İslam həmrəyliyi, sülh və insan həmrəyliyi: Azərbaycanın yeni çağırışlara baxışı - ŞƏRH

Azərbaycanın dövlət siyasətində milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, dinlərarası və mədəniyyətlərarası dialoqun təşviqi, İslam həmrəyliyinin möhkəmləndirilməsi mühüm istiqamətlərdən birini təşkil edir. Bu siyasət yalnız bəyanatlar və çağırışlarla məhdudlaşmır, konkret təşəbbüslər və əməli addımlarla müşayiət olunur. Prezident İlham Əliyevin Türk Dövlətləri Təşkilatının müsəlman dini idarə rəhbərləri Şurasının üzvlərindən və müşahidəçilərindən, Yəhya Bakuvi Beynəlxalq Konfransının həmtəşkilatçılarından və Qafqaz Xalqları Ali Dini Şurasının üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətini qəbul edərkən səsləndirdiyi fikirlər də Azərbaycanın bu istiqamətdəki mövqeyini aydın şəkildə ortaya qoyur.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında xüsusi vurğuladığı kimi, Azərbaycan İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə əməli-praktiki addımlarla töhfə verməyə çalışır. Bu yanaşma ölkənin son illərdə beynəlxalq və regional müstəvidə həyata keçirdiyi təşəbbüslərdə də özünü göstərir. Azərbaycan İslam dünyasının birliyinə, müsəlman ölkələri arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsinə və ortaq dəyərlərin qorunmasına xüsusi əhəmiyyət verir.
Bu siyasətin mühüm göstəricilərindən biri də Azərbaycanın müxtəlif dini və mədəni platformalarda fəal iştirakıdır. Bakı artıq uzun illərdir dinlərarası və mədəniyyətlərarası dialoqun mühüm mərkəzlərindən biri kimi çıxış edir. Müxtəlif beynəlxalq tədbirlərin Azərbaycanda keçirilməsi ölkənin tolerantlıq, qarşılıqlı hörmət və sülh ideyalarının təşviqinə verdiyi əhəmiyyətin göstəricisidir.
Azərbaycanın İslam dünyasına və ümumbəşəri dəyərlərə münasibətinin ən mühüm ifadələrindən biri işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləridir. Prezident İlham Əliyev çıxışında diqqəti bu prosesin mühüm məqamlarından birinə yönəldərək bildirdi ki, Azərbaycan bərpa işlərinə məscidlərdən başlayıb.
Bu, təsadüfi seçim deyildi. Çünki məscidlər yalnız ibadət məkanları deyil, həm də xalqın tarixi yaddaşını, mənəvi irsini və milli kimliyini yaşadan mühüm abidələrdir. İşğal dövründə Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur ərazilərində dini-mədəni irsinə ciddi ziyan dəyməsi, məscidlərin dağıdılması və təhqir olunması bu irsin bərpasını dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevirib.
Bu gün həmin ərazilərdə həm məscidlər, həm tarixi-mədəni abidələr, həm də yaşayış məntəqələri bərpa olunur. Yeni yollar, məktəblər, xəstəxanalar, inzibati və sosial obyektlər tikilir. Keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı təmin edilir. Beləliklə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yalnız fiziki infrastruktur deyil, həyatın özü yenidən qurulur.
Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi “Bu gün Qarabağa və Şərqi Zəngəzura həyat qayıdıb” fikri də məhz bu reallığı əks etdirir. Bir vaxtlar müharibə və işğalın ağır nəticələrinin yaşandığı ərazilər bu gün quruculuq, inkişaf və Böyük Qayıdış prosesinin ünvanına çevrilib.
Azərbaycanın müasir tarixinin ən mühüm səhifələrindən biri də ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam təmin olunması ilə bağlıdır. Prezident İlham Əliyev çıxışında dünyanın 30 il ərzində Azərbaycan torpaqlarının işğalına göz yumduğunu qeyd edərək, bu məsələyə beynəlxalq münasibətlər sistemindəki yanaşmalar kontekstində diqqət çəkdi.
Azərbaycan uzun illər ərzində münaqişənin sülh yolu ilə həllinə çalışıb. BMT Təhlükəsizlik Şurasının qətnamələri və digər beynəlxalq sənədlər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləsə də, uzun müddət onların icrası təmin edilmədi. Nəticədə Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və dövlət suverenliyini bərpa etmək üçün müxtəlif mərhələlərdən keçdi.
Bu gün isə Azərbaycanın qarşısında yeni mərhələ dayanır. Müharibə dayanıb, sülh gündəliyi ön plana çıxıb. Prezident İlham Əliyevin sözləri ilə desək, Azərbaycan sülh gündəliyini seçib və bu seçimin əhəmiyyəti artıq daha geniş beynəlxalq müstəvidə görünür.
Sülh yalnız müharibənin olmaması deyil. Sülh həm də xalqların təhlükəsiz şəraitdə yaşaması, iqtisadi və sosial inkişafın təmin edilməsi, regional əməkdaşlığın genişləndirilməsi və gələcək nəsillərin qarşıdurmalardan uzaq böyüməsi deməkdir. Azərbaycanın Qarabağda həyata keçirdiyi quruculuq siyasəti də bu baxımdan sülhün praktik məzmununu nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən məsələlərdən biri də islamofobiya və İslam dünyasına qarşı mövcud çağırışlarla bağlı fikirlərdir. Dövlət başçısı bunu daha geniş prosesin tərkib hissəsi kimi qiymətləndirərək, İslam dünyasının bu məsələlərə qarşı birlik nümayiş etdirməsinin vacibliyini vurğuladı.
