20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü: Azərbaycanın suverenliyinin tam bərpasının tarixi günü - ŞƏRH

20 Sentyabr Azərbaycan xalqının müasir tarixində mühüm siyasi və tarixi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biridir. Bu tarix Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpa olunması ilə bağlı yaddaşlarda xüsusi yer tutur. 2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan lokal xarakterli antiterror tədbirlərinin nəticəsində Azərbaycanın Konstitusiya quruluşunun və dövlət suverenliyinin ölkənin bütün ərazisində bərpası istiqamətində mühüm tarixi mərhələ başa çatdı. Sentyabrın 20-si isə bu hadisənin tarixi-siyasi mahiyyətini ifadə edən gün kimi Azərbaycan dövlətçilik tarixində xüsusi əhəmiyyət qazandı.

Dövlət suverenliyi hər bir ölkənin müstəqilliyinin fundamental dayaqlarından biridir. Suveren dövlət öz ərazisində dövlət hakimiyyətini həyata keçirir, milli qanunlarını tətbiq edir, təhlükəsizliyini təmin edir və öz gələcəyini müstəqil şəkildə müəyyənləşdirir. Azərbaycan üçün dövlət suverenliyi anlayışı xüsusilə böyük tarixi məna daşıyır. Çünki müstəqilliyin bərpasından sonra ölkəmiz uzun illər ərzində ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam təmin olunması istiqamətində mürəkkəb siyasi və hərbi proseslərdən keçmişdir.

Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpasından sonra qarşıda duran əsas məsələlərdən biri ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin təmin edilməsi idi. Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi uzun illər regionun təhlükəsizliyinə, sosial-iqtisadi inkişafına və insanların həyatına ciddi təsir göstərmişdi. Azərbaycanın işğal altında olan ərazilərinin azad edilməsi xalqımızın qarşısında dayanan mühüm milli və dövlət vəzifələrindən biri olaraq qalırdı.

2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ oldu. Azərbaycan Ordusunun hərbi əməliyyatları nəticəsində bir sıra şəhər, rayon, qəsəbə və kəndlər işğaldan azad edildi. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanatla hərbi əməliyyatların dayandırılması və bir sıra mühüm məsələlərin həlli ilə bağlı razılaşmalar əldə olundu.

Bununla belə, Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam təmin olunması məsələsi gündəmdə qalmaqda idi. Qarabağ iqtisadi rayonunda mövcud olan separatçı rejimin fəaliyyəti Azərbaycan dövlətinin Konstitusiya və qanunlarının həmin ərazilərdə tam tətbiqinə mane olurdu. Azərbaycan dövləti uzun müddət ərzində məsələnin sülh yolu ilə həllinə üstünlük verdiyini bəyan etdi və reinteqrasiya prosesinin həyata keçirilməsi üçün müxtəlif siyasi və diplomatik imkanlardan istifadə etdi.

2023-cü il sentyabrın 19-da Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən lokal xarakterli antiterror tədbirlərinə başlanıldı. Tədbirlərin əsas məqsədlərindən biri Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya quruluşunun bərpa edilməsi, qanunsuz silahlı birləşmələrin zərərsizləşdirilməsi və ölkənin ərazi bütövlüyü və suverenliyinə qarşı təhlükələrin aradan qaldırılması idi.

Qısa müddət davam edən tədbirlər nəticəsində Azərbaycanın dövlət suverenliyinin bütün ölkə ərazisində bərpası üçün şərait yarandı. 20 sentyabr 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin xalqa müraciətində antiterror tədbirlərinin uğurla başa çatdığı və ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpa edildiyi bildirildi.

Bu hadisə Azərbaycan dövlətçiliyinin tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir. Çünki müstəqil Azərbaycan dövlətinin suverenliyinin ölkənin bütün ərazisində təmin olunması dövlətçilik prinsipinin ən mühüm tələblərindən biridir.

20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü məhz bu baxımdan yalnız təqvimdə qeyd olunan bir tarix deyil. Bu gün Azərbaycanın dövlət müstəqilliyi, ərazi bütövlüyü, konstitusiya quruluşu və milli dövlətçilik ideyalarının vəhdətini ifadə edən mühüm bir tarixdir.

