İslam həmrəyliyindən sülh və qardaşlıq gündəliyinə - ŞƏRH

Sentyabrın 15-də Prezident İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının üzvləri və müşahidəçiləri, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçıları və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyəti ilə görüşü Azərbaycanın Türk və İslam dünyası ilə əlaqələrinin müxtəlif istiqamətlərini əhatə edən mühüm fikir mübadiləsi ilə yadda qaldı. Görüşdə dini liderlərin rolundan tutmuş Qarabağdakı bərpa prosesinə, beynəlxalq münasibətlərdən sülh gündəliyinə qədər geniş məsələlərə toxunuldu.
Bakının beynəlxalq tədbirlər məkanı kimi rolu görüşdə xüsusi vurğulanan məsələlərdən biri oldu. Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, gələn il İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşü Bakıda keçiriləcək. Bu qərar İslam dünyasının gündəmində duran məsələlərin müzakirəsi üçün Azərbaycanın növbəti dəfə mühüm platformaya çevrilməsi deməkdir. Prezident çıxışında Azərbaycanın müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlıq və həmrəyliyə verdiyi əhəmiyyəti qeyd etdi. 2017-ci ildə Bakıda keçirilmiş IV İslam Həmrəyliyi Oyunları da bu istiqamətdə həyata keçirilmiş tədbirlərdən biri kimi xatırlandı. Dövlət başçısı gələcək Zirvə Görüşünə qədər müsəlman ölkələri arasında mövcud fikir ayrılıqlarının və qarşıdurmaların aradan qaldırılmasına ümid etdiyini bildirdi.
Görüşün mühüm hissəsi Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun bugünkü vəziyyətinə həsr edildi. Dini liderlərin işğaldan azad edilmiş ərazilərə səfər etməsi onların regiondakı tarixi və müasir reallıqlarla bilavasitə tanış olmalarına imkan verəcəkdi.
Prezident İlham Əliyev bildirdi ki, bu ərazilərdə Böyük Qayıdış proqramı həyata keçirilir və artıq 48 şəhər və kənddə insanların yaşayışı təmin olunub. Həmin yaşayış məntəqələrində 90 mindən çox insanın məskunlaşması regionda həyatın bərpasının göstəricilərindən biri kimi təqdim edildi.
Quruculuq prosesi yalnız yaşayış məntəqələrinin yenidən salınması ilə məhdudlaşmır. Dini abidələrin bərpası da bu prosesin mühüm istiqamətlərindəndir. Prezidentin sözlərinə görə, 2021-ci ildən etibarən bərpa işlərinə Ağdam məscidindən başlanılıb və indiyədək 12 məscid bərpa olunaraq yenidən qurulub.
Prezident çıxışında keçmiş işğalın nəticələrinin yalnız dağıdılmış şəhər və kəndlərdən ibarət olmadığını bildirdi. Onun sözlərinə görə, həmin dövrdə məcburi köçkünlük, dini-mədəni irsin dağıdılması və digər ağır nəticələr meydana gəlib. Dövlət başçısı beynəlxalq qurumların 30 illik münaqişə dövründə qəbul etdikləri qərarların tam icra edilməməsini də diqqətə çatdırdı. Bu baxımdan Qarabağa səfər edən dini liderlər üçün Ağdam məscidi və Xocalı xüsusi simvolik məna daşıyır. Ağdam məscidinin işğaldan sonra bərpa olunan ilk obyektlərdən biri olması Azərbaycanın dini-mədəni irsin bərpasına verdiyi önəmi də göstərir.
Görüşün digər mühüm məqamı “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı” ilə bağlı oldu. Prezident İlham Əliyev mükafatın böyük məna daşıdığını qeyd edərək onun mötəbər münsiflər heyəti tərəfindən təqdim edildiyini vurğuladı. O, mükafatı Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində sülh gündəliyini dəstəkləyən addım kimi xarakterizə etdi. Prezident həmçinin vurğuladı ki, uzunmüddətli qarşıdurmadan sonra sülh gündəliyinə keçid yeni mərhələnin əsas xüsusiyyətlərindən biridir. Onun sözlərinə görə, müharibə və qarşıdurma əvəzinə sülhün seçilməsi regionun gələcək inkişafı üçün mühüm məsələdir. Məhz bu kontekstdə “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”nın sülh prosesinə beynəlxalq dəstəyin ifadələrindən biri kimi təqdim edilməsi diqqət çəkir.
Prezidentin dini liderlərlə görüşündə səslənən fikirlərdə ortaq bir xətt də aydın görünür: dini və mədəni dəyərlərin sülhə, həmrəyliyə və qarşılıqlı anlaşmaya xidmət etməsi. Bakıda keçirilən tədbirlər, Qarabağda həyata keçirilən bərpa işləri və qarşıdakı İƏT Zirvə Görüşü Azərbaycanın regional və beynəlxalq gündəliyində dini-mədəni əməkdaşlıq məsələlərinin əhəmiyyətini göstərən nümunələr kimi təqdim olunur.

Gündüz Bayramov

YAP Samux rayon təşkilatının sədri