Son illərdə dünyanın müxtəlif bölgələrində dini və mədəni ayrı-seçkilik, dini simvolların təhqir olunması və müsəlmanlara qarşı stereotiplərin yayılması ilə bağlı müzakirələr genişlənib. Belə bir şəraitdə qarşılıqlı hörmətə, dini dözümlülüyə və sivilizasiyalararası dialoqa ehtiyac daha da artır.
Azərbaycanın mövqeyi bu məsələdə aydındır: müxtəlif dinlərin və mədəniyyətlərin nümayəndələri arasında qarşılıqlı hörmət və əməkdaşlıq təmin edilməlidir. Bakıdakı beynəlxalq tədbirlər, dini liderlərin görüşləri və mədəniyyətlərarası dialoq platformaları bu yanaşmanın praktik nümunələridir.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”na verilən yüksək qiymət də təsadüfi deyil. İnsan qardaşlığı ideyası dini, milli və mədəni fərqlərdən asılı olmayaraq insanların bir-birinə hörmət etməsi, həmrəy olması və sülh şəraitində yaşamasını nəzərdə tutur.
Bu baxımdan Azərbaycan özünü yalnız milli maraqların deyil, daha geniş mənada sülh və əməkdaşlıq ideyalarının təşviq olunduğu platforma kimi təqdim edir. Ölkənin müxtəlif dini konfessiyaların nümayəndələrinin bir araya gəldiyi tədbirlərə ev sahibliyi etməsi də bu siyasətin tərkib hissəsidir.
Azərbaycanın tarixən formalaşmış multikultural mühiti müxtəlif dini icmaların birgə yaşayış təcrübəsini özündə birləşdirir. Bu təcrübənin beynəlxalq səviyyədə təqdim edilməsi ölkənin dialoq və qarşılıqlı anlaşma təşəbbüslərinə əlavə imkanlar yaradır.
Azərbaycanın İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsi istiqamətində fəaliyyətinin qarşıdakı dövrdə də davam etdirilməsi gözlənilir. Prezident İlham Əliyevin çıxışında gələn il Bakıda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə Görüşünün keçiriləcəyinin bildirilməsi də bu baxımdan mühüm hadisədir.
Belə bir tədbirin Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın İslam dünyasında əməkdaşlıq, həmrəylik və qarşılıqlı dəstək məsələlərinə verdiyi önəmin göstəricilərindən biri kimi qiymətləndirilə bilər. Zirvə görüşünün gündəliyində İslam dünyasını narahat edən məsələlərlə yanaşı, iqtisadi əməkdaşlıq, humanitar əlaqələr, mədəniyyət, təhsil, gənclər və yeni tərəfdaşlıq imkanlarının da mühüm yer tutması gözlənilir.
Azərbaycanın xarici siyasətində Türk dünyası ilə İslam dünyası arasında əlaqələrin inkişafı da xüsusi yer tutur. Bu iki mühüm istiqamətin kəsişməsində yerləşən Azərbaycan həm coğrafi, həm tarixi, həm də mədəni baxımdan mühüm körpü rolunu oynayır.
Azərbaycanın son illərdə keçdiyi yol ölkənin milli iradəsi, dövlətçilik ənənələri və xalq-dövlət birliyi ilə sıx bağlıdır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında səsləndirdiyi fikirlərdə də bu amillər xüsusi yer tutur.
Azərbaycan xalqının uzun illər ərzində üzləşdiyi işğal və məcburi köçkünlük problemi artıq tarixə çevrilib. Bu gün əsas diqqət azad edilmiş ərazilərin bərpasına, insanların öz doğma yurdlarına qayıdışına və regionda davamlı sülhün təmin edilməsinə yönəlib.
Prezident İlham Əliyevin “Bizim birliyimiz hər birimizi gücləndirəcək” fikri də bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Çünki müasir dünyada qarşıya çıxan mürəkkəb çağırışların həlli yalnız ayrı-ayrı ölkələrin deyil, dövlətlərin, xalqların və müxtəlif dini-mədəni icmaların əməkdaşlığını tələb edir.
Azərbaycanın irəli sürdüyü sülh və əməkdaşlıq gündəliyi də məhz bu yanaşmaya əsaslanır. Qarabağda və Şərqi Zəngəzurda bərpa olunan həyat, yenidən qurulan şəhər və kəndlər, geri qayıdan insanlar, bərpa edilən məscidlər və tarixi abidələr sülhün konkret nəticələrini nümayiş etdirir.
Bu gün Azərbaycan yalnız özünün keçmiş münaqişəsinin nəticələrini aradan qaldırmır. Ölkə eyni zamanda beynəlxalq müstəvidə sülh, insan həmrəyliyi, dini tolerantlıq və qarşılıqlı hörmət ideyalarını təşviq edir. Bakının beynəlxalq dialoq platformasına çevrilməsi də bu siyasətin mühüm nəticələrindən biridir.
Azərbaycanın mesajı aydındır: sülh, həmrəylik və əməkdaşlıq xalqların gələcəyini müəyyən edən əsas dəyərlərdir. Bu dəyərlərin möhkəmləndirilməsi isə yalnız ayrı-ayrı dövlətlərin deyil, bütün beynəlxalq ictimaiyyətin ortaq məsuliyyətidir.

İlahə Qurbanova
YAP Samux rayon təşkilatının əməkdaşı