Ailələrin işğaldan azad edilmiş ərazilərə uğurla köçürülməsi və məskunlaşdırılması

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpasından sonra qarşıda duran əsas vəzifələrdən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərin yenidən qurulması və keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına qayıdışının təmin edilməsidir. Uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşmüş ailələrin öz evlərinə qayıtması Azərbaycan xalqı üçün böyük tarixi və mənəvi əhəmiyyət daşıyır. Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri nəticəsində ailələrin mərhələli şəkildə doğma yurdlarına köçürülməsi həyata keçirilir.
İşğal dövründə yüz minlərlə Azərbaycan vətəndaşı öz doğma torpaqlarından didərgin düşərək ölkənin müxtəlif bölgələrində məskunlaşmağa məcbur olmuşdu. Onların ən böyük arzusu doğma kənd və şəhərlərinə qayıtmaq, ata-baba yurdlarında yenidən həyat qurmaq idi. 2020-ci ildə Vətən müharibəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün böyük hissəsinin bərpa edilməsi bu arzunun gerçəkləşməsi üçün yeni mərhələ yaratdı. Sonrakı dövrdə həyata keçirilən tədbirlər nəticəsində işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bərpa və yenidənqurma prosesinə başlanıldı.
Hazırda Qarabağ və Şərqi Zəngəzur iqtisadi rayonlarında müasir şəhər və kəndlərin salınması, yaşayış binalarının, fərdi evlərin, məktəblərin, xəstəxanaların və digər sosial obyektlərin tikilməsi istiqamətində mühüm işlər görülür. Eyni zamanda yolların, elektrik, su, qaz və rabitə xətlərinin yenilənməsi və qurulması insanların rahat və təhlükəsiz yaşayışı üçün lazımi şərait yaradır. Bu işlərin əsas məqsədlərindən biri doğma torpaqlarına qayıdan ailələrin bütün zəruri xidmətlərdən istifadə edə bilməsini təmin etməkdir.
Keçmiş məcburi köçkün ailələrinin öz yurdlarına qayıdışı mərhələli şəkildə həyata keçirilir. Yeni yaşayış məhəllələri və kəndlər istifadəyə verildikcə ailələr üçün mənzillər və fərdi evlər təqdim olunur. Köçürülən ailələr doğma torpaqlarında yeni həyata başlayır, öz evlərinə, kəndlərinə və şəhərlərinə qovuşurlar. Bu qayıdış yalnız yaşayış yerinin dəyişdirilməsi deyil, həm də uzun illər davam edən həsrətin sona çatması deməkdir.
Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində işğaldan azad edilmiş ərazilərdə insanların təhlükəsiz, rahat və layiqli həyat şəraitinin yaradılması xüsusi diqqət mərkəzində saxlanılır. Yeni salınan yaşayış məntəqələri müasir standartlara uyğun planlaşdırılır. Məktəblərin, uşaq bağçalarının, tibb müəssisələrinin, xidmət və istirahət obyektlərinin yaradılması əhalinin sosial ehtiyaclarının qarşılanmasına imkan verir. Bununla yanaşı, ərazilərdə iqtisadi fəaliyyətin bərpası, yeni iş yerlərinin yaradılması və sahibkarlığın inkişafı üçün də imkanlar formalaşdırılır.
Doğma torpaqlarına qayıdan ailələrin məşğulluğunun təmin edilməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. İnsanların yalnız evlə təmin olunması deyil, həm də işləməsi, gəlir əldə etməsi və öz yaşayışını qurması davamlı məskunlaşmanın mühüm şərtlərindən biridir. Buna görə də işğaldan azad edilmiş ərazilərdə sənaye müəssisələrinin, kənd təsərrüfatı sahələrinin, xidmət obyektlərinin və digər iqtisadi layihələrin yaradılması istiqamətində tədbirlər görülür.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərə qayıdış həm də həmin torpaqların tarixi və mədəni həyatının yenidən canlandırılması baxımından mühüm əhəmiyyətə malikdir. Uzun illər ərzində dağıdılmış və zərər görmüş tarixi-mədəni abidələrin bərpası, məscidlərin və digər dini-mədəni obyektlərin yenidən qurulması xalqımızın tarixi irsinə münasibətin göstəricisidir. İnsanların öz doğma yurdlarına qayıtması ilə həmin ərazilərdə həyatın bütün sahələri tədricən bərpa olunur.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan quruculuq işləri Azərbaycanın gələcəyə yönəlmiş inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən biridir. Yeni şəhərlərin və kəndlərin salınması, müasir infrastrukturun yaradılması, təhsil və səhiyyə müəssisələrinin fəaliyyətə başlaması bu ərazilərin dayanıqlı inkişafına xidmət edir. Burada yaradılan şərait insanların doğma torpaqlarında təhlükəsiz və firavan həyat sürməsinə imkan verir.
Ailələrin öz doğma yurdlarına qayıtması Azərbaycan xalqının böyük qayıdış arzusunun reallaşmasının mühüm göstəricisidir. Vaxtilə məcburi köçkün həyatı yaşayan insanların öz evlərinə dönməsi həm dövlət, həm də cəmiyyət üçün mühüm hadisədir. Hər bir ailənin doğma kəndinə və şəhərinə qayıtması Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəldilməsinə öz töhfəsini verir.
Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə görülən işlər nəticəsində yeni həyat qurulur. Bir vaxtlar dağıntılar içində olan ərazilərdə müasir yaşayış məntəqələri salınır, yollar çəkilir, sosial obyektlər istifadəyə verilir və ailələr doğma yurdlarına köçürülür. Bu proses Azərbaycan dövlətinin qarşıya qoyduğu mühüm məqsədlərdən birinin – keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma torpaqlarında təhlükəsiz və layiqli yaşayışının təmin edilməsinin həyata keçirilməsinə xidmət edir.
Nəticə etibarilə, ailələrin işğaldan azad edilmiş ərazilərə uğurla köçürülməsi Azərbaycanın bərpa və quruculuq siyasətinin mühüm nəticələrindən biridir. Doğma torpaqlarına qayıdan ailələrin sevinci illərlə davam edən həsrətin başa çatdığını göstərir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yeni həyatın qurulması, insanların öz yurdlarında məskunlaşması və bu ərazilərin inkişaf etməsi Azərbaycanın gələcək nəsilləri üçün mühüm tarixi irs və inkişaf imkanları yaradır.

Cabbarov Ələmdar
YAP Ordubad rayon təşkilatının müavini