Zəfərdən dirçəlişə, keçmişdən gələcəyə uzanan yol - ŞƏRH

Azərbaycanın tarixində elə şəhərlər var ki, onların adı yalnız coğrafi məkan anlayışı ilə məhdudlaşmır. Bu şəhərlər xalqın yaddaşını, milli iradəsini, tarixi mübarizəsini və gələcəyə olan inamını özündə yaşadır. Laçın da məhz belə şəhərlərdən biridir. Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun füsunkar təbiəti qoynunda yerləşən Laçın öz zəngin tarixi, mədəni irsi, təbii sərvətləri və strateji mövqeyi ilə Azərbaycanın ayrılmaz hissəsidir.
26 avqust – Laçın Şəhəri Günü Azərbaycan xalqı üçün mühüm tarixi və mənəvi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biridir. Bu gün Laçının işğaldan azad edilməsindən sonra şəhərin yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymasını, tarixi torpaqlarımıza Böyük Qayıdışın reallığa çevrilməsini və doğma yurdun yenidən dirçəldilməsini ifadə edir. Laçın Azərbaycan tarixində mühüm yer tutan bölgələrdən biridir. Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonunun ərazisində yerləşən Laçın dağlıq relyefi, meşələri, çayları, mineral və təbii sərvətləri ilə seçilir. Rayonun ərazisindən keçən dağ silsilələri və çaylar burada özünəməxsus təbii landşaft formalaşdırmışdır. Laçının təbiəti onun ən böyük sərvətlərindən biridir. Yaşıl meşələr, uca dağlar, gur sulu çaylar, şəfalı bulaqlar və geniş yaylaqlar bu diyarı Azərbaycanın ən gözəl guşələrindən birinə çevirir. Laçının təbii imkanları kənd təsərrüfatının, turizmin, heyvandarlığın və digər iqtisadi sahələrin inkişafı üçün geniş perspektivlər yaradır. Bölgənin tarixi-mədəni irsi də olduqca zəngindir. Laçın ərazisində qədim yaşayış məskənləri, tarixi abidələr, memarlıq nümunələri və xalq sənətkarlığı ənənələri formalaşmışdır. Bu torpaqlarda yaşayan insanlar öz əməksevərliyi, milli-mənəvi dəyərlərə bağlılığı və doğma yurda sevgisi ilə seçilmişlər. Laçınlıların həyatında doğma torpaq xüsusi yer tutmuşdur. Nəsillər boyu bu torpaqlarda qurulan evlər, salınan bağlar, məktəblər, mədəniyyət ocaqları və yaşayış məntəqələri xalqımızın həmin ərazi ilə bağlılığının göstəricisi olmuşdur.
1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycanın üzləşdiyi Ermənistanın hərbi təcavüzü Laçının da taleyinə ağır təsir göstərdi. 1992-ci il mayın 18-də Laçın rayonunun işğal olunması nəticəsində rayonun əhalisi öz doğma torpaqlarından məcburi köçkün vəziyyətinə düşdü. Laçının işğalı yalnız ərazi itkisi deyildi. Bu hadisə minlərlə insanın həyatını dəyişdirdi, ailələri doğma evlərindən uzaq saldı, insanların xatirələrində dərin izlər buraxdı. Laçınlılar illər boyu müxtəlif bölgələrdə məskunlaşaraq doğma yurdlarına qayıtmaq ümidi ilə yaşadılar.İşğal dövründə Laçının yaşayış məntəqələri, tarixi və mədəni irsi ciddi dağıntılara məruz qaldı. Azərbaycanın digər işğal olunmuş ərazilərində olduğu kimi, Laçında da tarixi izlərin və milli-mədəni irsin məhv edilməsi ilə bağlı çoxsaylı faktlar mövcud idi. Lakin bütün bu illər ərzində laçınlıların doğma torpağa bağlılığı heç vaxt zəifləmədi. Onlar Laçını unutmadılar. Laçın sevgisi nəsildən-nəslə ötürüldü və doğma torpağa qayıdış arzusu milli yaddaşın mühüm hissəsinə çevrildi.
