Çoxşaxəli əməkdaşlıq Azərbaycan–Özbəkistan tərəfdaşlığının güc mənbəyidir - ŞƏRH

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri son illərdə yalnız siyasi və diplomatik əlaqələrin yüksək səviyyəsi ilə deyil, əməkdaşlığın əhatə etdiyi sahələrin genişliyi ilə də diqqət çəkir. Bu gün iki qardaş ölkə arasında qarşılıqlı əlaqələr iqtisadiyyatın, energetikanın, nəqliyyatın, sənayenin, kənd təsərrüfatının, turizmin, bankçılığın və digər istiqamətlərin əhatə etdiyi çoxşaxəli tərəfdaşlıq modelinə çevrilib. Prezident İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistana dövlət səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat bu münasibətlərin miqyasını və konkret məzmununu bir daha nümayiş etdirdi.
Dövlətimizin başçısı bəyanatında xüsusi vurğulayıb ki, Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığı artıq iqtisadiyyatın praktiki olaraq bütün sahələrini əhatə edir. Enerji, nəqliyyat, investisiya layihələri, turizm, dağ-mədən sənayesi, avtomobil sənayesi, kənd təsərrüfatı və emal sektoru üzrə əlaqələrin genişlənməsi münasibətlərin çoxşaxəli xarakterini göstərir. Prezident İlham Əliyev bu sahələrin hər birində həyata keçirilən layihələrin ümumilikdə iki ölkə arasındakı münasibətlərin “bənzərsiz xarakterini” yaratdığını qeyd edib.
Bu çoxşaxəlilik təsadüfi proses deyil. Azərbaycan və Özbəkistanın iqtisadi potensialları, coğrafi imkanları və inkişaf prioritetləri bir sıra istiqamətlərdə bir-birini tamamlayır. İki ölkənin paralel inkişafı qarşılıqlı əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar açır. Prezident İlham Əliyev də bəyanatında məhz bu məqamı diqqətə çatdıraraq, qarşılıqlı investisiya layihələrinin hər iki ölkənin iqtisadiyyatlarının tələb etdiyi və ehtiyac duyduğu sahələrə yönəldiyini bildirib.
Enerji sahəsi bu əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Özbəkistan arasında enerji sektorunda əlaqələr həm mövcud layihələr, həm də yeni imkanlar baxımından inkişaf edir. SOCAR-ın Özbəkistan bazarında fəaliyyətinin genişlənməsi bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin bəyanatında SOCAR-ın Özbəkistanın pərakəndə satış bazarına daxil olduğu qeyd edilir. Səfər çərçivəsində SOCAR-ın beş yeni yanacaqdoldurma məntəqəsinin təməlinin qoyulması isə bu istiqamətdə əməkdaşlığın konkret layihələrlə genişləndiyini göstərdi.
Neft və qaz sahəsində əməkdaşlığın digər istiqaməti kəşfiyyat layihələridir. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, neft və qaz kəşfiyyatı ilə bağlı layihələrdə tərəflər artıq prinsip etibarilə son mərhələdədirlər və gələn il istismar quyularının qazılmasına başlamağa ümid var. Bu, enerji sahəsində əməkdaşlığın yalnız hazırkı imkanlarla məhdudlaşmadığını, yeni layihələrin də gündəmdə olduğunu göstərir.
Nəqliyyat sahəsi də Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığının mühüm istiqamətlərindəndir. Azərbaycanın əlverişli coğrafi mövqeyi və Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında nəqliyyat əlaqələrində oynadığı rol iki ölkə arasında logistika və tranzit sahəsində əməkdaşlıq üçün geniş imkanlar yaradır. Azərbaycan və Özbəkistanın nəqliyyat infrastrukturlarının inkişaf etdirilməsi və regional bağlantıların gücləndirilməsi ümumi iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə xidmət edir. Bu istiqamət həm də Azərbaycanla Mərkəzi Asiyanın vahid geosiyasi və geoiqtisadi məkan kimi inkişafına mühüm töhfə verir.
