Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri: qardaşlıqdan strateji tərəfdaşlığa, strateji tərəfdaşlıqdan yeni gələcəyə - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 23 avqust 2026-cı ildə Özbəkistana dövlət səfəri iki qardaş ölkə arasında münasibətlərin inkişafında mühüm siyasi hadisə kimi yadda qaldı. Daşkənddə keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, aparılan müzakirələr və əldə olunan razılaşmalar Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinin artıq yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirdi. Dövlət səfəri çərçivəsində Azərbaycan və Özbəkistan prezidentləri Ali Dövlətlərarası Şuranın üçüncü iclasında iştirak edib, ikitərəfli əməkdaşlığın genişləndirilməsi istiqamətində mühüm məsələləri müzakirə ediblər. Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında münasibətlər ilk növbədə xalqlarımızın tarixi, mədəni və mənəvi yaxınlığına əsaslanır. Əsrlər boyu formalaşmış bu bağlar müasir dövrdə dövlətlərarası münasibətlərin möhkəm təməlini təşkil edir. Son illərdə Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinin strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəlməsi isə bu tarixi yaxınlığın siyasi iradə və konkret layihələrlə daha da möhkəmləndiyini göstərir. Prezident İlham Əliyevin səfəri zamanı səsləndirdiyi fikirlərdən də aydın görünür ki, Azərbaycan Özbəkistanla münasibətlərə xüsusi əhəmiyyət verir. İki ölkə arasında qarşılıqlı etimad və siyasi dialoq yüksək səviyyədədir. Dövlət başçılarının mütəmadi təmasları və qarşılıqlı səfərləri əməkdaşlığın yeni istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə mühüm stimul verir.Səfərin mühüm nəticələrindən biri də iki ölkə arasında münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsinə xidmət edən sənədlərin imzalanması oldu. Özbəkistan Prezidentinin verdiyi məlumata görə, zirvə görüşünün əsas nəticələrindən biri Əbədi Dostluq haqqında Müqavilənin imzalanması olub. Bu sənəd iki xalqın gələcək əməkdaşlıq və dostluq münasibətlərinə verdiyi böyük siyasi əhəmiyyətin göstəricisidir. Azərbaycan və Özbəkistan arasında əməkdaşlığın mühüm istiqamətlərindən biri iqtisadi əlaqələrdir. Son illərdə qarşılıqlı ticarət, investisiya və biznes əlaqələri əhəmiyyətli dərəcədə genişlənib. Səfər çərçivəsində müxtəlif sahələri əhatə edən yeni birgə layihələrin işə salınması iqtisadi münasibətlərin artıq konkret və praktiki məzmun daşıdığını göstərir.Daşkənddə Azərbaycanın Özbəkistanda həyata keçirdiyi bir sıra layihələrin açılış və təməlqoyma mərasimlərinin keçirilməsi də diqqət çəkən hadisələrdən biri oldu. Bank sektoru, tikinti materiallarının istehsalı, təhsil, yanacaqdoldurma infrastrukturu, turizm və yaşayış kompleksləri, mineral xammalın emalı və bağçılıq kimi sahələri əhatə edən layihələr iki ölkənin biznes dairələri arasında əməkdaşlığın genişləndiyini nümayiş etdirir. Rəsmi məlumatlara əsasən, bu layihələrin yeni iş yerlərinin yaradılmasına, qarşılıqlı investisiyaların artırılmasına və iqtisadi əməkdaşlığın praktiki məzmununun daha da zənginləşməsinə xidmət etməsi gözlənilir. Azərbaycan–Özbəkistan əməkdaşlığında nəqliyyat və tranzit məsələləri də xüsusi yer tutur. Azərbaycanın Şərq ilə Qərb arasında mühüm nəqliyyat qovşağına çevrilməsi, Özbəkistanın isə Mərkəzi Asiyanın mühüm iqtisadi mərkəzlərindən biri olması iki ölkənin tranzit imkanlarının birləşdirilməsini mühüm perspektivə çevirir. Trans-Xəzər nəqliyyat dəhlizinin inkişafı Azərbaycan ilə Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin gücləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.Enerji sahəsində əməkdaşlıq da iki ölkə arasında münasibətlərin strateji istiqamətlərindən biridir. Azərbaycanın enerji sektorunda qazandığı zəngin təcrübə və Özbəkistanın enerji potensialı yeni əməkdaşlıq imkanlarının yaranmasına şərait yaradır. Bununla yanaşı, müasir dövrdə yaşıl enerji və bərpaolunan enerji mənbələrinin inkişafı da ölkələrimizin qarşılıqlı maraq doğuran istiqamətlərindəndir.Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin xüsusi məqamlarından biri qardaş Özbəkistanın Azərbaycanın Qarabağda apardığı bərpa və quruculuq prosesinə verdiyi dəstəkdir. Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəbin inşası iki xalq arasında dostluğun və qardaşlığın rəmzinə çevrilib. Bu layihə Özbəkistanın Azərbaycanın Böyük Qayıdış prosesinə verdiyi mənəvi və praktiki dəstəyin parlaq nümunəsidir.Qarabağda aparılan genişmiqyaslı quruculuq işləri Azərbaycanın iqtisadi və siyasi gücünün göstəricisidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə yeni şəhərlər və kəndlər salınır, müasir infrastruktur yaradılır, sosial obyektlər tikilir və keçmiş məcburi köçkünlərin doğma torpaqlarına qayıdışı təmin edilir. Bu prosesdə qardaş ölkələrin dəstəyi Azərbaycanın haqlı mövqeyinə göstərilən həmrəyliyin ifadəsidir.Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər yalnız siyasi və iqtisadi əməkdaşlıqla məhdudlaşmır. Humanitar əlaqələr də dövlətlərarası münasibətlərin mühüm tərkib hissəsidir. Təhsil, elm, mədəniyyət, incəsənət, turizm və gənclər siyasəti sahələrində əlaqələrin genişlənməsi xalqlarımızın bir-birini daha yaxından tanımasına imkan yaradır.Daşkənddə Nizami Gəncəvi adına Milli Pedaqoji Universitetin açılış mərasimində Prezident İlham Əliyevin iştirakı da bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Nizami Gəncəvinin adının Özbəkistanda belə mühüm təhsil müəssisəsinə verilməsi Azərbaycan və Özbəkistan arasında ortaq mədəni və ədəbi irsin nə qədər yüksək qiymətləndirildiyini göstərir. Səfər çərçivəsində “Azərbaycan” parkının təməlinin qoyulması da iki ölkə arasındakı dostluğun simvolik ifadələrindən biri oldu. Belə layihələr yalnız şəhərsalma və infrastruktur baxımından deyil, həm də xalqlarımız arasında mənəvi bağların möhkəmləndirilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafı eyni zamanda türk dünyasının birliyinə mühüm töhfə verir. Hər iki ölkə Türk Dövlətləri Təşkilatının fəal üzvləri kimi türk xalqları arasında siyasi, iqtisadi, mədəni və humanitar əlaqələrin genişləndirilməsinə xüsusi əhəmiyyət verir. Azərbaycan və Özbəkistanın yaxın əməkdaşlığı türk dünyasının beynəlxalq nüfuzunun daha da yüksəlməsinə xidmət edir.Prezident İlham Əliyevin Özbəkistana dövlət səfəri zamanı göstərilən yüksək ehtiram da iki ölkə arasındakı münasibətlərin mahiyyətini ifadə edir. Səfər çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın ən yüksək dövlət mükafatı olan “Ali Darajali Dostlik” ordeni ilə təltif olunması onun Azərbaycan–Özbəkistan dostluğunun, strateji tərəfdaşlığının və müttəfiqlik münasibətlərinin inkişafındakı şəxsi xidmətlərinin yüksək qiymətləndirilməsi kimi dəyərləndirilir. Bütün bunlar göstərir ki, Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri artıq sadəcə dostluq əlaqələri deyil, konkret layihələr, qarşılıqlı investisiyalar, siyasi həmrəylik və uzunmüddətli strateji hədəflər üzərində qurulan hərtərəfli tərəfdaşlıqdır.Prezident İlham Əliyevin 23 avqust tarixində Daşkənddə verdiyi bəyanat bu münasibətlərin gələcək inkişaf istiqamətlərini də aydın şəkildə ortaya qoydu. Azərbaycan və Özbəkistan qarşılıqlı hörmət, etimad və ortaq maraqlar əsasında əməkdaşlığı daha da genişləndirmək əzmindədir.Bu gün Azərbaycan–Özbəkistan münasibətləri həm iki xalqın milli maraqlarına, həm də regionda sülh, sabitlik və inkişaf proseslərinə mühüm töhfə verir. İki qardaş ölkənin birgə fəaliyyəti qarşıdakı illərdə yeni iqtisadi layihələrin, humanitar təşəbbüslərin və strateji əməkdaşlıq istiqamətlərinin yaranmasına zəmin yaradacaq.Azərbaycan–Özbəkistan dostluğu möhkəm tarixi təməllərə, strateji tərəfdaşlıq isə böyük gələcəyə əsaslanır. Bu münasibətlərin daha da inkişafı iki qardaş xalqın rifahına, türk dünyasının birliyinə və regionda davamlı əməkdaşlığın möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.

Lalə Məmmədova

YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı