Türk dünyasında təhlükəsizlik və həmrəylik: ortaq məsuliyyət, vahid yanaşma - ŞƏRH

Müasir dövrdə beynəlxalq münasibətlər sistemində baş verən dəyişikliklər, regional münaqişələr və təhlükəsizlik təhdidləri dövlətlər arasında strateji əməkdaşlığın daha da gücləndirilməsini zəruri edir. Belə bir şəraitdə Türk Dövlətləri Təşkilatının təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətinin genişləndirilməsi yalnız üzv ölkələrin milli maraqları baxımından deyil, bütövlükdə regionda sabitliyin və dayanıqlı inkişafın təmin olunması baxımından da mühüm əhəmiyyət daşıyır. Sentyabrın 17-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxslərini qəbul edərkən səsləndirdiyi fikirlər bu baxımdan xüsusi diqqət çəkir.
Dövlət başçısı çıxışında Türk Dövlətləri Təşkilatının müxtəlif istiqamətlərdə fəal qarşılıqlı əlaqə həyata keçirdiyini vurğulayıb. Təhlükəsizlik şuralarının katiblərinin Bakıda keçirilən beşinci iclası təşkilat çərçivəsində təhlükəsizlik məsələlərinin sistemli şəkildə müzakirə edilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyev TDT-nin beynəlxalq nüfuzunun artdığını qeyd edərək, təşkilatın beynəlxalq təhlükəsizlik, ticarət, nəqliyyat, enerji və humanitar əməkdaşlıqla bağlı məsələlərin müzakirəsində mühüm rol oynadığını bildirib.
Azərbaycan Prezidentinin çıxışında diqqət çəkən əsas məqamlardan biri Türk dünyasının birlik və həmrəyliyinin strateji əhəmiyyəti ilə bağlıdır. Dövlət başçısının “Türk dünyası bizim ailəmizdir” fikri Azərbaycanın xarici siyasətində türk dövlətləri ilə münasibətlərin xüsusi yer tutduğunu bir daha nümayiş etdirir. Bu yanaşma tarixi, mədəni və dil yaxınlığı ilə yanaşı, dövlətlər arasında siyasi etimadın, qarşılıqlı dəstəyin və uzunmüddətli əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə əsaslanır.
Təhlükəsizlik məsələlərinin müasir dövrdə yalnız hərbi sahə ilə məhdudlaşmadığı nəzərə alınarsa, TDT çərçivəsində əməkdaşlığın geniş spektri əhatə etməsi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Enerji və nəqliyyat təhlükəsizliyi, sərhədlərin mühafizəsi, informasiya mühiti və digər istiqamətlər üzrə qarşılıqlı fəaliyyət dövlətlərin dayanıqlığının möhkəmləndirilməsinə xidmət edən amillərdəndir. Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin enerji və nəqliyyat layihələrində oynadığı rola diqqət çəkib. Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə Türkiyə arasında əlaqələrin inkişafında mühüm mövqeyə malik olması bu əməkdaşlığın strateji əhəmiyyətini artırır.
Görüşdə səsləndirilən fikirlər Türk Dövlətləri Təşkilatında institusional mexanizmlərin inkişaf etdirilməsinin vacibliyini də ön plana çıxarır. Prezidentin qeyd etdiyi kimi, təşkilat çərçivəsində müxtəlif sahələr üzrə 63 mexanizm və platforma fəaliyyət göstərir. Bu mexanizmlərin mövcudluğu dövlətlər arasında əlaqələrin yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmadığını, konkret qərarların qəbul edilməsi və qarşıya qoyulan vəzifələrin icrası istiqamətində də fəaliyyət aparıldığını göstərir.
Azərbaycanın TDT üzv ölkələri ilə ikitərəfli münasibətləri də bu ümumi əməkdaşlıq siyasətinin mühüm tərkib hissəsidir. Prezident İlham Əliyev Türkiyə, Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistanla müttəfiqlik haqqında müqavilə və bəyannamələrin imzalandığını diqqətə çatdırıb. Bu sənədlər dövlətlər arasında münasibətlərin yüksək səviyyəsini əks etdirir və qarşılıqlı əlaqələrin müxtəlif istiqamətlərdə inkişafına hüquqi-siyasi zəmin yaradır.
Prezident İlham Əliyevin TDT-yə üzv ölkələrin təhlükəsizlik üzrə rəhbər şəxsləri ilə görüşdəki çıxışı türk dövlətləri arasında həmrəyliyin və strateji əməkdaşlığın əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir. Təhlükəsizlik sahəsində qarşılıqlı fəaliyyətin gücləndirilməsi, mövcud mexanizmlərin səmərəli istifadəsi və dövlətlər arasında etimadın möhkəmləndirilməsi təşkilatın gələcək fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindəndir. Azərbaycanın bu prosesdə fəal iştirakı və Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər Türk Dövlətləri Təşkilatının beynəlxalq gündəlikdəki rolunun inkişaf etdirilməsi baxımından əhəmiyyətli platforma formalaşdırır.

Hüseyn Süleymanov
YAP Kəngərli rayon təşkilatının sədr müavini