Avtomobil sənayesi üzrə əməkdaşlıq da iki ölkənin iqtisadi tərəfdaşlığının yeni istiqamətlərindən biridir. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanda həyata keçirilən investisiya layihələri sırasında avtomobil sənayesini xüsusi qeyd edib. Bu sahədə qarşılıqlı investisiyaların artması sənaye kooperasiyasının inkişafı və yeni istehsal imkanlarının formalaşdırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Sənaye sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi iqtisadi əlaqələrin daha dayanıqlı və uzunmüddətli xarakter almasına şərait yaradır.
Kənd təsərrüfatı və emal sənayesi də əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir. Prezident İlham Əliyev iki ölkə arasında kənd təsərrüfatı və emal sektorları üzrə əməkdaşlığın artıq genişləndiyini bildirib. Bu sahələrdə birgə layihələrin həyata keçirilməsi həm kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı və emalı, həm də qarşılıqlı ticarətin artırılması üçün yeni imkanlar yaradır. Səfər çərçivəsində Özbəkistanda meyvə bağları layihəsinin təməlinin qoyulması belə əməkdaşlığın konkret nümunələrindən biri oldu.
Dağ-mədən sahəsində əməkdaşlıq da iqtisadi əlaqələrin şaxələndirilməsinə xidmət edir. Səfər zamanı gümüş tərkibli filizin emalı üzrə zənginləşdirmə fabrikinin təməlinin qoyulması bu istiqamətdə Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi konkret layihələrdən biridir. Bu layihənin ərsəyə gəlməsi Azərbaycan–Özbəkistan iqtisadi əlaqələrinin yalnız ənənəvi sahələrlə məhdudlaşmadığını, yüksək əlavə dəyər yarada biləcək yeni istehsal istiqamətlərinə də yayıldığını göstərir.
Turizm sahəsi də qarşılıqlı əməkdaşlığın perspektivli istiqamətlərindən biridir. Azərbaycan və Özbəkistanın zəngin tarixi-mədəni irsi, turizm potensialı və xalqlar arasındakı yaxınlıq bu sahədə əlaqələrin inkişafı üçün möhkəm zəmin yaradır. Prezident İlham Əliyev Azərbaycan turizm infrastrukturuna investisiya layihələrini də iki ölkə arasında həyata keçirilən mühüm əməkdaşlıq istiqamətlərindən biri kimi qeyd edib.
Bankçılıq sahəsində əməkdaşlığın genişlənməsi isə iqtisadi əlaqələrin daha müasir və institusional xarakter aldığını göstərir. Azərbaycanın aparıcı bankının Özbəkistan bazarına daxil olması iki ölkənin maliyyə sektorları arasında əlaqələrin yeni mərhələyə keçməsinə imkan yaradır. Prezident İlham Əliyev bu istiqaməti də ikitərəfli iqtisadi əməkdaşlığın yeni elementlərindən biri kimi xüsusi qeyd edib.
Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda müxtəlif sahələrdə fəaliyyətinin genişlənməsi çoxşaxəli əməkdaşlığın praktiki nəticələrini daha aydın göstərir. Dövlət səfəri çərçivəsində Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi bir sıra layihələrin açılışı və təməli qoyuldu. “Davr Bank”, “Matanat-A” şirkətinin gips zavodu və “Landau” adına iki STEAM məktəbinin açılışı, SOCAR-ın beş yeni yanacaqdoldurma məntəqəsi, “Sea Breeze Uzbekistan”, “Baku City”, gümüş tərkibli filizin emalı üzrə zənginləşdirmə fabriki və meyvə bağları layihələrinin təməlqoyma mərasimləri əməkdaşlığın müxtəlif sahələrə yayıldığını nümayiş etdirdi.
Bu layihələrin coğrafiyası və məzmunu Azərbaycan–Özbəkistan tərəfdaşlığının sırf paytaxtlar səviyyəsində qalmadığını da göstərir. Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğulayıb ki, layihələr yalnız Bakı və Daşkənddə deyil, digər bölgələrdə də həyata keçirilir. Dövlətimizin başçısının qeyd etdiyi regionlararası əməkdaşlıq forumu da bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Regionlar arasında birbaşa əlaqələrin qurulması biznes subyektlərinin, sahibkarların və yerli idarəetmə strukturlarının əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir.
Çoxşaxəli əməkdaşlığın digər mühüm cəhəti onun qarşılıqlı xarakter daşımasıdır. Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələrlə yanaşı, Özbəkistanın Azərbaycanda, xüsusilə Qarabağda reallaşdırdığı investisiya layihələri iki ölkə arasında iqtisadi tərəfdaşlığın qarşılıqlı fayda prinsipinə əsaslandığını göstərir. Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəbin tikintisi və Xankəndidə tikiş fabrikinə investisiyalar bu baxımdan mühüm nümunələrdir.
Məhz bu çoxşaxəlilik Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin dayanıqlığını təmin edən əsas amillərdən biridir. Əməkdaşlığın yalnız bir və ya iki sahədən asılı olmaması tərəfdaşlığın yeni imkanlara uyğunlaşmasına və davamlı inkişafına şərait yaradır. Enerjidən sənayeyə, nəqliyyatdan turizmə, kənd təsərrüfatından bankçılığa qədər geniş sahələri əhatə edən əlaqələr iki ölkənin iqtisadiyyatlarının bir-birinə daha sıx bağlanmasına imkan verir.
Bu prosesdə qarşılıqlı investisiyalar xüsusi rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin bildirdiyi kimi, investisiya fondunun artıq layihələrin üçdə biri ilə təmin olunması, Azərbaycanın turizm infrastrukturuna və avtomobil sənayesinə investisiya layihələri ilə yanaşı, digər sahələrdə həyata keçirilən təşəbbüslər artıq milyardlarla dollar həcmində əməkdaşlıq potensialından xəbər verir.
Bütün bunlar onu göstərir ki, Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlığın çoxşaxəli xarakter alması təsadüfi deyil, iki dövlət arasında formalaşmış yüksək siyasi etimadın və qarşılıqlı maraqların təbii nəticəsidir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, iki ölkə arasında münasibətlər həm mənəvi, həm də maddi təməl üzərində qurulub. Bu sintez isə beynəlxalq münasibətlərdə nadir rast gəlinən möhkəm tərəfdaşlıq modelinin formalaşmasına imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri zamanı əldə olunan nəticələr göstərir ki, Azərbaycan–Özbəkistan tərəfdaşlığının inkişaf gündəliyi artıq kifayət qədər genişdir. Qarşıda yeni investisiya layihələri, enerji və nəqliyyat sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi, sənaye və kənd təsərrüfatı kooperasiyasının genişləndirilməsi, turizm və maliyyə əlaqələrinin inkişaf etdirilməsi üçün böyük imkanlar var.
Beləliklə, çoxşaxəli əməkdaşlıq Azərbaycan–Özbəkistan tərəfdaşlığının sadəcə nəticəsi deyil, həm də onun gələcək inkişafının əsas təminatlarından biridir. İki qardaş ölkənin siyasi iradəsi, iqtisadi potensialı və qarşılıqlı etimadı möhkəmləndikcə əməkdaşlığın yeni sahələrə yayılması qaçılmazdır. Dövlət səfəri çərçivəsində nümayiş etdirilən konkret layihələr və Prezident İlham Əliyevin bəyanatında ifadə olunan hədəflər isə göstərir ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri bundan sonra da həm ikitərəfli, həm də regional miqyasda mühüm inkişaf imkanlarına malik olacaq.

Rəmziyyə Nəcəfova,
YAP Neftçala rayon təşkilatının fəal üzvü