacı Məmmədov
YAP Kəngərli rayon təşkilatının fəalı