2020-ci il Azərbaycan tarixində yeni bir səhifə açdı. 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində Azərbaycan Ordusu işğal altında olan torpaqlarımızın böyük hissəsini azad etdi. Müzəffər Azərbaycan Ordusunun hərbi uğurları nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində tarixi nailiyyət əldə edildi. 2020-ci il dekabrın 1-də Laçın rayonu Azərbaycana qaytarıldı. Bu hadisə Azərbaycan xalqının uzun illər davam edən torpaq həsrətinin sona çatmasına doğru atılan mühüm addım oldu. Laçının azad olunması Azərbaycan Ordusunun gücünün, xalqımızın həmrəyliyinin və dövlətimizin qətiyyətli siyasətinin nəticəsi kimi tarixə düşdü. Laçın yenidən Azərbaycan bayrağının dalğalandığı şəhərə çevrildi. Lakin torpağın azad edilməsi ilə iş bitmirdi. Qarşıda daha böyük və məsuliyyətli vəzifə dayanırdı: dağıdılmış əraziləri yenidən qurmaq, insanların doğma yurdlarına qayıtmasını təmin etmək, müasir yaşayış infrastrukturu yaratmaq və Qarabağı, o cümlədən Laçını yenidən həyatla doldurmaq.
Laçın Şəhəri Gününün 26 avqustda qeyd olunması təsadüfi deyil. 2022-ci il avqustun 26-da Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Laçın şəhərinə səfər etdi və şəhərdə Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağını ucaltdı. Bu hadisə Laçının yeni tarixində mühüm mərhələnin başlanğıcı oldu. Azərbaycan Prezidenti həmin gün Laçının yenidən qurulması istiqamətində görülən işlərlə tanış oldu. Bununla Laçının işğaldan azad olunmasından sonra yeni inkişaf dövrünün əsas istiqamətləri daha aydın şəkildə ortaya qoyuldu. 26 avqustun Laçın Şəhəri Günü elan edilməsi şəhərin tarixində baş verən bu mühüm hadisənin əhəmiyyətini daha da artırdı. Bu tarix artıq Laçının azadlığının, dirçəlişinin və Böyük Qayıdışın rəmzlərindən birinə çevrilib.
Laçın haqqında danışarkən yalnız onun təbiətindən və coğrafi mövqeyindən bəhs etmək kifayət deyil. Laçın həm də milli yaddaşımızın bir hissəsidir. İşğal illərində Laçın haqqında xatirələrini qoruyan insanlar bu şəhərin adını yaşatdılar. Laçınlıların doğma torpağa bağlılığı onların milli kimliyinin mühüm göstəricilərindən biri oldu. Bu gün Laçının yenidən qurulması həmin yaddaşın yeni nəsillərə ötürülməsi üçün də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Uşaqlar və gənclər Laçının tarixini, onun işğal və azadlıq dövrünü, şəhərin yenidən qurulmasını bilməli və doğma torpağın dəyərini anlamalıdırlar. Çünki tarixi bilmək gələcəyi düzgün qurmağın əsas şərtlərindən biridir.
Laçının bugünkü siması Azərbaycanın son illərdə keçdiyi böyük tarixi yolun əyani göstəricisidir. Bir zamanlar işğal altında olan, insanları doğma evlərindən uzaqda yaşayan Laçın bu gün yenidən qurulur, abadlaşır və gələcəyə doğru inamla addımlayır. Laçının dirçəlişi Azərbaycanın gücünü və inkişaf potensialını nümayiş etdirir. Laçının bərpası həm də Azərbaycan xalqının birlik və həmrəyliyinin nəticəsidir. Vətən müharibəsində əldə olunan Zəfər və sonrakı quruculuq prosesi göstərdi ki, milli məqsəd ətrafında birləşən xalq qarşıya qoyduğu böyük hədəflərə nail ola bilər.
Laçın artıq yalnız keçmişdə qalan bir xatirə deyil. O, bu gün yaşayan, qurulan və inkişaf edən şəhərdir. Doğma torpaqlarına qayıdan laçınlıların səsi, küçələrdə başlayan həyat, məktəblərdə eşidilən uşaq səsləri bu qədim şəhərin yenidən dirçəldiyini göstərir. Laçının gələcəyi Azərbaycanın gələcəyi ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Bu şəhərin hər bir yeni binası, hər bir abad küçəsi, hər bir məktəbi və hər bir qayıdan ailəsi Böyük Qayıdışın uğurunun göstəricisidir. Laçın şəhəri bundan sonra da Azərbaycanın inkişaf edən, gözəlləşən və müasir simasını əks etdirən şəhərlərindən biri olacaq. Onun adı tariximizin Zəfər səhifələrində daim yaşayacaq.
26 Avqust – Laçın Şəhəri Günü mübarək!
Laçın azaddır! Laçın dirçəlir! Laçın gələcəyə inamla addımlayır!

Vəli Sərxanlı

YAP Culfa rayon təşkilatının fəalı