Dövlət suverenliyinin tam bərpası Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açdı. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda genişmiqyaslı bərpa və quruculuq layihələrinin həyata keçirilməsi üçün yeni mərhələ başladı. Uzun illər doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların öz yurdlarına qayıtması üçün ardıcıl tədbirlər həyata keçirilməyə başlandı.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda aparılan tikinti, abadlıq və infrastruktur layihələri Azərbaycanın postmünaqişə dövrünün əsas istiqamətlərindən birini təşkil edir. Yeni yolların, yaşayış məhəllələrinin, məktəblərin, xəstəxanaların, inzibati binaların və digər sosial obyektlərin inşası həmin ərazilərin gələcək inkişafının əsasını formalaşdırır.

Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində keçmiş məcburi köçkünlərin doğma şəhər və kəndlərinə mərhələli şəkildə qayıdışı da dövlət suverenliyinin yaratdığı yeni reallıqların mühüm göstəricilərindəndir. İnsanların öz doğma yurdlarına qayıtması yalnız sosial proses deyil, eyni zamanda tarixi ədalətin bərpası və həmin ərazilərin Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi kimi inkişaf etdirilməsinin mühüm ifadəsidir.

Dövlət suverenliyinin bərpası Azərbaycan xalqının milli həmrəyliyinin də mühüm göstəricisidir. Müxtəlif siyasi baxışlara, sosial mövqelərə və fərqli dünyagörüşlərinə malik vətəndaşları birləşdirən əsas dəyərlərdən biri Azərbaycanın müstəqilliyi və dövlətçiliyidir. Dövlətçilik ənənələrinin qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi hər bir vətəndaşın məsuliyyətidir.

Azərbaycanın suverenliyinin tam bərpası həm də milli dövlətçilik tariximizin ardıcıl inkişafının nəticəsi kimi dəyərləndirilə bilər. 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaradılması ilə əsası qoyulan müasir dövlətçilik ənənəsi 1991-ci ildə dövlət müstəqilliyinin bərpası ilə yeni mərhələyə qədəm qoydu. Sonrakı illərdə Azərbaycan dövlətinin möhkəmləndirilməsi, iqtisadi və siyasi imkanlarının artırılması, müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər ölkənin müstəqil siyasət yürütməsi üçün mühüm əsaslar yaratdı.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli dövlətçilik ənənələrinin qorunması və ölkənin gələcək inkişafının təmin olunması mühüm yer tuturdu. Müstəqil dövlətin əsaslarının möhkəmləndirilməsi istiqamətində görülən işlər sonrakı mərhələlər üçün də mühüm siyasi və institusional baza formalaşdırdı.

Azərbaycanın sonrakı inkişaf mərhələsində iqtisadi gücün artırılması, ordu quruculuğunun davam etdirilməsi, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi və milli maraqlara əsaslanan xarici siyasətin həyata keçirilməsi dövlətin imkanlarını daha da artırdı. Bu proseslər ərazi bütövlüyünün və suverenliyin bərpası üçün də mühüm amillərdən biri oldu.

20 Sentyabr tarixinin dövlət səviyyəsində qeyd olunması həm də gənc nəslin milli dövlətçilik tariximiz haqqında məlumatlandırılması baxımından əhəmiyyətlidir. Gənclər anlamalıdırlar ki, dövlət müstəqilliyi və suverenlik böyük tarixi mübarizələrin, siyasi iradənin, milli həmrəyliyin və davamlı dövlət quruculuğunun nəticəsidir.

Dövlət suverenliyi yalnız sərhədlərin qorunması ilə məhdudlaşmır. Suverenlik eyni zamanda hüquqi dövlət prinsiplərinin, Konstitusiyanın aliliyinin, dövlət institutlarının fəaliyyətinin, milli təhlükəsizliyin və xalqın öz gələcəyini müəyyən etmək hüququnun təmin olunmasını nəzərdə tutur. Buna görə də 20 Sentyabrın mahiyyətini yalnız hərbi-siyasi hadisə çərçivəsində deyil, daha geniş dövlətçilik kontekstində qiymətləndirmək lazımdır.

Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət atributlarının və qanunlarının vahid şəkildə tətbiq olunması dövlət suverenliyinin praktiki ifadəsidir. Bu, ölkənin siyasi və hüquqi bütövlüyünün möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm mərhələdir.

20 Sentyabr həm də Qarabağın gələcəyinə dair yeni səhifənin açıldığı tarix kimi yadda qalır. Bu gündən sonra əsas diqqət bərpa, quruculuq, təhlükəsizlik, sosial rifah və əhalinin doğma torpaqlarına qayıdışının təmin edilməsinə yönəldildi.

Azərbaycan dövləti işğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı quruculuq işləri aparmaqla həmin torpaqların dayanıqlı inkişafını təmin etməyə çalışır. Müasir şəhərsalma prinsipləri, "ağıllı şəhər" və "ağıllı kənd" yanaşmaları, yaşıl enerji layihələri və yeni nəqliyyat infrastrukturu Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun gələcək inkişaf modelinin əsas istiqamətlərindəndir.

Bu proses Azərbaycanın iqtisadi potensialının, müasir texnologiyalarının və idarəçilik imkanlarının yeni ərazilərin inkişafına yönəldilməsini də nümayiş etdirir. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun yenidən qurulması ölkənin ümumi iqtisadi və sosial inkişaf strategiyasının mühüm hissəsinə çevrilmişdir.

Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycan xalqına dövlət müstəqilliyinin dəyərini bir daha xatırladır. Tarix göstərir ki, müstəqilliyi əldə etmək qədər onu qorumaq və möhkəmləndirmək də böyük məsuliyyət tələb edir. Bu baxımdan dövlətçilik ənənələrinin qorunması, qanunlara hörmət, milli birlik və vətəndaş həmrəyliyi hər zaman mühüm əhəmiyyət daşıyır.

20 Sentyabrın tarixi əhəmiyyəti gələcək nəsillər üçün də böyük olacaq. Bu tarix müstəqil Azərbaycanın öz ərazisi üzərində tam dövlət hakimiyyətini həyata keçirməsinin simvolik ifadələrindən biri kimi milli yaddaşda yaşayacaq.

Azərbaycan xalqının milli iradəsi, dövlətçilik ənənələri və müstəqillik arzusu ölkənin gələcək inkişafının əsas mənəvi dayaqlarındandır. Dövlət suverenliyinin qorunması isə yalnız dövlət qurumlarının deyil, bütün cəmiyyətin ümumi məsuliyyətidir.

Bu əlamətdar gün münasibətilə Azərbaycan xalqının qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri əldə edilmiş tarixi nailiyyətləri qorumaq, ölkənin sabitliyini və inkişafını təmin etmək, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpasını davam etdirmək və gələcək nəsillərə daha güclü Azərbaycan dövlətini miras qoymaqdır.

20 Sentyabr – Dövlət Suverenliyi Günü Azərbaycanın müasir tarixində dövlətçilik, müstəqillik və milli iradə anlayışlarının vəhdətini ifadə edən mühüm tarixdir. Bu gün ölkəmizin bütün ərazisində dövlət suverenliyinin təmin edilməsinin yaratdığı yeni reallıqları və qarşıda duran quruculuq mərhələsini özündə əks etdirir.

Bu tarix eyni zamanda Azərbaycanın gələcəyə inamla baxdığını göstərən mühüm siyasi və mənəvi rəmzdir. Suveren, müstəqil və ərazi bütövlüyünü təmin etmiş Azərbaycan bundan sonra da inkişaf, sülh, quruculuq və tərəqqi istiqamətində öz yolunu davam etdirəcək.

20 Sentyabr hər bir azərbaycanlı üçün dövlətçilik tariximizin mühüm səhifələrindən birini xatırladan əlamətdar gündür. Bu günün əsas mesajı isə aydındır: müstəqil Azərbaycan öz dövlət suverenliyini qorumaq, ərazilərini inkişaf etdirmək və gələcəyini özü müəyyən etmək əzminə malikdir.

Xəyyam Vəliyev,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı