Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığında konkret layihələr və regionlararası tərəfdaşlıq - ŞƏRH

Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında münasibətlərin yüksək səviyyəsi özünü yalnız siyasi bəyanatlarda və dövlət başçılarının görüşlərində deyil, həm də konkret layihələrdə, investisiyalarda və regionlararası əməkdaşlıqda göstərir. Prezident İlham Əliyevin avqustun 23-də Özbəkistana dövlət səfəri bu baxımdan mühüm nəticələrlə yadda qaldı. Səfər çərçivəsində bir sıra layihələrin açılışının və təməlinin qoyulması, regionlararası əməkdaşlığın müzakirəsi və gələcək fəaliyyət planlarının müəyyənləşdirilməsi iki ölkə arasında tərəfdaşlığın artıq praktiki mərhələdə inkişaf etdiyini nümayiş etdirdi.
Prezident İlham Əliyev Daşkənddə mətbuata verdiyi bəyanatda Azərbaycan və Özbəkistan arasında irəliləmək üçün çox dəqiq fəaliyyət planının olduğunu və hər bir layihənin konkret məzmun daşıdığını bildirib. Dövlətimizin başçısı vurğulayıb ki, layihələr yalnız Bakı və Daşkəndlə məhdudlaşmır, Azərbaycanın və Özbəkistanın digər bölgələrini də əhatə edir. Bu yanaşma iqtisadi əməkdaşlığın coğrafiyasını genişləndirməklə yanaşı, iki ölkənin müxtəlif regionları arasında birbaşa əlaqələrin inkişafına da yeni imkanlar yaradır.
Dövlət səfəri zamanı keçirilən Azərbaycan–Özbəkistan regionlararası əməkdaşlıq forumu bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıdı. Regionlararası əlaqələrin inkişafı dövlətlərarası münasibətlərin aşağı səviyyələrə, yəni şəhərlər, rayonlar, sahibkarlıq subyektləri və biznes dairələri arasında əməkdaşlığa qədər genişlənməsinə imkan verir. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu prosesdə tərəflər səyləri birləşdirərək sinerji yaradırlar. Bu isə iqtisadi əlaqələrin daha geniş sosial və regional bazaya yayılması baxımından mühüm amildir.
Səfərin ən diqqətçəkən məqamlarından biri Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimlərinin keçirilməsi oldu. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev bir sıra layihələrin təqdimatında iştirak etdilər. Bu layihələr müxtəlif iqtisadi sahələri əhatə etməklə Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistan iqtisadiyyatında artan iştirakını nümayiş etdirdi.
Açılışı keçirilən layihələr sırasında “Davr Bank”, “Matanat-A” şirkətinin gips zavodu və “Landau” adına iki STEAM məktəbi yer aldı. Bununla yanaşı, SOCAR-ın beş yeni yanacaqdoldurma məntəqəsinin, “Sea Breeze Uzbekistan” yaşayış və istirahət kompleksinin, “Baku City” yaşayış kompleksinin, gümüş tərkibli filizin emalı üzrə zənginləşdirmə fabrikinin və meyvə bağlarının təməli qoyuldu. Layihələrin sahə baxımından müxtəlifliyi Azərbaycan–Özbəkistan iqtisadi əməkdaşlığının konkret və çoxistiqamətli xarakterini göstərir.
Bu layihələrin hər biri iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin ayrı-ayrı istiqamətlərini təmsil edir. Bankçılıq sahəsində layihə maliyyə əməkdaşlığının, gips zavodu və filizin emalı üzrə fabrik sənaye və emal sektorunun, yanacaqdoldurma məntəqələri enerji sahəsinin, yaşayış və istirahət kompleksləri isə tikinti və xidmət sektorunun inkişafına nümunədir. STEAM məktəbləri isə əməkdaşlığın yalnız iqtisadi deyil, həm də təhsil və insan kapitalının inkişafı istiqamətini əhatə etdiyini göstərir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında qeyd etdiyi kimi, Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlıq enerji, nəqliyyat, investisiya, turizm, dağ-mədən, avtomobil sənayesi, kənd təsərrüfatı və emal sektorlarından tutmuş bütün əsas istiqamətləri əhatə edir. Bu geniş əməkdaşlıq sahələri konkret layihələrlə tamamlandıqda dövlətlərarası münasibətlər daha dayanıqlı iqtisadi əsas qazanır.
Səfər çərçivəsində Yeni Daşkənd şəhərində “Azərbaycan” parkının təməlinin qoyulması da iki ölkənin layihə əməkdaşlığının yalnız iqtisadi xarakter daşımadığını nümayiş etdirdi. Bu təşəbbüs Azərbaycan və Özbəkistan xalqları arasında tarixi-mədəni bağların müasir şəhər mühitində əks olunması baxımından mühüm rəmzi məna daşıyır. Eyni zamanda Bakıda “Özbəkistan” parkının salınması ilə birlikdə bu layihələr qarşılıqlı dostluğun və xalqlarımızın bir-birinə olan hörmətinin şəhər məkanında ifadəsinə çevrilir.
Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılışı da səfərin mühüm hadisələrindən biri oldu. Təhsil sahəsində belə bir layihənin həyata keçirilməsi Azərbaycan və Özbəkistan arasında humanitar əməkdaşlığın yeni istiqamətlərə doğru genişləndiyini göstərir. İki ölkənin ortaq tarixi və mədəni irsinin təhsil layihələri vasitəsilə gələcək nəsillərə çatdırılması xalqlar arasında münasibətlərin daha da möhkəmləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Konkret layihələrin digər mühüm xüsusiyyəti onların qarşılıqlı xarakter daşımasıdır. Azərbaycan şirkətlərinin Özbəkistanda həyata keçirdiyi investisiya layihələri ilə yanaşı, Özbəkistan şirkətləri də Azərbaycanda mühüm layihələr reallaşdırırlar. Prezident İlham Əliyev bəyanatında Azərbaycan iqtisadiyyatına, o cümlədən turizm infrastrukturu və avtomobil sənayesinə Özbəkistan investisiyalarını xüsusi qeyd edib.
Bu qarşılıqlı investisiya mühiti iki ölkənin iqtisadi münasibətlərinin birtərəfli deyil, qarşılıqlı fayda prinsipi əsasında inkişaf etdiyini göstərir. İnvestisiyaların dost və qardaş ölkələrə yönəldilməsi isə yüksək siyasi etimadın iqtisadi qərarlara təsirini nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyev də qeyd edib ki, investisiyalar adətən dost ölkələrə və əlverişli investisiya mühitinin olduğu yerlərə yatırılır.
Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığının regional səviyyədə genişlənməsi xüsusilə diqqətəlayiqdir. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, iki ölkə arasında həyata keçirilən layihələr yalnız paytaxtlarla məhdudlaşmır. Regionlararası əməkdaşlığın inkişafı iqtisadi fəallığın daha geniş ərazilərə yayılmasına, yerli sahibkarlar arasında əlaqələrin qurulmasına və yeni investisiya imkanlarının yaranmasına şərait yaradır.
Bu baxımdan regionlararası əməkdaşlıq forumunun keçirilməsi təsadüfi deyil. Dövlətlər arasında siyasi münasibətlərin yüksək səviyyəsi artıq biznes dairələri və regionlar arasında əlaqələrin gücləndirilməsi üçün əlverişli mühit yaradıb. Qarşılıqlı səfərlər, biznes görüşləri, investisiya təşəbbüsləri və birgə layihələr bu prosesin praktik mexanizmləridir. Belə əməkdaşlıq iki ölkənin iqtisadi potensialından daha səmərəli istifadə etməyə imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında Azərbaycan və Özbəkistan arasında investisiya əməkdaşlığının miqyasının artıq milyardlarla dollarla ölçüldüyü vurğulanır. İnvestisiya fondunun layihələrin üçdə biri ilə təmin olunması, Azərbaycanın turizm infrastrukturu və avtomobil sənayesinə yönələn layihələr bu potensialın real göstəriciləridir.
Bütün bunlar Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərində yeni mərhələnin mühüm xüsusiyyətini ortaya qoyur: siyasi iradə konkret iqtisadi və sosial layihələrlə tamamlanır. Dövlət başçılarının görüşlərində müəyyənləşdirilən prioritetlər artıq şirkətlərin, investorların, regionların və müxtəlif qurumların iştirakı ilə praktiki müstəviyə keçirilir. Bu isə münasibətlərin dayanıqlılığını və uzunmüddətli inkişaf potensialını artırır.
Əməkdaşlığın konkret layihələrlə zənginləşməsi eyni zamanda iki ölkənin iqtisadiyyatlarının bir-birinə daha sıx bağlanmasına xidmət edir. Yeni istehsal müəssisələri, maliyyə strukturları, enerji obyektləri, turizm və yaşayış kompleksləri, təhsil müəssisələri və kənd təsərrüfatı layihələri iqtisadi əlaqələrin müxtəlif seqmentlərini birləşdirir. Nəticədə qarşılıqlı investisiyaların və ticarətin genişlənməsi üçün daha əlverişli mühit formalaşır.
Bu prosesin gələcək üçün əsas hədəflərindən biri ticarət dövriyyəsinin bir milyard dollara çatdırılmasıdır. Prezident İlham Əliyev bu hədəfdən uzaq perspektiv kimi deyil, bir neçə ildən sonra əldə olunacaq real nəticə kimi danışıldığını bildirib. Dövlətimizin başçısının sözlərinə görə, bu nəticəyə çatmaq üçün iki ölkənin iqtisadiyyatlarının paralel inkişafı və qarşılıqlı investisiya layihələrinin genişləndirilməsi əsas şərtlərdəndir.
Regionlararası əməkdaşlığın inkişafı bu məqsədə çatmaq üçün əlavə imkanlar yaradır. Çünki iqtisadi əlaqələrin yalnız mərkəzi hökumətlər və iri şirkətlər səviyyəsində deyil, regionlar və orta sahibkarlıq subyektləri arasında da genişlənməsi ticarət və investisiya əlaqələrinin daha geniş bazaya malik olmasına imkan verir. Bu isə qarşılıqlı iqtisadi münasibətlərin davamlılığını gücləndirən mühüm amildir.
Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri göstərdi ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında artıq yeni mərhələ başlayıb. Bu mərhələnin əsas xüsusiyyəti konkret nəticələr, real layihələr və ölçülə bilən hədəflərdir. Səfər zamanı açılışı və təməli qoyulan layihələr bunun ən aydın göstəriciləridir.

Ziyafət Hüseynov,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Neftçala şəhər 3 saylı tam orta məktəbin direktoru