Türk dünyasının birliyi və Azərbaycanın mövqeyi - ŞƏRH

Müasir dünyada dövlətlər və xalqlar arasında münasibətlərin inkişafında yalnız siyasi və iqtisadi amillər deyil, eyni zamanda ortaq tarix, mədəniyyət, mənəvi dəyərlər və qarşılıqlı hörmət mühüm rol oynayır. Bu baxımdan Türk dünyasının ortaq dəyərlər ətrafında birləşməsi, qarşılıqlı əməkdaşlığın genişləndirilməsi və regionda sülhün, sabitliyin qorunması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan son illərdə həyata keçirdiyi ardıcıl siyasət və təşkil etdiyi beynəlxalq tədbirlərlə bu istiqamətdə fəal mövqeyini nümayiş etdirən ölkələrdən biridir.

Bakının beynəlxalq tədbirlərin keçirildiyi mühüm mərkəzlərdən birinə çevrilməsi də Azərbaycanın dünyada artan nüfuzunun göstəricilərindən biri kimi diqqəti cəlb edir. Bakıda Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının 7-ci toplantısının və böyük Azərbaycan şairi, mütəfəkkiri Seyid Yəhya Bakuviyə həsr olunmuş beynəlxalq konfransın keçirilməsi özündə mühüm siyasi, dini, mədəni və mənəvi məqamları birləşdirən əlamətdar hadisədir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tədbir iştirakçıları ilə görüşündə bu tədbirlərin əhəmiyyətinə toxunaraq Türk dünyasının mənəvi birliyinin və əməkdaşlığının vacibliyini vurğulamışdır.

Seyid Yəhya Bakuvi Azərbaycan xalqının zəngin mənəvi və intellektual irsinin görkəmli nümayəndələrindən biridir. Onun əsərlərində və fəlsəfi-dini düşüncəsində insanın mənəvi kamilliyi, əxlaqi dəyərlər, mərhəmət, mənəvi təmizlənmə və insanın özünü dərk etməsi kimi məsələlər mühüm yer tutur. Bu böyük şəxsiyyətin irsinin beynəlxalq səviyyədə öyrənilməsi və müzakirə olunması Azərbaycanın çoxəsrlik mədəniyyətinin, elmi-fəlsəfi düşüncəsinin və mənəvi irsinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Bakıda belə bir konfransın keçirilməsi təsadüfi deyil. Azərbaycan tarixən müxtəlif sivilizasiyaların, mədəniyyətlərin və dini ənənələrin qovuşduğu coğrafiyada yerləşib. Bu gün ölkəmizin multikulturalizm, tolerantlıq və dinlərarası dialoq sahəsində əldə etdiyi təcrübə də Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda mühüm tərəfdaş kimi çıxış etməsinə imkan yaradır.

Türk Dövlətləri Təşkilatının Müsəlman Dini Rəhbərləri Şurasının toplantısının da məhz Bakı şəhərində keçirilməsi Türk dünyasının yalnız siyasi və iqtisadi deyil, həm də mənəvi yaxınlığının möhkəmləndirilməsi baxımından diqqətəlayiqdir. Müxtəlif ölkələrin dini rəhbərlərinin bir araya gəlməsi ortaq dəyərlərin müzakirəsinə, qarşılıqlı fikir mübadiləsinə və sülh, həmrəylik, mərhəmət və humanizm kimi ümumbəşəri prinsiplərin təşviqinə imkan yaradır.

Azərbaycanın dövlətçilik tarixində milli birlik və həmrəylik hər zaman mühüm amil olub. Xalqımız uzun illər ərzində qarşılaşdığı çətinliklərə baxmayaraq, müstəqillik və ərazi bütövlüyü ideyasını qoruyub saxlayıb. Azərbaycan xalqının bir yumruq kimi birləşərək öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi müasir tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Dövlət başçısının çıxışlarında da Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpa olunması xüsusi vurğulanır.

Bu nailiyyət yalnız hərbi və siyasi nəticə kimi deyil, eyni zamanda milli iradənin və həmrəyliyin təzahürü kimi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Dövlətin gücü ilə xalqın birliyi və milli həmrəyliyi bir-birini tamamladıqda qarşıya qoyulan strateji məqsədlərin həyata keçirilməsi üçün daha möhkəm zəmin yaranır. Bu gün əldə olunmuş nəticələrin qorunması və möhkəmləndirilməsi də eyni dərəcədə məsuliyyətli yanaşma tələb edir.

Azərbaycanın dini-mənəvi həyatında xüsusi xidmətləri olan Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin fəaliyyəti də bu baxımdan diqqətəlayiqdir. Prezident İlham Əliyev çıxışında Şeyx həzrətlərinin Azərbaycanda, Qafqazda, Türk dünyasında, İslam dünyasında və beynəlxalq aləmdə böyük hörmətə malik şəxsiyyət olduğunu qeyd etmişdir.

Dini rəhbərlərin və ictimai xadimlərin sülh və qarşılıqlı anlaşma çağırışları müasir dövrdə xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki dünyada müxtəlif münaqişələrin, siyasi qarşıdurmaların və fikir ayrılıqlarının mövcud olduğu bir şəraitdə dialoq imkanlarının qorunması, insanların bir-birinə hörmətlə yanaşması və sülh mədəniyyətinin təşviq edilməsi mühüm ictimai və mənəvi vəzifədir.

Beynəlxalq münasibətlərdə Azərbaycanın mövqeyinin ifadə olunması ilə bağlı müxtəlif platformalarda fərqli yanaşmalar da müşahidə edilir. Prezident İlham Əliyev 15 sentyabr 2026-cı ildə Bakıda keçirilən görüş zamanı Avropa Parlamentinin Azərbaycanla bağlı mövqeyini kəskin şəkildə tənqid etmiş və qurum haqqında “rüşvətxorlar yuvasıdır” ifadəsini işlətmişdir. Bu ifadə dövlət başçısının Avropa Parlamentinə münasibətdə səsləndirdiyi siyasi qiymətləndirmədir və həmin çıxışın kontekstində Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətinə dair mövqeyi ilə bağlı olmuşdur.

Bu gün Azərbaycan üçün əsas məsələlərdən biri əldə olunmuş sülh imkanlarının qorunması və regionda davamlı sabitliyin təmin edilməsidir. Türk dünyasını və Qafqaz bölgəsini sülh şəraitində saxlamaq, mövcud sülhü qorumaq və gələcək nəsillər üçün təhlükəsiz həyat şəraiti yaratmaq hər birimizin üzərinə mühüm məsuliyyət qoyur.

Sülh anlayışı yalnız silahlı qarşıdurmanın olmaması ilə məhdudlaşmır. Sülh həm də insanların bir-birinə hörmətlə yanaşması, müxtəlif düşüncələrə dözümlülük nümayiş etdirməsi, uşaqların təhlükəsiz mühitdə böyüməsi, xalqlar arasında dostluq və əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi deməkdir. Bu dəyərlərin cəmiyyətə aşılanması isə ailədən başlayaraq təhsil müəssisələrində davam etdirilir.

Xüsusilə məktəbəqədər yaş dövründə uşaqlarda dostluq, mərhəmət, paylaşmaq, bir-birinə yardım etmək, fərqliliklərə hörmətlə yanaşmaq və Vətənə sevgi kimi dəyərlərin formalaşdırılması gələcək cəmiyyətin mənəvi əsaslarının yaradılması baxımından mühümdür. Uşaqlara sülhün, mehribanlığın və qarşılıqlı hörmətin dəyərini öyrətmək əslində gələcəyin cəmiyyətinə sərmayə qoymaqdır.

Türk dünyasının gələcəyi də məhz bu mənəvi bağların daha da möhkəmləndirilməsindən keçir. Ortaq tariximiz, mədəniyyətimiz, dil yaxınlığımız və mənəvi dəyərlərimiz xalqlarımız arasında əlaqələrin daha da inkişaf etdirilməsi üçün möhkəm əsas yaradır. Bu münasibətlərin qarşılıqlı hörmət, bərabərhüquqlu əməkdaşlıq və sülh prinsipləri üzərində inkişaf etdirilməsi bütün region üçün müsbət nəticələr verə bilər.

Bakıda keçirilən dini və mədəni tədbirlər Azərbaycanın bu prosesdəki rolunu bir daha nümayiş etdirir. Seyid Yəhya Bakuvinin zəngin irsinin dünyaya təqdim olunması, Türk dünyasının dini rəhbərlərinin bir araya gəlməsi, milli-mənəvi dəyərlərin müzakirəsi və sülh ideyalarının ön plana çəkilməsi bir-birini tamamlayan mühüm istiqamətlərdir.

Gələcək nəsillərə yalnız maddi deyil, həm də mənəvi baxımdan zəngin bir dünya miras qoymaq hər birimizin məsuliyyətidir. Bu məqsədlə dövlətlər arasında əməkdaşlığın gücləndirilməsi ilə yanaşı, cəmiyyət daxilində həmrəyliyin, tolerantlığın və qarşılıqlı hörmətin möhkəmləndirilməsi də vacibdir.

Mən bir məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin rəhbəri kimi düşünürəm ki, dövlətçilik, milli-mənəvi dəyərlər, Vətən sevgisi və sülhə hörmət kimi ali anlayışların təməli məhz uşaqlıq illərindən qoyulur. Biz uşaqlara yalnız ilkin bilik və bacarıqlar qazandırmır, eyni zamanda onların şəxsiyyət kimi formalaşmasına, ətrafındakı insanlara hörmətlə yanaşmasına, dostluğun və həmrəyliyin dəyərini anlamasına çalışırıq.

Bu gün Azərbaycan xalqının birlik və həmrəylik nümayiş etdirərək öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsi hər birimiz üçün böyük dövlətçilik dərsidir. Bu tarixi reallığın gələcək nəsillərə düzgün çatdırılması, uşaqların Vətənə və dövlətə bağlı, milli-mənəvi dəyərlərə hörmət edən şəxsiyyətlər kimi yetişdirilməsi bizim əsas vəzifələrimizdəndir.

İnanıram ki, Türk dünyasının həmrəyliyi, Qafqazda davamlı sülh və xalqlar arasında qarşılıqlı hörmət gələcək nəsillərin daha təhlükəsiz və firavan həyatına xidmət edəcək. Biz təhsil işçiləri isə bu böyük məqsədə öz əməyimiz, tərbiyə etdiyimiz uşaqlar və onlara aşıladığımız mənəvi dəyərlərlə töhfə verə bilərik.

Çünki sülhün gələcəyi uşaqların qəlbində, dövlətçiliyin gələcəyi isə onların düzgün tərbiyəsində formalaşır.

Səriyyə Əhmədova

YAP Naxçıvan şəhər təşkilatı üzrə ƏPT sədri,

Naxçıvan şəhər 10 nömrəli körpələr evi-uşaq bağçasının müdiri